Tschertgà: 42 boys cun power

Dad Anita Simeon

Sonda, ils 13.02.1999 a las 21.00 en la canorta dal café de Mont a Vella. Annunzià era partytime cun PUNTS, ma gia la cartina d’invit laschava sminar che las dus redacturas preschentas hajan insatge auter en senn che mo far festa. Tschertgà era glieud cun power e cunquai era er la dumonda da la saira: “Ha la giuventetgna anc power? – U: Ha ella pers sias visiuns? Prenda ella anc l’iniziativa?” Ina reportascha che lascha vegnir a pled ses acturs.

Pli baud eri auter
Decoraziun da tschaiver. Las ghirlandas pendan en tut las colurs vi da la bar e zuppan la vista a fatschas enconuschentas. “A tge, dumonda tschel là, sche la giuventetgna ha power, jau sun nagin giuven pli. Ma pli baud tegnevan nus anc dapli ensemen, oz va mintgin sias vias.” – “Gea, quai constat schon. Ils giuvens na han nagin power pli. Pir sch’ins sa tegna ensemen poi crescher insatge nov. Ed igl è bler pli simpel da realisar insatge en plirs.” Sin la remartga, che la singula persuna possia perquai tuttina avair tant power sco pli baud na datti nagina resposta. Davos la bar va ina “stanga” en scalgias. “Bingo, vesas quai è power.”

Han las giuvnas dapli power?
“Han las giuvnas forsa dapli power ch’ils giuvens?” Questa ipotesa arriva bufatg or dal chantun da la televisiun. Ina ipotesa ch’i vala da persequitar. Avant in pèr minutas eran entradas quatter giuvnas che sesan uss vi da la maisa radunda – na, nagin “Stammtisch”, mabain ina maisa da bar, sco quai ch’i tutga en in tal local. “Ellas stos dumandar, quella là è la presidenta da la giuventetgna da Vella.” Ditg è fatg. “En nossa giuventetgna è quai uschia che las giuvnas han dapli power. Els vegnan forsa cun ideas, ma realisar ellas stuain nus.” “Mintga giuven per sasez ha schon power, ma en cuminanza arrivan els betg pli da far tant sco pli baud. Forsa ch’i fiss era da ponderar autras furmas per ina uniun da giuventetgna, perquai ch’ils interess van talmain dapart. Ins ha tantas pussaivladads.” Co ch’ina tala nova uniun da giuventetgna avess da guardar or, na san ellas er betg. Pir en cas ch’insatgi chattass in recept patent, avessan segiramain er autras uniuns da giuventetgna interess...

Finalmain...
L’atmosfera vegn adina pli schluccada. I vegn repartì satgets cun chapellas, spievels, bindels ed auters utensils da tschaiver. Natiralmain era tschivlots. Prest pudain nus assister ad in record che pudess vegnir numnà en il cudesch da Guiness: Tschintg tschivlots en ina giada – quai na fa betg mintgin. Il livel è auzà. Betg per nagut èsi oz happy-hour enfin las 02.00. E l’alcohol fa ses effect. Finalmain insatgi che di da sasez: “Jau hai power. Ussa avain nus finalmain in candidat. Mancan a nus mo pli 41. E quels vegnin nus schon anc a chattar.

Giu la bassa èsi auter
Plaun plaunet sa svida la bar. Giu Glion è tschaiver ed a la finala capita quai mo ina giada ad onn. Corina è da l’idea che la giuventetgna giu la bassa haja dapli power che si qua tar nus. Els sajan bler pli activs, pli spontans e pli averts. Malgrà che l’usit da tschaiver para betg dad esser in da Vella cumparan tuttenina trais umens vestgì da dunnas ed ussa entschaiva il lign. Els restan però mascrads e mo il numer da l’auto pudess esser in indizi. Forsa ch’els fissan stads 3 dals noss 42 boys?

Memia modests
In che ha segiramain power è il schef, Roman Vincenz. Il december ’97 ha el cun 25 onns surprendì il café de Mont. El ha la controlla da 2-4 emploiads e sche l’entira ustaria è plaina poi dar ch’el cuschina per var 200 persunas. El è però da l’idea, ch’il bainstar d’ozendi mazzia il power, prendia l’iniziativa. Pertge inventar insatge nov, sche quai che nus avain funcziuna? Ses local è però gist in mussament per creativitad innovativa. L’ustaria che è vegnida renovada l’onn ’70 dal giuven Peter Zumthor (ses emprim project) era per ses temp fitg innovativa e derasa anc oz in’atmosfera giuvna e frestga. E l’ustier mussa cun grond engaschi ch’ins sa adina puspè far insatge nov. Uschia ha el drizzà en la canorta, noss lieu d’acziun, e porscha adina puspè concerts u sairas da video e.u.v.

Facit
Tschertgà avain nus 42 boys cun power – chattà avain nus in che di propi da sasez “Jau hai power” – e quai er pir suenter in pèr gervosas. Quai n’è betg gist ina buna bilantscha. Ella è però da relativar. Jau hai l’impressiun che la giuventetgna saja memia modesta. Quella saira avain nus emprendì a conuscher ina massa glieud cun grond engaschi – saja quai en uniuns u surtut en l’affar, en la professiun: In maina ina garascha, l’auter ina fatschenta da video, il terz ina ustaria, e.u.v. Ina atmosfera da resignaziun u perfin apocaliptica n’hai jau en mintga cas betg percurschì.