Tema suicidi da giuvenils en la revista da geniturs
La gasetta “Fritz e Fränzi” s’occupa da las pli differentas tematicas – era da tristas

(anr/vi) 

“Fritz e Fränzi” è ina gasetta per geniturs. L’ediziun actuala tracta il suicidi d’uffants e da giuvenils. Radund 1400 persunas fan mintg’onn suicidi en Svizra. Da quellas èn 150 persunas pli giuvnas che 25 onns. Ellen Ringier, l’editura da “Fritz e Fränzi”, scriva che sia gasetta veglia mussar la realitad che na sa numna betg “Dieu ha prendì Fritz u Fränzi tar el”, mabain “Fritz u Fränzi s’han prendì la vita”. La tematica è pesanta. “Perder in uffant entras suicidi è il mender che po capitar a geniturs. La dimensiun d’ina tala tragedia na pon persunas na-pertutgadas betg s’imaginar.” “Fritz e Fränzi” lascha vegnir en pled uffants, giuvenils, geniturs, terapeuts ed in spiritual.

Vulì murir cun 14
“Il patratg da pudair far fin cun la vita ma consolava.” Quai è il citat ord il rapport da Florian. El aveva empruvà cun 14 onns da far suicidi cun pirlas da durmir. El ha survivì. Suenter il suicidi n’è sia situaziun dentant betg immediat sa meglierada. L’emprim è el vegnì en la psichiatria, nua ch’el ha survegnì medicaments. El avess dentant duvrà ina terapia. Ma era en la clinica n’aveva nagin peda. “Jau aveva il sentiment ch’jau saja simplamain in cas da blers ch’ella (la media) aveva da tgirar. Da quel temp avess jau cunzunt duvrà in carstgaun che avess tadlà e m’avess gidà a clavigliar il caos en mes intern.”
Suenter pliras staziuns è Florian la finala sa tschentà en ina terapia ambulanta tar in psichiater engaschà. Lez ha trenà cun Florian da far stim dals agens sentiments. “L’emprim n’hai jau betg savì tge ch’el leva da mai.” Pir cun il temp ha Florian badà ch’el ha sentiments ch’el ha pli baud betg enconuschì. 

Spiritual en l’internet
Ebo Aebischer è in dals cussegliaders da la “Internet-Seelsorge”. El sa fatschenta cun glieud en malencurada u glieud che vul far suicidi. El ha tranter 20 fin 50 giuvenils che sa volvan onn per onn a sia adressa. Els tramettan e-mails u sms. “Savens scrivan els ch’els hajan in’amia che sa sentia fitg mal ed els na sappian betg tge ch’els duain cussegliar ad ella.” Sch’ils giuvens u las giuvnas hajan, sin fundament da las respostas, dapli fidanza, sa mussi ch’els sezs han ils problems. Tadlar tiers senza giuditgar saja in element central da sia lavur. “Nus dumandain era daco ch’igl è vegnì adaquella che la mort para la suletta soluziun. Lura faschain nus amogna d’accumpagnar els in toc, fin ch’els pon puspè cuntinuar senza nus la via.” Savens porschia la “Internet-Seelsorge” era agid pratic e fetschia intervenziuns tar geniturs, educaturs u medis.

Suenter nov onns
Ina mamma da quatter uffants raquinta co ch’ella ha pers ses “grond, ferm ed intelligent” figl. El era fitg activ e nagin ch’avess cartì che quest giuven um fa suicidi. La mort dal giuven ha suenter manà la famiglia als cunfins da las forzas: “Nus avain fatg atras in immens grev temp: Tristezza, gritta e sentiments da culpa han bunamain rut il cor a nus.” Grazia a l’agid da Dieu haja la famiglia puspè chattà in senn en la vita. “Tuttina restan dumondas avertas. Ma cun quai stuain nus viver.”

L’intervista cun l’expert
Rolf Jud ha lavurà pli che ventg onns cun giuvenils periclitads. El accumpogna els e per part era ils geniturs. “Il tempo da vita d’ozendi impedescha segir era ch’uffants han peda d’elavurar impressiuns ed eveniments… Suicidis d’uffants e giuvenils hai dentant era gia dà en il passà. Pli baud han ins dentant taschì.”
Suenter in’emprova da suicidi saja quai impurtant ch’ils parents, educaturs u era amis possian dir tge ch’els sentan e pensan. Savens dovrian ils giuvenils pertutgads ed ils geniturs cussegliaziun ed accumpagnament dad experts. Sentiments da culpa possian disturbar a lunga vista la relaziun tranter l’uffant ed ils geniturs.

Dies radund u temp liber
L’ediziun actuala tracta sa chapescha era autras tematicas. P. ex. tge far, sch’ils uffants sesan adina en posiziuns curiusas e fan in dies radund? Plinavant vegn en quest numer era tangà la tematica dals hobis. Autras ediziuns da “Fritz und Fränzi” èn gia sa deditgadas cun la tgira d’uffants ordaifer il perchasa, cun “daners da satg”, cun internet etc. Edida vegn la revista da la fundaziun elternsein a Turitg. Adressa d’internet: www.elternsein.ch