Rumpatestas – dir sco in crap u lom sco paintg

(Foto: Grace Winter / Pixelio)

Pitschens en la stalla da cunigls

Carlo Coniglio allevescha cunigls. Ussa ha el construì trais novas stallas per ses animals cun las ureglias lungas ch’el ha uschè gugent. Carlo als dumbra (blers ha el vendì tar la davosa scuntrada d’allevaturs) e survegn il suandant resultat: 10 cuniglias cun mintgamai in pitschen, 10 cuniglias cun mintgamai dus pitschens e 10 cuniglias cun mintgamai trais pitschens.

Il cunigl mastgel ha gia daditg si’atgna stalla. Ma ils auters animals vul Carlo reparter sin las trais novas stallas. En mintga stalla duain vegnir tuttina blers animals. E Carlo na vul betg separar ils pitschens da lur mammas.

Quai n’è gnanc uschè simpel... Pos ti gidar l’allevatur? Co sto Carlo reparter ils cunigls sin las stallas?

Soluziun

Sche ti emprovas in pau, survegns ti ina soluziun relativamain simpla. Carlo reparta uschia ses cunigls: En l’emprima stalla tut las 10 cuniglias cun mintgamai dus pitschens (= 30 animals). En la segunda ed en la terza stalla mintgamai 5 cuniglias cun in giuven (= 10 animals) plus tschintg cuniglias cun mintgamai 3 pitschens (= 20 animals). Quai fa era puspè 30 animals per stalla.

Pled per pled

Co din ins endretg? Metter ina plima da chamutsch vi dal chapè u sin il chapè?

Soluziun

Chamutschs n’han naginas plimas...

Haaaa? Tge marscha qua?

In um sua sco in chaun. E tuttina n’al vegn gnanc endament da trair ora ils guants.

Soluziun

Quel um è in boxist.

La pitschna differenza

Nus umans avain dus cun M e pudain charsinar cun quels ils animals da chasa cun CH.

Tge dus pleds manegiain nus?

Soluziun

Mauns e chauns.

In cas misterius

Excursiun da classa al Rosenberg. Tuts van sin la tur panoramica. Rico stat sisum e bitta giu in toc palpiri. Quel sgola plaunsieu aval. Nina prenda in crappin ed al bitta: zac è el giu per terra. Lara vegn natiers. Er ella ha in toc palpiri ed in crappin enta maun. Ella di cun persvasiun: «Jau scumet che jau sai far che mes crappin e mes palpiri sa platgan il medem mument giu per terra, sche jau als bit il medem mument da qua davent!»

Hmmm... Va quai? Scumettas ti encunter? Tge sto Lara far per gudagnar sia scumessa?

Soluziun

Lara ri da quai malign, alura plega ella il crap en il palpiri e bitta: tuts dus sa platgan il medem mument per terra!

Rumpatestas – per astronauts ed extratestas

(Foto: Manuel van Durme / Pixelio)

La pitschna differenza

Cun S traglischa ella, senza S fa ella traglischar la cusunza.

Tge dus pleds tschertgain nus?

Soluziun

Staila e taila.

La tschagula extraterrestra

Quai che Stella raquinta a sias amias è strusch da crair. Tut agitada rapporta ella da l’ultima excursiun da sia famiglia ad in cleragl bandunà. «Nus vulevan gist rasar ora nossa cuverta da far picnic ch’igl ha ramplunà sur noss chaus ed ina curiusa glisch ha sclerì l’entir guaud. Instinctivamain avain nus guardà vers ensi. E là sgulava el: in pitschen ufo! El è sa sbassà vers il cleragl. Alura ha el laschà vegnir viadora trais chommas ed è sa tschentà sin quellas. Sisum è s’averta ina cuchera. Ma tuttenina ha l’object cumenzà a ballantschar sin sias trais chommas. En quel lieu era il prà fitg malguliv. Probablamain pervi da quai è la cuchera era gist puspè sa serrada e l’ufo è sgulà davent.» Stella cloma anc: «Vus STUAIS crair quai a mai!» Gliez na faschain nus però betg, u bain?

Tge detagl da l’istorgia da Stella na po betg esser gist?

Soluziun

Sutga ubain ufo: ina chaussa che stat sin trais chommas na po gnanc ballantschar!

La medischina universala

L’astronaut Toni è gia tut sturn pervi da l’agravitaziun e dals blers rumpatestas. La media da la nav spaziala al prescriva ina medischina universala: tschintg tablettas cotschnas sco il Mars. Mintga mes’ura sto Toni tragutter ina da quellas.

Quant ditg bastan las tablettas?

Soluziun

Las tablettas bastan precis per duas uras. L’emprima datti gist il cumenzament, ina mes’ura pli tard tragutta Toni la segunda, in’ura pli tard la terza – suenter duas uras ha el traguttì tuttas tschintg.

Pled per pled

Tge è davant tar il Saturn e davos tar la Venus?

Soluziun

Il bustab S è davant tar il Saturn e davos tar la Venus.

Tge è gist?

Tge staila na crescha betg or da la terra?

a) stailalva

b) mustaila

c) bulieu-staila

d) stailina blaua

Soluziun

La stailalva e la stailina blaua èn fluras, il bulieu-staila è in bulieu. Ti pos schliar l’engiavinera uschè spert sco ina mustaila cun far ina crusch tar il b).

Rumpatestas – ina purziun engiavineras per sportists d’enviern

(Foto: korneloni / Pixelio)

Pled per pled

Sin in tetg hai trais gronds chamins, sin in auter dus mesauns ed in pitschen e sin in terz hai set pitschens chamins. Di svelt: tge dat quai?

Soluziun

Ina massa fim. :-)

La pitschna differenza

Cun dus Cs stgauda ella tai l’enviern e cun dus Ts stgauda ella ses giattels. Tge dus pleds tschertgain nus?

Soluziun

La giacca e la giatta.

In parc da snowboard cun ina fora

Luis, Lara e Lucy fan in pitschen parc da snowboard. Els bittan ora naiv sco nars. Per fortuna hai avunda naiv, numnadamain 2,30 meters. Per tut la naiv ch’i dovran per far lur rampas bittan ils trais amis ora tanta naiv ch’i dat ina gronda fora. Lura bajegian els ina sigliera dad 1,80 meters ladezza ed 1,50 meters autezza, en il profil quasi in triangul; ultra da quai in’unda da 30 centimeters ladezza e 30 centimeters autezza ed in cubus cun ina lunghezza dals urs dad 1 meter.

Quanta naiv hai en la fora?

Soluziun

Studegia ina giada: en la fora n’hai insumma nagina naiv. Speranza n’has betg ta laschà cugliunar!

Ina cursa da scarsola (betg) calculabla

Trais amis prendan part a la cursa da scarsola da la Val d’Enviern. Tuts trais fan differents resultats. Pascal fa 5 puncts dapli che Fabian, Marco duas giadas tants puncts sco Fabian. En tut obtegnan ils trais amis 21 puncts.

Quants puncts ha Fabian?

Soluziun

Fabian ha 4 puncts. Il resultat chatt’ins ora cun giugar in pau cun differentas cifras ubain cun far quint: (Pascal = P, Fabian = F, Marco = M)

«Ils puncts da Pascal = ils puncts da Fabian plus 5» vesa lura or uschia: P = F+5

Tut tschai pon ins cumplettar a maun da las indicaziuns:

M = F·2

P+M+F = 21

Ussa pon ins notar l’entir quint cun ina nunenconuschenta, numnadamain F:

(F+5)+(2·F)+F = 21

Lura adir tut e quintar ora:

4F + 5 = 21

4F = 16

F = 4

Tge è gist?

Tge na chatt’ins en nagin lexicon d’animals?

a) chaura da naiv

b) pilesch da naiv

c) panter da naiv

d) chavallet da naiv

Soluziun

Il chavallet da naiv na datti betg. La resposta d) è correcta.

Rumpatestas – in pau dal tut

(Foto: Julian Mies / Pixelio)

Haaaa? Tge marscha qua?

Igl è in duel, um cunter um. In sajetta e tutga ses adversari. L’adversari ha plaschair.

Soluziun

Il duel ha lieu sin la plazza da ballape. L’adversari è il goli ch’ha gist parà la balla cun ses corp.

La pitschna differenza

Cun S circumdescha ella il curtin, cun N croda ella giu da tschiel.

Tge dus pleds manegiain nus?

Soluziun

Saiv e naiv.

Caos d’ureglins

Giulia sa fa bella per ir ad in concert. Ussa mancan mo pli ils ureglins. Giulia ha fitg gugent ureglins: en sia chaschetta da bischutaria ha ella 10 ureglins dad aur e 10 ureglins d’argient. Gist cura che Giulia avra la chaschetta, datti ina panna d’electricitad ed igl è stgiraglia. Ma ella sto gea prest partir! En quel cas gida mo pli insatge: palpar ils ureglins. Giulia vul metter en u dus ureglins dad aur u dus ureglins d’argient. Deplorablamain na senta ella betg tgenins ch’èn dad aur e tgenins ch’èn d’argient.

Quants ureglins sto Giulia almain prender or da la chaschetta, per ch’ella haja dus da la medema sort? Quants stuess ella prender ora per franc avair dus dad aur?

Soluziun

Giulia sto prender or da la chaschetta 3 ureglins – alura èn 2 en mintga cas dal medem metal prezius. Per propi esser segira d’avair 2 ureglins dad aur stuess ella prender ora 12 ureglins (ils emprims 10 pudessan gea esser d’argient).

Pled per pled

Tge clav na va betg en in marschlos?

Soluziun

Quai è la clav da violina.

Il chanaster d’ovs

Simon di: «Jau hai qua in chanaster. Quel cuntegna in tschert dumber d’ovs. Jau prend ora la mesadad dals ovs ed anc in mez ov da quels che restan – senza rumper in singul ov!»

Uss es ti londervi: quants ovs sa chattan almain en il chanaster?

Soluziun

En il chanaster sa chatta almain 1 ov.

Rumpatestas – in pau dal tut

(Foto: PD via Pixabay)

In vendider da bigliets clervesent?

Sin il martgà da tschaiver datti in carussel magic. Tgi che va cun quel, fetschia tras chaussas miraculusas, din ins. Sofia vul empruvar quai. A la cassa pon ins cumprar in bigliet singul per fr. 2.50 ed in bigliet da tschintg giadas per fr. 10. Sofia va a la cassa dal carussel magic e metta senza dir pled 10 francs sin il spurtegl. Il vendider da bigliets prenda ils daners e dat a Sofia senza dumandar in bigliet da tschintg giadas. Sofia è cuntenta e va sin il carussel.

Pertge ha il vendider da bigliets savì che Sofia veglia in bigliet da tschintg giadas e betg in bigliet singul?

Soluziun

Sofia ha mess mo munaida sin il spurtegl.

Pled per pled

Intgins mais han 30 dis, auters era 31. Quants mais han 28 dis?

Soluziun

Na ta lascha betg cugliunar: Tut ils mais han (almain) 28 dis!

In trip d’orrur?

T’imaginescha che ti sesas sin ina moto. Ti ta movas adina tuttina spert. Da tia vart sanestra va in auto da pumpiers cun la medema spertadad sco ti. Da tia vart dretga sa chatta in ur spundiv. Gist davant tai galoppa in portg. Strusch in meter davos tai ta persequitescha in helicopter che sgola sin la medema autezza sco ti.

Tge fas ti per mitschar segiramain da questa situaziun?

Soluziun

Fitg simpel: Ti spetgas fin ch’il carussel d’uffants ferma e vas alura giu dad el. :-)

La pitschna differenza

Sche ti stos laschar dar per terra il pled senza N, dovras ti in cun N.

Tge dus pleds tschertgain nus?

Soluziun

Ov e nov.

Rumpatestas – ina maschaida da giubileum

(Foto: PD via Pixabay)

La pitschna differenza

Baratt’ins il M cun in F, datti or d’insatgi cun griflas insatge ch’è gist il cuntrari. Tge dus pleds tschertgain nus?

Soluziun

Or dal min datti insatge fin.

La surpraisa d’anniversari

Il professer Nimfatus è in vegl fan dal SPICK. Per il 30avel anniversari da ses magazin preferì ha il scienzà schenial gì in’idea tut speziala. El ha cultivà ina nova spezia da nimfas cun flurs che traglischan bellezza. Ludi Lustg n’ha però betg pudì sa legrar ditg da questa surpraisa d’anniversari. Suenter pauc temp èsi sa mussà: las nimfas sa multiplitgeschan uschè svelt che la surfatscha da lur feglia e da lur flurs sa dublescha mintga di. Suenter precis 18 dis è la surfatscha dal lajet da Ludi surcreschida dal tuttafatg. Per fortuna avain nus mess mo ina e betg duas da questas nimfas en il lajet...

Entaifer quants dis fiss il lajet stà surcreschì, sche nus avessan mess lien duas nimfas?

Soluziun

Sche nus avevan mess en l’aua duas nimfas, avessan quellas duvrà precis in di pli pauc per cuvrir l’entira surfatscha dal lajet: duas nimfas cuvran l’emprim di la surfatscha che mo ina nimfa avess cuvert pir il segund di. Duas nimfas avessan pia in avantatg dad in sulet di. Suenter quel emprim di cuntinuescha tut tuttina, independentamain sch’ins ha plantà l’entschatta ina u duas nimfas.

Pled per pled

Tge vegn avant ina giada en mintga minuta, duas en mintga mument, però mai en trenta onns?

Soluziun

Quai è il bustab M.

La festa da famiglia

Famiglia Florinet — il bab, la mamma ed ils uffants — festivescha il 30avel anniversari dal SPICK. Oscar, il figl mesaun, ha precis tuttina blers frars sco soras. Anja, sia sora la pli giuvna, percunter ha duas giadas uschè blers frars sco soras...

Quants uffants han ils Florinets?

Soluziun

Bab e mamma Florinet han precis quatter figls e trais figlias. Mo uschia funcziuni – emprova simplamain!

Tge è gist?

Tar tge famiglia d’utschels tutga Vic Vanel ch’accumpogna ensemen cun Ludi Lustg ils lecturs tras il Spick?

a) ravanels

b) gravarels

c) chantarels

d) aquarels

Soluziun

Tenor ils biologs tutgan ils vanels tar la famiglia dals gravarels. Ravanels èn ina sort da legums recents, chantarels èn bulieus savurus ed aquarels èn maletgs dissegnads cun ina tecnica speziala.

Rumpatestas – ovs marschs e dumondas grevas

(Foto: bobby M / Pixelio)

Ina poesia da primavaira misteriusa

Ils prads èn puspè verds

e la magnolia rosa!

Là crescha in dent-liun,

qua in roser plain spinas.

Or da las enconuschentas flurs da primavaira

pon ins zambregiar ina bella ghirlanda.

Pliras punts mainan sur l’aual tar ina chasina.

Là giaudan ils uffants il sulegl sco turists.

En quest spazi vital para che tut saja mirveglius.

Plaunet arda la glina sco in chau nobel amez il tschiel.

Sco il di finescha baud era questa curiusa poesia.

In di da primavaira senza animals? Tuttavia betg: diesch animals sa zuppan en ils vers da la poesia. Als chatta ed als liberescha! Pitschen tip: ignorescha mintgatant las distanzas da pleds.

Soluziun

Quests diesch animals chattas ti en la poesia: la-ma, liun, ser-p, as-en, anda, ras-pun, co-t, tal-pa, chau-n, bau.

Tge è gist?

Tge planta exista pelvair?

a) flur-chaun

b) flur-portg

c) flur-liun

d) flur-chaval

Soluziun

La flur-chaun, la flur-liun e la flur-chaval na datti betg. La flur-portg è er enconuschenta sco dent-liun u flur chadaina. La soluziun b) è damai gista.

Numerusas lieurs da Pasca

In entir tablar da curuna plain lieurs da Pasca da tschigulatta! I dat blauas e cotschnas, ina pli delicata che l’autra. Ma quantas lieurs da Pasca èn propi sin il tablar? Chattas ti ora quai?

Attenziun: tut las lieurs da Pasca stattan ina sper tschella. Duas èn cotschnas, tut tschellas èn blauas. Ina lieur cotschna è la sisavla da sanestra, l’autra lieur cotschna è l’otgavla da dretga. Tranter las duas lieurs cotschnas hai trais blauas. Totalmain èsi pli pauc che 17 lieurs.

Quantas lieurs èn sin il tablar?

Soluziun

Igl èn nov lieurs. Sche C signifitga ina lieur cotschna e B ina lieur blaua, stattan las lieurs da tschigulatta uschia: BCBBBCBBB.

La pitschna differenza

Il chaun curra suenter l’animal cun L ed il giat curra suenter l’animal cun M. Tge dus pleds manegiain nus?

Soluziun

Lieur e mieur.

Rumpatestas – dir ma delicat

(Foto: jutta rotter / Pixelio)

In pitschen problem da cuschinar

La schefcuschiniera Culastia ha ina grondiusa idea per in dessert. Ma ella ha in pitschen problem. Ella dovra exact 6 deciliters groma. Deplorablamain è ses cup da mesirar ì en paglia ier. Il sulet che resta ad ella èn: in broc bain plain groma che cuntegna exactamain 12 deciliters, duas crias vidas (ina ha plazza precis per 5 deciliters ed in’autra in pau pli gronda ha plazza per 7 deciliters). Hmmm, per cletg n’è Culastia betg mo briglianta en cuschinar, mabain er en schliar rumpatestas.

Dumognas era ti da mesirar 6 deciliters cun agid dals differents vaschs?

Soluziun

Culastia plazza ils differents vaschs tenor la grondezza. En l’emprim èn 12 deciliters, en il segund (ch’ha plazza per 7 dl) èn 0 dl, en il terz (ch’ha plazza per 5 dl) èn 0 dl. Per mantegnair la survista pon ins nudar uschia: 12-0-0. Lura derscha Culastia da l’emprim vasch en il terz, fin che quel è plain. Ussa vesa la survista ora sco suonda: 7-0-5. Lura vegni svidà enturn in mument. 7-5-0, 2-5-5, 2-7-3, 9-0-3, 9-3-0, 4-3-6, 4-7-1, 11-0-1, 11-1-0, 6-1-5. A la fin restan pia ils 6 dl giavischads en il vasch grond. Tgi ch’ha dumagnà quai ha propi merità in dessert!

Pled per pled

In pur aveva 19 giaglinas. Tuttas danor 7 giaglinas han ins mazzà per ina gronda festa. Quantas giaglinas aveva il pur suenter?

Soluziun

Sche tuttas – danor questas set giaglinas – èn vegnidas mazzadas, ha il pur damai anc precis questas set giaglinas.

In mez vadè?

In pur aveva in pèr bels vadels. La mesadad da quels ed anc in mez ha el lura vendì. In ha el salvà. Mazzà n’han ins nagins.

Quants vadels aveva il pur?

Soluziun

Il pur aveva 3 vadels. La mesadad – pia in e mez, plus in mez fan dus – dat el davent. I resta pia anc in ch’el tegna per sasez.

Tge è gist?

Tge ha il pievel indigen da l’Australia gugent?

a) furmiclas da mel

b) lindornas nivas da zutgerchandel

c) filiens da salata da fritga

d) tgirallas da confitura

Soluziun

En l’Australia datti vairamain ina furmicla da mel. Sia part davos è emplenida bain plain cun nectar. Quest mel è ina delicatessa nutritiva per ils Aborigins, il pievel indigen da l’Australia. La resposta a) è gista.

La pitschna differenza

Cun F vegn el maglià da las vatgas, cun L vegn el duvrà per far palpiri. Tge dus pleds tschertgain nus?

Soluziun

Fain e lain.

Rumpatestas – in pau dal tut

(Foto: PD via Pixabay)

Quints cun stritg

In sulet stritg ed il quint constat. Ma per plaschair betg remplazzar il = cun in ≠! :-)

5 + 5 + 5 = 550

Soluziun

545 + 5 = 550

Tge è gist?

Nua ha lieu mintga avust in gieu da ballape fitg spezial?

a) en ina buda da pomfrits en Belgia

b) en in sutmarin davant la Russia

c) en in flum en l’Engalterra

d) en ina stalla en Frantscha

Soluziun

Ils Brits èn enconuschents per curiusas disciplinas da sport. Uschia ina disciplina è per exempel il matsch da ballape annual en il flum Windrush en il vitg Burton-on-the-Water. La resposta c) è correcta.

Aspectaturs cun said

Tim, Tom e Tobias guardan in gieu da ballape da lur equipa da juniors preferida. A l’ur da la plazza èsi chalira ed els trais han pulit said. Fitg bun: Tim ha purtà cun sai 5 e Tom schizunt 7 stgatlas limunada. Ils amis partan las bavrondas en parts egualas. Tobias dat persuenter 12 francs a ses amis.

Quants da quests daners survegn Tim e quants survegn Tom?

Soluziun

In zic quintar stos ti bain: En tut han ils mats 12 stgatlas, pia survegn mintgin dals 3 amis 12:3=4 stgatlas. Per sias 4 stgatlas paja Tobias 12 francs. Quai èn 12:4=3 per stgatla. Tim ha dà ina da sias stgatlas, el survegn pia 3 francs. Tom ha dà 3 stgatlas a Tobias, pia ha el dabun 3·3=9 francs. Viva!

Pled per pled

Tge pign na crescha betg?

Soluziun

Il rampign na crescha betg.

Portatuns misterius

Paula fufrogna gugent en la collecziun da plattas da ses bab. Qua chatta ella vairs stgazis: grondiusa musica sin las plattas grondas da vinil. Paula prenda in dals gronds discs nairs or da la cuverta e sa dumonda: Quantas crennas ha uschia ina platta gronda atgnamain?

Sas ti quantas?

Soluziun

Igl è fitg simpel: mintga platta ha duas crennas, ina da mintga vart. Mintga chava è struvegiada en sco ina lindorna. La guglia dal bratsch da tun dal giraplattas va en questa crenna da l’ur vers il center.

Haaaa? Tge marscha qua?

L’um ma fixescha l’entir temp e discurra e discurra. E tuttina na vesa el betg mai. Pertge betg?

Soluziun

Quai um è il preschentader da las novitads.

La pitschna differenza

Nus tschertgain duas parts dal corp: quella cun B è visibla, quella senza B betg.

Soluziun

Egl e begl.

Rumpatestas – ina maschaida rinfrestganta

(Foto: PD via Pixabay)

Pled per pled

Tge mais è il pli curt?

Soluziun

Il mars ed il matg èn ils pli curts mais. Els han mo quatter bustabs.

Il pacifitgader

Ti vas a spass ed audas sin in er dus umens che sbragian si per in l’auter. Ti als dumondas tge ch’els hajan e vegns a savair: in aug da segund grad ha relaschà quest er als dus purs. El ha ina furma fitg irregulara ed ussa al ston els parter a moda gista. Quai na dumognan els però betg. Sch’in marchescha in toc n’è l’auter betg perencletg e viceversa. Ti pondereschas curt e fas amogna tes agid. E ti chattas vairamain ina soluziun che cuntenta omadus.

Tge cusseglias ti als purs?

Soluziun

Ti cusseglias il suandant: L’emprim dals dus umens duai parter il funs ed il segund dastga suenter tscherner sia mesadad. Uschia sa dat l’emprim segir fadia da parter uschè gist sco pussaivel, uschiglio survegn el cun garanzia la pitschna mesadad.

Pensar pli spert!

Cursa!

Ti passas il segund ed es... – di spert: il quantavel?

Soluziun

Sche ti has passà il segund es ti uss il segund!

Tschiffar fieu per la Soluziun

Igl è fiera e ti vas sper in stan d’engiavineras ora. Quel tutga ad in curius striun che fa dumondas difficultusas. Tgi che las sa respunder po gudagnar super premis. Ti survegns il suandant rumpatesta: il striun ta dat duas cordas d’envidar. El di: «Mintgina da questas cordas d’envidar dovra exact quatter minutas per arder. Deplorablamain brischan ellas fitg irregularmain, perquai ch’ellas n’èn betg dapertut tuttina grossas. Ina mesa corda na correspunda pia betg a duas minutas. Ta reusseschi tuttina da mesirar cun las cordas d’envidar uschè precis sco pussaivel trais minutas?» Il striun ta dat in battafieu e prenda en maun in’ura da stop. Suenter il segn cumenzi. Ta reussescha quai?

Co pos ti mesirar trais minutas cun las duas cordas d’envidar?

Soluziun

Damai: ti prendas ina corda d’envidar, storschas ensemen las fins, prendas ina fin da la segunda corda ed envidas tut las trais fins en il medem mument. Cura che las flommas da la corda ch’è vegnida envidada da tuttas duas varts vegnan ensemen, èn passadas duas minutas. Exact lura envidas ti la segunda fin da l’autra corda (che arda gea gia dapi duas minutas). Cura che las flommas da questa corda vegnan ensemen, è passada in’ulteriura minuta – en tut pia trais minutas. Peng!

La pitschna differenza

Il pled cun L dovra il signun per far chaschiel ed il pled cun S dovras ti per dustar il rument.

Soluziun

Latg e satg.

Rumpatestas – dir sco crap u lom sco paintg

(Foto: PD via Pixabay)

La pitschna differenza

Il pled cun T pos ti emplenir cun aua, il pled cun B dovras ti per far in paus.

Soluziun

Tanc e banc.

Tutgar la noda

La festa da tir annuala va vers ses punct culminant: la concurrenza dals records misterius. Questa giada sa cloma la lezia suandantamain: «Prenda en maun la buis. Alura ta mettain nus ina fascha enturn ils egls. Penda si insanua tes chapè senza vesair nua. Va alura 100 pass en ina direcziun. Vegns da sajettar cun in singul tir ina fora en tes chapè?» Tgi che vegn da far quai daventa campiun-tiradur resp. campiunessa-tiradura. Sche ti pondereschas bain, èn tias schanzas bunas da gudagnar il titel.

Chattas ti ina soluziun franca?

Soluziun

Fitg simpel: ti pendas tes chapè orasum la channa da la buis. A la fin sajettas ti en l’aria – e per franc er ina fora en tes chapè!

Pled per pled

Tge na poi mai dar da gentar?

Soluziun

I na po betg dar tschaina da gentar.

Plaun sco ina lindorna

Ina lindorna croda en ina cisterna. Quella è 21 meters profunda. La lindorna cumenza immediat a raiver si dal mir glischnus. Mintga di vegn ella dad ir 7 meters. Ma la notg, cura ch’ella ruaussa, sa glischna ella puspè 4 meters enavos.

Quant ditg dovra la lindorna per cuntanscher l’ur dal mir da la cisterna che la salva?

Soluziun

La lindorna dovra sis dis. Ils emprims tschintg dis vegn ella dad ir mintgamai trais meters, totalmain damai quindesch meters. Il sisavel di po ella sa ruschnar sur l’ur dal mir da la cisterna e na sa glischna betg pli enavos.

Pedantaria

Tge pled na va betg a prà cun ils auters?

EXPRESSIUNISSEM

IMPRESSIUNISSEM

FUTURISSEM

MECANISSEM

CONSTRUCTIVISSEM

Soluziun

Il pled ‹mecanissem› na va cleramain betg a prà cun ils auters pleds, pertge che quels denomineschan stils da l’art.

Rumpatestas – brainteasers*

(Foto: rok°! / Pixelio)

* Quai è englais. ‹Brain› signifitga tscharvè, ‹to tease› vul dir cutizzar. ‹Brainteasers› èn pia cutizzatscharvè – ni rumpatestas.

Coffee or tea?

In matematicher brit ed in matematicher american s’entaupan a chaschun d’in congress. Da pausa emposta il Brit ina scadiola té e l’American ina scadiola café. Omaduas scadiolas cuntegnan exact tuttina bler.

Cun ina giada prenda l’American in tschadun grond e derscha in tschadun da ses café en il té dal Brit.

Il brit surri, prenda il medem tschadun, truscha ses té, prenda in tschadun plain da la maschaida ch’el ha uss e derscha quel enavos en la scadiola da l’American. Uss rian omadus e giaudan lur bavrondas. Els han preschentà in lign a lur aspectaturs:

Cuntegna la scadiola té uss dapli café ni la scadiola café dapli té?

Soluziun

En il café hai exact tuttina bler té sco quai ch’igl ha té en il café. Il meglier fas ti da quintar ora quai cun in simpel exempel: mintga scadiola cuntegna 100 ml, il tschadun tschiffa 25 ml. Suenter che l’American ha derschì in tschadun en la scadiola dal Brit cuntegna sia scadiola anc 75 ml café. La scadiola dal Brit cuntegna ussa 100 ml té e 25 ml café resp. cun truschar pia café e té en la proporziun da maschaida da 1:4.

Quai vul dir: in tschadun da la maschaida cuntegna 5 ml café e 20 ml té (pia 1:4!). A la fin cuntegna la scadiola da l’American puspè 80 ml café e 20 ml té. Il Brit tegna enta maun ina scadiola cun 80 ml té e 20 ml café. Viva!

Pled per pled

Tge sa siglir pli aut che l’Empire State Building?

Soluziun

Dapi cura sa l’Empire State Building siglir?

La pitschna differenza

Cun B è ella liquida, senza rodla ella sin l’asfalt.

Tge dus pleds manegiain nus?

Soluziun

Broda e roda.

Tge constat?

Pertge stattan gigants, tighers e soccas cotschnas en connex in cun l’auter en ils Stadis Unids?

a) Quai èn trais marcas da products da lavar resti.

b) Els giogan tuts baseball.

c) Els han gudagnà ina concurrenza da bands.

d) Els derivan dals Indians.

Soluziun

La translaziun englaisa da quels pleds (‹giants›, ‹tigers›, ‹red sox›, atgnamain ‹red socks›) èn parts dals nums d’equipas da baseball da differentas citads americanas: ‹San Francisco Giants›, ‹Detroit Tigers›, ‹Boston Red Sox›.

Cupcakes delicius

7 pasterneras fan ina concurrenza da far cupcakes. Lur pettinas dultschas cun glasura da zutger valan sco las meglras lunsch enturn. 7 pettas dovran 7 minutas en furnel.

Quant ditg dovran 70 cupcakes?

Soluziun

Era 70 cupcakes na dovran betg pli ditg che 7 minutas en furnel! (Premess ch’els vegnan mess il medem mument en furnel!)

Indicaziuns bibliograficas

Rumpatestas 1. En: Spick nr. 350, settember 2011, fin nr. 362, october 2012. Tut ils dretgs d’autur(a) / chasa editura resalvads. Ediziun epub: www.chattà.ch (2016).