«Nus stuain esser pronts da dar enavant nossa giuventetgna la cultura da teater»
Prest entschaiva il 4. Festival da teater a Tusaun

Cun Eligi Derungs ha Augustin Beeli Discurrì

Tusaun, il capo lieu dal Grischun central, sa profilescha adina puspè sco capolieu da la cultura grischuna. Ils Dis da film ed ils Dis da la cultura alpina cun discussiuns al podium èn renconuschids e tiran blera glieud da l’entir Chantun. Betg emblidar dastgan ins il Festival da teater. Dals 23 enfin ils 26 d’avrigl organisescha l’Uniun grischuna per il teater popular, la UTP, puspè quest’occurrenza culturala. Da quai da 270 teatristas e teatrists dal Grischun ed ordaifer sa participeschan a questa scuntrada che duai esser in spievel dal teater popular surtut dal Grischun. Avant trais onns avevan ins registrà 2000 visitadras e visitaders. Igl è la quarta giada che quest’occurrenza da muntada surregiunala vegn organisada a Tusaun. Sin stgalim naziunal saja il Festival da teater Tusaun in dals gronds. Quai di Eligi Derungs da Luven, il president dal comité d’organisaziun da questa occurrenza. Dapi in onn e mez è il comité londervi da preparar questa fascinanta occurrenza culturala. La Quotidiana ha discurrì cun Eligi Derungs. 

Eligi Derungs, co essas Vus che abitais a Luven vegnids tar quest uffizi da president dal comité che organisescha quest Festival dal teater popular a Tusaun? 
Sco igl è il pli savens cun quests uffizis vul nagin surprender incumbensas supplementaras. Cunquai ch’jau sun stà intgins onns en la suprastanza da l’Uniun grischuna per il teater popular, la UTP, enconuschevan ils suprastants mai. I m’han dumandà da collavurar en il comité d’organisaziun. Suenter ch’jau aveva vis tge persunas che eran engaschadas là, sun jau stà pront da sa gidar. 
teater d’amaturs e teater da seniors. La scola primara Alvagni preschenta cun «Alvetta ed igls 7 nanigns» in toc en rumantsch. 

E nua èn las autras scolas rumantschas? 
Ils giuvenils ed uffants han l’emprima giada chaschun da sa participar al festival da Tusaun. Persunalmain hai jau fitg grond plaschair da quai. Nus dal teater stuain esser pronts da dar enavant a nossa giuventetgna la bella cultura dal teater popular. Uschia vain nus dumandà era las scolas rumantschas da mussar preschientscha al festival da Tusaun. Deplorablamain n’avain nus survegnì naginas annunzias. Nua ch’i ha mancà na pos jau betg dir. Jau pudess m’imaginar ch’ils magisters da l’intschess rumantsch han prendì quest invit simplamain per notizia, senza pli grond interess. 

Datti era puncts culminants al festival da teater a Tusaun? 
Natiralmain. Mintga di dals 23 als 26 d’avrigl datti puncts culminants. In da quels èn las discussiuns al podium che nus organisain dal reminent l’emprima giada. Mintga di datti discussiuns davart il tema dal di. Quai vul dir la gievgia ina runda da discussiun davart il teater da seniors, la sonda, il di che è deditgà al teater da giuvenils e scolars, vegn discutà al podium davart il tema «teater da scola sco aissa da siglir». Da l’autra vart han lieu producziuns cun tocs da Dario Fo, il talian che ha gudagnà quest onn il premi da Nobel. In auter punct culminant è la primaudiziun da «David und Goliath», in toc che reschissur Marco Gieriet ha scrit sez per il Teater Grischun. 

Danunder derivan las gruppas rumantschas? 
Las rumantschas èn l’Uniun da teater Vuorz, la Gruppa da teater Luven, la Cumpignia da teater Rueras, la Gruppa da teater Mustér e la scola primara Alvagni. 

En tge spartas vegni preschentà teater, dasper producziuns en ils quatter linguatgs? 
Quest festival è repartì en quatter spartas: Teater d’uffants, teater da giuvenils, 

Datti en Svizra auters sumegliants festivals dal teater popular? 
Festivals da teatrists laics dà quai intgins en Svizra. Mintg’onn ha lieu in tal ad Aarau, quel a Thun ha lieu mintga dus onns e lura noss festival a Tusaun che ha lieu mintga trais onns. Plinavant dà quai anc la Biennala naziunala dal teater popular. I sa tracta d’in festival dal teater popular che ha lieu mintga dus onns en in’autra regiun linguistica da la Svizra. A quest inscunter preschenta mintgina da las quatter regiuns duas enfin quatter uras teater da laics en ses linguatg. 

Quantas gruppas da teater sa preschentan sin la tribuna a Tusaun? 
A Tusaun na vegni betg preschentà teater mo sin ina tribuna, mabain sin quatter. A quest inscunter èn 25 gruppas s’annunziadas. Anc mai avain nus pudì registrar tantas. Da quellas giogan 18 en linguatg tudestg, tschintg en linguatg rumantsch, ina vegn da la Svizra franzosa ed ina dal Tessin. 

En cumparegliaziun naziunala è il festival da teater Tusaun sin in aut stgalim. Ha quai in motiv? 
Quest festival mussa che l’Uniun grischuna per il teater popular è sin bunas chommas. I vegn fatg insatge per il teater, betg mo durant l’onn en las valladas. Era davos las culissas vegni gidà cuntinuadamain cun curs, cussegliaziun, perfecziunament per reschissurs ed acturas ed acturs laics. Il festival a Tusaun è puspè ina chaschun da mussar quant ferm ch’il chantun Grischun è en il teater popular.