Dad ina tribuna sin l’autra
Improvisar e chantar èn elements centrals per l’actura Marietta Jemmi

(anr/vi) Ier saira ha ella giugà en in teater per l’uniun mercantila. Questa saira ha l’actura dad ir ad improvisar. E damaun lavura ella tar in’agentura ch’intermediescha acturs per x-ina reclama. Quai è la vita professiunala da Marietta Jemmi. Ella ha retschavì l’emna passada in premi da promoziun dal chantun Grischun. Creschida si è Marietta Jemmi a Flem. Il preseminari ha ella fatg a Samedan ed emprendì là ladin. Daco quai? Ella, che ha discurrì sursilvan a chasa? «Simplamain uschia», respunda l’actura da teater cun levezza. Forsa era il seminari da magisters a Cuira in pau memia datiers da chasa. En mintga cas discurra Jemmi uss sursilvan ed anc ladin. Suenter il seminari ha ella l’emprim dà scola sis onns a Samedan. Gia da lez temp fascheva ella bler teater cun la Societed dramatica da Samedan. Là giugavi buna glieud ed els gughegiavan dad inscenar tocs pli grevs, raquinta ella.

«Improvisar san ins emprender»
Cun 28 onns è ella ida a Turitg per emprender d’actura. Per l’academia da teater era ella «gia memia veglia». Uschia ha Jemmi fatg la scolaziun tar «comart» che sumeglia la scola da Dimitri en il Tessin. Ils acturs han là era lecziuns d’acrobatica, da saut e pantomima. Dus onns ha la scolaziun d’actura cuzzà. Ma Jemmi ha vulì anc dapli. In onn è ella ida en l’instrucziun tar Peter Honegger per emprender l’uschenumnà «action-theater», teater d’improvisaziun. Tras questa scolaziun è lura sa furmada ina truppa d’improvisaziun che fa anc oz mintgatant represchentaziuns en la «Bühne-S» a Turitg. «Blers pensan che quai saja insatge fitg serius ed intellectual», di Jemmi da las retegnientschas dal public. L’emprim vegnivan plitost be amis a guardar las improvisaziuns. Cun il temp saja sa furmà in club da fans che hajan percurschì ch’i sa tractia d’in sort teater fitg divertent.

Dialects e chant
Ina autra spezialitad da Jemmi è il chantar. Sco actura emprova ella d’integrar questa abilitad en sia lavur, p. ex. en sias duas agens numers da cabaret. L’inspiraziun per in da quels numers ha Jemmi gì en la chasa d’art a Turitg. Là lavura ella ina giada l’emna per gudagnar vitiers insatge. En il cabaret gioga ella visitaders e visitadras da la chasa d’art, differents tips che discurran ils pli differents dialects e linguatgs. Il segund numer da cabaret ha num «Der Pullunder». Lezza raquinta d’ina Grischuna che tschertga en las butias da Turitg in pullunder. Las vendidras turitgaisas n’enconuschan betg quest’expressiun «pullunder». E Jemmi imitescha cun gust ed exageraziuns lur respostas da las vendidras. Sper las atgnas producziuns ha Jemmi gì ils ultims onns plirs engaschaments cun rollas principalas: «Tina» en il toc da Miller «Tod eines Handlungsreisenden» u la rolla da «Susanna» en «Figaros tollster Tag». In temp ha Jemmi era fatg la Chapitscha cotschna en in teater migrant. Quai saja stà ina fitg bella experientscha da giugar en hallas da gimnastica plain uffants en l’entira Svizra.

Stress cun finanzas
Sco actura ha Jemmi adina plirs projects che marschan in sper l’auter. Ed i dat emnas ch’ella è mintga saira sin in- ’autra tribuna. Ma memia bleras rollas enina tschitschian ora las forzas. E co fissi cun in engaschament fix? «Quai fiss bel per pudair dir a la glieud tge ch’ins fa», manegia Jemmi. Ella n’enconuscha dentant nagin teater a Turitg nua ch’ella less vairamain lavurar di per di. Il teater da la citad da Turitg haja p. ex. acturs engaschads permanentamain. Ma quest teater saja sco ina fabrica e magari na possian quels acturs cun contract gnanca giugar e stoppian spetgar sin ch’els survegnian puspè ina rolla. La vita sco actura independenta plascha ad ella. Almain uscheditg ch’ella n’ha nagin stress cun sias finanzas. E tge èn ils siemis professiunals da Marietta Jemmi? Ina giada in film. «Ed i fiss bel, sch’in bun reschissur vegniss ina giada tar mai e schess, ‘jau less tai per ina rolla’. I stuess esser in reschissur che po mobilisar tut mias forzas e tut quai ch’jau sai.»

Curt e bun
Naschida: ils 3 da mars 1967
Segn: pesch
Creschida si: Flem
Tratga preferida: Mangia gugent spaghettis
Lieu preferì: Venezia
Actura preferida: Jeanne Moreau
Chanzun preferida: «Waldemar» da Zara Leander