Chasper Stupan: Ina vita en il servetsch dal Radio e la Televisiun Rumantscha

Da Luregn Mathias Cavelti, parsura CRR

Cura che Chasper Stupan surdat la fin d’avust ses biro da direcziun a la Via Teater 1 a Cuira a ses successur Bernard Cathomas, po el guardar enavos cun satisfacziun sin 24 onns lavur plain success per il Radio e la Televisiun Rumantscha. Otg da quels onns ha el purtà la responsabladad per il program ed ils davos onns è el stà directur. Quest temp n’è betg marcà be d’in svilup tecnica rasant en las medias, mabain signifitga er il cumenzament dal sistem dual da la SSR cun in service public finanzià ord concessiuns ed ina concurrenza da dretg privat, finanziada cun daners da reclama. Gia il cumenzament valeva la devisa da mantegnair la posiziun generala da la SSR sco leader da la scena da medias en Svizra e da promover ed amplifitgar ils meds electronics rumantschs. Chasper Stupan ha ademplì domaduas incumbensas cun bravura, s’engaschond activamain per tut ils svilups. Uschia resta ses num, ensemen cun quel da l’anteriur president da la CRR, Fidel Caviezel, collià stretgamain cun il success dals meds electronics rumantschs. Cura ch’il directur Chasper Stupan ha surpiglià 1984 la responsabladad da manader da RTR, cumpigliava l’offerta da radio in tras l’auter 40 minutas al di, emessas per part sin la chadaina DRS 1 e 2 cun in accent spezial la fin d’emna. La televisiun offriva quella giada in magazin mensil da 40 minutas (adina la quarta dumengia dal mais) e 10 minutas Telesguard per emna (mintgamai la sonda suentermezdi). Tut questa lavur da radio e televisiun vegniva prestada da 17 persunas. Oz porscha RTR in program quotidian da radio a partir da las 6 fin la saira a las 9, e quai cun l’obligaziun da cuntentar tut ils gusts dal public. Il program rumantsch vegn tadlà in tras l’auter da 50% da la populaziun rumantscha en il Grischun e correspunda a las cifras da DRS 1 e da Radio Grischa. Ordaifer il Grischun mantegna RR in contact fitg prezius che collia la populaziun rumantscha emigrada cun la cultura e patria grischuna. Quest element è stà a Chasper Stupan fitg a cor e nus ans engaschain er en l’avegnir per al rinforzar cun ulteriurs reemetturs (p. ex. Uetliberg). L’era da Stupan è per la televisiun ina vaira istorgia da success. L’emissiun d’infurmaziuns da 7 minutas, il Telesguard cun suttitels tudestgs che vegn emess mintga lavurdi sin la chadaina SF 1, cuntanscha en media  passa 200 000 aspectaturs per emissiun. RTR che Chasper Stupan ha dirigì sco unitad d’interpresa, è bain ina da las pli impurtantas instituziuns culturalas per il mantegniment e la tgira pratica dal rumantsch. Ma per il chantun Grischun munta ella er in impurtant factur economic: passa 100 persunas en plazzas cumplainas e parzialas, situadas en las differentas regiuns, chattan considerablas pussaivladads da scolaziun, da lavur e da gudogn. In tratg persunal distinctiv da Chasper Stupan è sia loialitad paschaivla. A l’intern dal manaschi da manifestescha quella en ina tenuta bainvulenta, bunamain paternala envers collavuraturas e collavuraturs che ha creà confidenza. Vers anor, spezialmain envers la populaziun d’autra lingua en noss chantun, è el adina sa stentà da render accessibla l’offerta rumantscha da radio e televisiun a l’entira populaziun cun preschentar emissiuns plurilinguas e furnir suttitels. Qua tras prestan Radio e Televisiun Rumantscha ina preziusa contribuziun per crear chapientscha e resguard vicendaivel tranter las differentas culturas chantunalas. Suenter la davosa reorganisaziun da la SSR furman ils directurs da las quatter regiuns linguisticas, ensemen cun il directur general, la direcziun da l’entira SRG SSR idée suisse. Sper la lavur usitada a Cuira ha questa funcziun chaschunà a Chasper Stupan ina considerabla lavur supplementara e blers viadis a Berna. Grazia a sia persunalitad e cumpetenza ha el acquistà gronda renconuschientscha er en quest suprem, in fatg che ha er gì en differents cas consequenzas avantagiusas per noss’unitad da manaschi. Nus tuts ch’avain gì da lavurar cun il directur Stupan, al engraziain per sias preziusas prestaziuns.