Musica che collia linguas e culturas
Battaisem da la CD rumantscha-gaelica CARA 

Da Flurin Andry/ANR

Curt avant Nadal organisescha il Chor rumantsch a Cuira sia festa tradiziunala da la fin da l’onn. Questa giada è vegnida cumbinada la festa cun il dieschavel anniversari da la GiuRu e cun il battaisem d'ina nova CD. «Tgi che craja che la lingua per texts da musica da pop e rock saja unicamain l’englais e mo l’englais sa sbaglia malamain», èsi scrit en il cudeschet da la nova CD «cara». Tenor ils auturs da quellas lingias mussan las musicistas ed ils musicists reunids sin quest disc cumpact «ch’era linguas minoritaras sco il gaelic ed il rumantsch s’adattan fitg bain per exprimer quai ch’è impurtant en la musica ed en nossa vita.» Ch’ils tocs demussian ina gronda passiun per la musica contemporana, haja num plinavant, «quella musica che ha sias ragischs en il pli profund da la cultura rumantscha e gaelica ed intimescha a tuttas ed a tuts che fan gugent musica da scriver bunas chanzuns.» Ma co èsi insumma stà pussaivel che giuvens Rumantschs fan musica cun collegas scots ed irlandais? Erwin Huonder da la Giuventetgna Rumantscha (GiuRu) declera la chaussa. 

En occasiun da l’onn europeic da las linguas 
«Durant la stad passada han realisà il British Council Svizra, la Columba Initiative da la Scozia ed Irlanda e las duas organisaziuns rumantschas GiuRu e Lia rumantscha in project cuminaivel», infurmescha’l. La finamira da quel project «Alive and Rocking/Viver e far vibrar/Beò is Beòthail» era tenor el da colliar cun musica da rock e pop linguas minoritaras en la Scozia, l’Irlanda e la Svizra. «Uschia èn sa chattadas giuvnas musicistas e musicists scots, irlandais e rumantschs l’onn passà da stad ed han scrit e producì ensemen songs en gaelic e rumantsch», di Erwin Huonder. Ch’ina da las miras saja stà d’entrar en contact cun autras culturas, «anc pli impurtant però era da mussar ch’ins po collavurar sur ils cunfins da lingua ora.» Che questa collavuraziun haja mussà fitg bain ch’er las linguas minoritaras possian esser instruments excellents per exprimer problems e dumondas actualas en ina furma musicala contemporana, agiunscha’l. 

En Scozia ed a Laax 
Ventg musicistas e musicists da l’intschess rumantsch, da l’Irlanda e la Scozia han passentà durant il mais fanadur da la stad passada in’emna sin l’insla scotta Skye ed in’emna en Surselva. Qua han els elavurà ed exercità lur songs cuminaivels. Sin l’insla sco er a Laax han els dà in concert. En quell’occasiun han els registrà live lur CD cuminaivla «cara». Ils musicists e chantadurs rumantschs èn Rilana Cadruvi, Rolf Caflisch, Roman Caprez, Pascal Gamboni, Erwin Huonder, Ramun Knapp, Bianca Mayer, Jan Sedlacek, Gion Soliva e Flurin Vital. Finanzià la CD han ins cun agid da sponsurs, tranter auter da l’uffizi da cultura dal Chantun Grischun, da la LR, la Pro Helvetia e la Banca chantunala grischuna. Ma er ils British Councils Ireland, Northern Ireland e Scotland han pajà ina contribuziun. Il pli renumnà dals di-vers «patruns» che han sustegnì il project è Ian Anderson, flautist, chantadur e cumponist da la gruppa Jethro Tull. Gievgia saira a Cuira è vegnida battegiada la registraziun cun dus concerts: L’emprim ha sunà e chantà la gronda part da la band chanzuns da lur CD «cara». Suenter han concertà er ils Bulais (sexuals). Avant quatter mais han cumenzà ils musicists da quella gruppa ad exercitar novs tocs. Quella saira han els dà in emprim insatg da lur nov program. 

Annotaziun: La CD «cara» pon ins empustar via internet (www.aliveand-rocking.org) e proximamain tar la LR ed en las librarias rumantschas.