Il bandit mort

Raquintader

Policist (P)

Rafael (R)

Lilli (L)

Jenny (J)

Nino (N)

Quatter amis s’entaupan en il kino per guardar il film American Pie en 3D.

N: Jau ma legrel total sin il film.

J: Jau vom a cumprar per nus in satget popcorn.

R: Ed jau vom avant anc spert sin tualetta.

Ils quatter amis fan quai ch’els han ditg e cumpran lura lur bigliets.

L: Jau hai prendì 15 francs, basta quai?

J: Ils bigliets custan però 20 francs. Ve, nus giain anc spert tar tai a chasa per 5 francs.

N: Ma faschai vinavant, il film entschaiva en quindesch minutas.

L: Cler, enfin lura essan nus puspè enavos.

N: Alura giai.

Las duas amias sa mettan sin via per ir a chasa. Igl è tut stgir, naginas glischs che sclereschan lur via. Ellas van en ina streglia.

J: Prenda ora tes telefonin e fa glisch.

Lilli prenda ora ses telefonin e fa glisch. Las duas mattas vesan in container e tuttenina sbragia Jenny.

L: Ma tge èsi?

J: Vaaa, là èsi insatge!

L: Giain spert a guardar.

J: Per l’amur da Dieu, quai toffa snuaivel.

J/L: Aaaaah!

Nino e Rafael han udì che las duas mattatschas han sbragì. Els curran immediat or sin via.

N: Diavelen,  tge vegnan ellas ad avair vesì.

R: Forsa in animal.

N: Giain spert a guardar tge che quellas duas tschuettas han.

Els van tar las duas mattatschas per guardar tge ch’ellas han.

N: Ma tge avais vesì?

J: Nus avain vesì insatge terribel.

N: Ma sche schai tge!

J: Giai vus a guardar tge che quai è.

N: O Dieu, quai è in mort.

R: Ma quai toffa.

J: Vegni, nus stuain telefonar a la polizia.

Nino prenda ses telefonin e tscherna il numer 117.

P: Buna saira, Polizia chantunala, tge è capita?

N: Buna saira. Jau hai num Nino Caduff. Jau e mes amis avain chattà in mort en in container. Nus essan en la via nua ch’è il kino.

P: Grazia fitg per voss telefon. Nus vegnin uschè svelt sco pussaivel.

In curt mument pli tard.

R: Jau aud gia las sirenas da l’auto da polizia.

Ils policists sortan da l’auto e salidan ils uffants. Quels mussan lur chat.

J: Vegni qua a guardar.

P: Nus prendain il mort cun nus en il labor.

N: Quai è bun. Grazia fitg che vus essas vegnids uschè svelt.

P: Grazia per voss telefon ed anc ina bella saira.

Cunquai ch’igl era uss memia tard per ir a kino, van els a baiver insatge ensemen. En l’ustaria sa revegnan els da lur schoc. Qua han els l’idea dad ir la fin da l’emna ensemen en il guaud a campar.

L: Jau prend ina tenda ed ina glisch.

J: Nus duvrain era bavrondas ed insatge da mangiar. Quai organisesch jau.

N: Bun, alura prend jau ils satgs da durmir.

R: E tge duess jau prender?

L: Ti savessas prender in radio, uschia avain nus in pau musica.

R: Ok. Nus ans entupain sonda a las 17.00 tar mai.

Ils uffants van a chasa. La sonda preparan els tut la rauba ch’els dovran per ir a campar. Nino guarda sin l’ura e vesa ch’el ha retard. Perquai curra el sco in nar tar Rafael.

N: Sorry che jau sun en retard.

R: Quai na fa nagut. Nus essan er betg anc dal tut pronts.

J: Jau sper che jau haja avunda da mangiar.

Jenny mussa sin sia tastga plain mangiativas.

L: Gea, quai tanscha per in’entir’emna.

J: Alura ans mettain sin via avant ch’i vegn stgir.

Ils quatter amis van a pe fin al lieu nua ch’els vulan campar. Arrivads al lieu han els ina massa da far.

N: Jau vom a rimnar laina per far in fieu.Ti Rafael pudessas vegnir a gidar.

J: Jau emprov da metter si la tenda.

L: Ed jau ta gid.

In pau pli tard.

R: Nus avain chattà ina massa laina.

N: Esì bun sche jau entschaiv a far il fieu.

L: Gea, quai è stupent. Nus giain a tschertgar bulieus.

J: Vaa… qua è in filien.

R: Prenda naven quel. Jau hai ina fobia da filiens.

L: Nagina tema, vus dus chajachautschas. Il filien è gia svanì da sulet.

Tuttenina cloma Lilli.

L: Vegni svelt na qua.

J: Tge èsi. Has chattà ulteriurs filiens?

L: Na, ma jau hai chattà in satg.

J: In satg? Tge hai lien?

Jenny e Rafael curran tar Lilli e quella avra il satg.

L: Uau, quai èn daners, ina massa daners.

J: Giain svelt cun il satg enavos tar Nino.

Ils trais amis van enavos tar Nino.

N: Ma tge èsi capità che vus vegnis enavos en tanta furia?

J: Lilli ha chattà in satg cun daners.

N: Ma sche quants?

Ils uffants svidan ils daners giun plaun e cumenzan a dumbrar.

N: 10, 20, 30, 40, 50... 100, 200, 300, 400, 500... 1000, 2000, 3000... 10 000 francs.

L: Wow, uschè bler.

R: Quai è gea ina massada.

J: Nus pudessan ir en vacanzas cun quels daners. Giain a Hawai.

N: Ma, na! Nus stuain purtar ils daners a la polizia.

Ils quatter amis èn sa mess sin via tar la staziun da polizia. Cura ch’els èn arrivads là, van els dalunga tar il policist ch’els enconuschan gia.

N: Nus avain chattà daners en il guaud.

P: Diavelen. L’emprim chattais vus in mort ed ussa daners. Dal reminent, tar quel um mort sa tracti d’in da dus bandits che han sblundregià la Banca chantunala avant duas emnas.

J: Ha quai forsa da far insatge in cun l’auter?

L: Èn quels daners forsa quels ch’ils bandits han engulà?

P: Quai po esser, nus tegnain quels ed examinain els. E vus survegnis anc ina recumbensa.

R: Quai è gea stupent, grazia fitg.

Ils quatter amis survegnan in bel daner perquai ch’els han chattà ils raps engulads. Els engrazian e dian adia al policist. Alura van els a chasa e raquintan tut als geniturs. La mamma da Lilli ha ina stupent’idea. Ella fa la proposta dad ir tuts ensemen en l’Alpamare a far bogn.

In’emna pli tard fan els quai ed els passentan in di nunemblidabel.

La pizzeria dal diavel

Raquintader

Pilot (P)

Marcus (M)

Dino (D)

Mara (Ma)

Dunna Capeder (DC)

Marcus e Dino èn schumellins. In di manegia Marcus:

M: Nus pudessan ir en vacanzas.

D: Ina bun’idea, però nua?

M: Jau avess gia adina vulì ir ina giada en l’Italia.

D: Gea, là giess jau er gugent ina giada.

Els pacateschan lur valischs e van a l’eroport per cumprar lur bigliets.

D: Nus avessan gugent dus bigliets per sgular a Milaun.

DC: Bun, quai fa 495 fr.

M: Ok, qua.

DC: Grazia fitg ed anc in bel viadi.

Ils schumellins van en l’aviun e sa tschentan.

M: Ah, quai fa bain.

D: Gea, bun che nus avain prendì l’aviun e betg il tren.

P: Nus partin en paucas minutas. Jau supplitgesch da metter si la tschinta. Jau as giavisch in bel sgol.

In pèr minutas pli tard parta l’aviun.

M: Puh, jau emprov da durmir. Ma desda en in’ura.

In’ura pli tard sa desda Marcus. El auda gist il pilot che di:

P: Nagina panica per plaschair. Nus avain in problem tecnic. Ina turbina è crudada or. Però nus pudain ans platgar curt avant Milaun.

D: Merda, cun quai n’hai jau betg quintà.

M: Jau era betg, però nus stuain restar quiets.

P: Nus ans platgain ussa, mettai si la tschinta e stai quiets.

Els èn sa platgads e ston anc spetgar per ir or da l’aviun. Ussa pon tuts sortir.

P: Nus engraziain per vossa quietezza e sperain ch’il sgol as haja plaschì, malgrà l’atterrament sfurzà.

D: Per fortuna avain nus pudì ans platgar uschè bain.

M: Giain a la staziun dal tren.

Els van 5 minutas a pe enfin a la staziun dal tren. Il viadi cun il tren enfin Milaun cuzza anc 25 minutas.

D: Puh, finalmain essan nus a Milaun. Giain a tschertgar l’hotel che nus avain reservà.

M: Gea. El è mo duas minutas davent da qua. Faschain vinavant, jau hai fom.

D: Gea, jau er.

Els van en lur hotel.

D: Ah, quest letg è fitg lom e cumadaivel.

M: Gea.

D: Jau hai gronda fom. Guarda là, là è ina pizzeria.

M: Giain a mangiar.

Els van or da l’hotel per ir en la pizzeria.

M: Guarda, quella pizzeria ha num ‹Pizzeria dal Diavolo›, quai è insatge per mai.

D: Gea, ussa giain, uschiglio ma crescha anc ina barba.

Els entran en la pizzeria.

D: Boah, qua na ves’ins nagut.

M: Ah, qua èn spierts ed in diavel.

D: Nus giain il meglier vi d’ina maisa.

(Ramur da sutgas)

Ma: Tge avessas gugent?

D/M: Nus avessan gugent ina ‹Pizza Diavola›.

Els èn a maisa e guardan enturn. Tuttenina èn las pizzas sin maisa.

D: Danunder èn quellas vegnidas?

M: Quai è tuttina. Jau hai fom. Mangiain.

Els van en lur hotel e dorman. L’autra damaun levan els pir a las 11.00.

M: Jau hai pudì durmir fitg bain, però jau hai fom. Giain a gentar a las dudesch.

D: Gea, e suenter giain nus a far bogn.

Suenter ch’els han mangià, van els sin lur chombra per las chautschas da bogn.

M: Giain en il bogn avert.

D: Jau prend anc ina balla.

A las quatter èn els puspè en lur chombra.

M: Oz è la pizzeria serrada. Forsa pudessan nus chattar ora il misteri da quella pizzeria.

D: Gea, quai è ina bun’idea.

Entant ch’els van di Dino:

D: Forsa che nus chattain il possessur u la possessura dal restaurant.

M: Gea, quai pudess gidar vinavant.

D: Guarda, là è la camariera ch’ans ha servì.

M: Hallo, hallo!

Ma: Gea, tge vulais vus?

D: Savais vus a tgi che la ‹Pizzeria Diavolo› tutga?

Ma: Ma cler, quella tutga a mai.

M: Ah, bun. Nus vulessan savair tgenin ch’è il misteri da la pizzeria.

Ma: Ma, alura vegnì cun mai.

D: Gea, gugent e grazia fitg.

Els van ensemen en il restaurant.

D: L’emprim vulessan nus savair danunder che las pizzas èn vegnidas.

Ma: Quai è fitg simpel. Vesais quels bischens da metal. Da là en vegnidas las pizzas sco giu d’in vial.

M: Aha, perquai n’avain nus remartgà nagut.

D: Gea, e pertge èsi uschè stgir?

Ma: Quai è per l’ina perquai che nus avain stidà las glischs e per l’autra perquai che nus avain tapetas fitg stgiras.

D: Ina dumonda avess jau anc. Pertge datti qua spierts, diavels ed auters monsters?

Ma: Quai è in pau cumplitgà. Quai èn holograms e perquai che blera glieud ha tema da quels, na ristgan ils giasts betg da tutgar en els.

M: Fitg interessant, però pertge fas ti quai?

Ma: Quai è mes hobi e perquai che blera glieud vegn per guardar quai.

D: Grazia fitg, ma uss stuain nus ir.

M: Gea, forsa ans vesain nus puspè ina giada.

D+M: Chau

Ma: Chau ensemen.

Suenter in’emna van Dino e Marcus puspè a chasa. A l’eroport entaupan els il pilot che vuleva gist ir en l’eroplan per pussar in mument.

D: Buna saira, jau crai che vus eras noss pilot avant in’emna cura che nus essan sgulads a Milaun.

P: Quai po esser. E tge avais vus fatg qua?

M: Nus avain fatg in’emna vacanzas.

P: Ah, ed uschiglio? Tge avais era anc fatg?

D: Nus avain sclerì in misteri.

P: Ma ussa schai, tge misteri?

Marcus e Dino raquintan tut a lur pilot. Els discurran sco vegls collegas. Els dastgan perfin ir en il cockpit ed il pilot als declera tut.

Suenter ch’els eran puspè arrivads a chasa, han Marcus e Dino anc discurrì ditg da lur vacanzas e da lur aventura. E tgi sa, forsa ch’els passentan anc autras aventuras ensemen.

Indicaziuns bibliograficas

«Scriver è cool 2». Istorgias scrittas da las scolaras e dals scolars da la 6avla classa da Cunter, Riom-Parsonz 2012/13. Gieus auditivs registrads tar Radio Rumantsch: www.simsalabim.rtr.ch/ScolarAs-Riom-Parsonz-Cunter-2.4596.0.html. Tut ils dretgs d’autur(a) / chasa editura resalvads. Versiun epub: www.chattà.ch (2014).