«Qua en in onn – per mes niz e per tes donn»
La nova opera rumantscha «Tredeschin» da Gion Antoni Derungs ha intgantà 
ier saira in grond public en il Teater da la citad da Cuira

Da Martin Cabalzar

Sco las reacziuns dil public suenter la primaudiziun dad ier saira para era la quarta opera dil cumponist grischun Gion Antoni Derungs d’esser in grond success. Tgi che na vul betg manchentar quest spectacul musical-dramaturgic po anc visitar las producziuns da questa sonda e dumengia. Il fatg ch’ina paraula d’origin ladin vegn cumponida d’in cumponist sursilvan cun in libret en rumantsch grischun dastga bain vegnir considerada sco voluntad da far punts tranter las valladas rumantschas. Quai vegn alura er ad esser stà il motiv pertge che la Lia rumantscha ha surprendì ensemen cun il Teater da la citad da Cuira il patrunadi da quest project ambizius. 

Paraula reflectescha il destin da blers muntagnards
La paraula raquinta dal destin d’in pover giuvenot muntagnard che sto abandunar sia patria per tschertgar paun e gudogn en l’ester. Sin ses viadi aventurus sa lai el pladir en Frantscha sco famegl dal prinzi da la Burgogna e s’inamurescha pront en sia feglia che respunda era sia charezza. Sin ses viadi aventurus en Tirchia reconquista Tredeschin cun malizia ils stgazis pers dal prinzi en la guerra e sco paja po el maridar la princessa. En la paraula s’accumpleschan uschia ils giavischs ils pli temeraris d’in pover giuvnot d’ina gronda famiglia purila. Er sch’ins sa che la realitad da l’emigraziun era en realitad savens pli dira, han tuttina adina puspè figls dals culms chattà a l’ester lur fortuna. Questa simpla paraula è plain optimissem e plaschair da viver che ha chattà en la furma extendida dal libret dramatisà fitg libramain da Lothar Deplazes.

Il vestgì musical persvada
Al cumponist Gion Antonì Derungs èsi reussì ina giada dapli da transponer questa istorgia dramatica en in vestgì musical divertent che reflectescha en sis maletgs e 25 arias las differentas staziuns dal viadi e da las aventuras da Tredeschin. Il cumponist ha accumpagnà Tredeschin cun sia gìa da la vallada muntagnarda en il mund lontan, colliond motivs da melodias popularas cun armonias atunilas che daventan adina pli cumplexas pli fitg che Tredeschin s’allontanescha da sia patria nativa. Per il dirigent Mario Schwarz èsi probabel stà d’avantatg da pudair lavurar a moda intensiva cun il cumponist. Tant ses orchester, la «Süddeutsche Philharmonie» sco las solistas ed ils solists èn suandads bain las intenziuns da lur maestro 

Paraula d’uffants inscenada per creschids
Er a la reschissura Michaela Gösken èsi reussì da reflectar visualmain la differenza dals dus munds, la patria d’origin e l’ester. Uschia domineschan l’alv, grisch e nair, cler e stgir, glisch e sumbriva las emprimas scenas che reflecteschan la regurdanza al temp d’uffanza en il vitg muntagnard. Da l’autra vart operescha la reschissura cun colurs per derasar ina atmosfera da la paraula che vegn lur pront puspè ironisada. Pli datiers che Tredeschin vegn ad el sez e pli colurada che l’inscenaziun daventa. Sco la reschissura Michaela Gösken s’è exprimida è Tredeschin «ina paraula per creschids che sa dentant era divertir ils uffants». Contribuì essenzialmain a l’inscenaziun gartegiada han er ils responsabels per culissa e costums Remo Arpagaus e per la glisch Ueli Binggeli. 

Prevendita: Tel. 081 252 66 44 ni www.stadttheater-chur.ch ni www.tredeschin.ch