Ina poetessa cun scharm e sabientscha
In nov cudesch da Tresa Rüthers-Seeli è sin rucca

(anr/vi) «Vus avais dà a mai la pussaivladad da bragir», ha ina dunna ditg ad ella. U in pur ch’ella n’enconuscheva en sasez betg: «Vus essas bain la dunna da las poesias.» Questas reacziuns èn ils cumpliments che Tresa Rüthers-Seeli ha per cor. Igl è la paja per sias poesias brigliantas. Glindesdi saira ha la poetessa, oriunda da Falera, prelegì a Turitg en il seminari da romanistica. L’assistenta Mevina Puorger ha envidà. Na sulet students han dà suatientscha a l’invit, era amis dal rumantsch u da la litteratura han vulì emprender d’enconuscher l’autura. 

Pseudonim 
Il 1958 ha la scolasta da lavur barattà la guglia cun la plima ed ha tschertgà «il fil cotschen tranter las lingias», sco Tresa Rüthers-Seeli s’exprima en ina poesia. Tipic per quest temp en la Rumantschia èsi ch’ella sco dunna ha publitgà sias poesias sut in pseudonim. Ella signava cun «Melania». «Pli baud scrivevan ils Cahannes ed ils Cadruvis ed auters n’avevan betg da dar tranteren», declera ella cun tun sitg ed ina presa ironia. 
Ma en ils onns 80 è il temp para tuttina stà madir. En la ritscha «Litteratura» ha Tresa Rüthers-Seeli publitgà l’emprima giada intginas da sias poesias cun metter sutvi ses num. E guarda: Sias poesias èn vegnidas menziunadas il pli savens en la pressa. Quai ha fatg curaschi e grond plaschair ad ella. Pir en lez mument è ella daventada conscienta tge valur che sias poesias han. Paucs onns pli tard è cumparì ses emprim cudesch «Tras milli vaiders». 
Da preschent ha la poetessa in nov cudesch sin rucca che vegn a cumparair forsa anc quest onn. 

Banalitads preziusas 
«Mintga carstgaun ha ina metoda da lavurar si il mal. La mia è da scriver», di Tresa Rüthers-Seeli. Uschia è la mort da sia mamma nuada en ina poesia che sa numna «favrer». Sch’ella raquinta co las ideas per las poesias èn naschidas, tuna quai mintgatant immens banal: Ina giada cura ch’ella è ida cun skis, ha ella vesì ch’insatgi aveva scrit «I love New Zealand» en la naiv. Or da quai è naschida ina poesia d’amur fitg subtila. 
Dunna Rüthers-Seeli chapescha da svegliar maletgs en l’intern dals lecturs. Igl è maletgs colurads da fermas emoziuns. Cun ils pli simpels pleds metta ella ina forza enorma en paucas lingias. E la miracla è che mintga lectur ha il sentiment che la poetessa haja scrit aposta per el. Las poesias pon ins cumparegliar cun brigliants. Lezs glischan da mintga vart en in’autra moda e colur. Era las poesias da Tresa Rüthers-Seeli pon ins contemplar da differentas varts ed ins chatta adina puspè in auter radi glischant. 

Trais pilasters 
«Stai cun Dieu», di la poetessa per prender cumià. Quai na aud’ins oz strusch pli. Sche quests pleds vegnan dentant da Tresa Rüthers-Seeli, tuni natiral e chaud. A la prelecziun a Turitg ha l’assistenta Mevina Puorger constatà che la cardientscha è in dals ferms pilasters en l’ovra da l’autura. In auter pilaster sajan ils proverbis che l’autura dovria en bleras variaziuns ed a moda nunusitada. Sco terz pilaster ha Puorger numnà il gieu cun temperaturas e cunzunt cun ils pleds che han da far cun «fraid u glatsch».