Arrivada a Scuol

Ok. Lura cumenz jau. Mes num è Samantha. Forsa ch’inqualin da vus m’enconuscha gia.

U forsa che vus enconuschais plitost mi’amia Carrie. I va en sasez qua per mai, ma jau vuless tuttina curt menziunar Carrie. Carrie ha grond success cun sia columna da sex. Ed jau, ok, jau dun tiers, jau era e sun adina in zichel scuidusa. Betg pervi dal sex, tge pensais! Ma plitost pervi da la columna.

Ma vus savais gea, il meglier encunter talas frustraziuns è... shopping! E perquai hai jau cumprà ina pretty chasetta en in lieu da bellezza extraordinaria, a Scuol en l’Engiadina. Jau hai lura spert badà che be cun in pau englais na vegn ins betg lunsch en terra rumantscha. Perquai hai jau gist fatg in curs da rumantsch.

Rumantsch grischun, sa chapescha. (En sasez hai jau fatg quel curs be perquai che mes scolast era uschè in gnoc... ed jau hai survegnì uras privatas... – Tranter nus: er el ha pudì emprender insatge da mai...) Ma vus savais, be far bella vita a Scuol na va er betg, jau vuleva lavurar, er scriver ina columna. Atgnamain aveva jau fatg ina dumonda tar la ‹NZZ›, ma quels n’han gì nagin interess. (Hai schon adina savì ch’ils Svizzers èn in pau da quai verklempt.) Ma in bel di, cura che jau era gist en mes bikini sin veranda hai jau vesì ad arrivar in bus alv cun insaquants bels giuvenots. Jau als hai lura envidà sin in drink (restà èsi deplorablamain be tar il drink) ed uschia hai jau chattà or ch’els èn da ‹Punts›, d’ina gasetta giuvna. La gasetta gist precis adattada per mia columna!!

Els han gì grond plaschair, e dalunga acceptà mia columna. Oravant tut in giuven numnà Rafael M. era totalmain fascinà da l’idea, il pli gugent avess el scrit sez la columna sur da ses tema preferì... ma quai ma fiss lura ì memia lunsch.

Bun pia, mes uffants, quai fiss stada mia curta story per questa giada, dapli da mai datti en las proximas ‹Punts›!!!

Cun bitschs bletschs as salida vossa Samantha

Ils cunfins relaziunistics u: Sex and the villages

Relaziuns. Relaziun.

En sasez na poss jau betg udir quest pled. «Jau hai ina relaziun.» Quai tuna sco «Jau hai ina malsogna betg curabla» u «Jau hai cellulitis.»

Relaziun.

«Jau hai ina relaziun.» Cun quai manegian ins bain: «Jau sun inamurada ed jau sun ensemen cun la persuna che jau hai gugent, jau dorm perfin cun ella!» Per quella sort da relaziun stuess ins propi chattar or ina moda da dir pli entusiastica!

‹Relaziuns› han ins en sasez cun tut ils umans ch’èn enturn ins.

Ma ins sto adina definir en tge relaziun ch’ins stat cun quel e tschel. Quest è mia tatta, quest è mes chaun, quest è mes collega, quest è mes ami, quest è mes cumpel per ina saira (ed ina buttiglia vin) quai è mes flirt, quai è mes f.häsli... U sa dieu tge.

Ma bun, en sasez n’è quai betg uschè tragic. Sch’ins ha ina giada la relaziun, sche las relaziuns tranter dus èn cleras, èsi cler: Mes chaun resta mes chaun, mia mamma resta mia mamma.

Ma tge èsi, sche la relaziun sa mida, sche la relaziun (tge pled!) surpassa ils cunfins? Vul dir, sche or dal collega daventa in ami, well, quai va bain, ma sche or da l’ami, (or dal cumpel ch’ins veseva avant bunamain sco in frar), daventa in lover, in flirt cun pel ed ossa? Tge far? Ston ins lura definir auter la relaziun? Ston ins analisar, discutar e declerar en tge relaziun ch’ins stat in cun l’auter suenter l’emprima notg en il medem letg?

È quai en urden sch’i schabegia simplamain, u ston ins discutar e definir danovamain tge relaziun ch’ins vul avair da là davent? Sch’ins vul uss propi ‹la relaziun› u sche tut duai restar sco ch’igl era? Ston ins discurrer sur da quai?

Jau survegn pichels cun discurrer sur da quest tema! E pichels surpassan mes cunfins da toleranza!

Jau na sai betg.

In’amia da mai (relaziun: amicizia, collegas (da lavur) e da sortida, baiver discurrer) m’ha ditg ina giada; cun il discurrer sur da talas chaussas èsi sco cun il fimar; u che ti fimas e pensas tar mimtga cigaretta «na, en sasez stuess jau chalar da fimar», (en sasez stuess ins discurrer) u che ti fimas e dis en quel mument «ok, jau fim questa cigaretta e quella ma gusta!» (i ma plascha, jau n’hai betg il desideri da discurrer).

Relaziuns.

En sasez... jau sun fimadra. Mintgatant.

Dress-codes ed auters giavischs dad umens

Jau hai survegnì in invit ad ina party, sin quel stat scrit: ‹Giavischà vestgì da coctail›. Sorry, ma coctails baiv jau, coctails na tir jau betg en. Betg che jau na possedess nagin vestgì da coctail, jau hai schizunt trais, ma jau na poss propi betg avair sch’ins prescriva a mai tge che jau hai da trair en! Ma basta, jau vom a quella party, ed jau tir en ina propi sexy rassa, ina mini-mini rassa. (25 centimeters stoffa sco Christina Aguilera en in da ses videos.) Ma oha, il dress-code. Il portier na ma lascha betg en – che jau fetschia meglier d’empruvar mia fortuna sco sautunza da go-go cun quest outfit, manegia el. Ch’el ma duaja guardar en fatscha e betg sin mias chommas sch’el discurria gia uschè arrogant cun mai, di, ni sbragel jau e flip total. Fuck dress-codes, segir in’invenziun d’in um! Mia ravgia na gida nagut. Ma excitada cun quel adrenalin da ravgia stöcklagesch jau vinavant, pah, fuck the party!

Jau vom en la proxima bar, nua che nus essan bainvegnids, jau e mes minis. Jau fatsch in pèr pensiers. Dress-codes, cler ch’ins na po betg ir enturn dapertut sco in punk ni sco la dumengia en damaun cura ch’ins è sulet a chasa. In tschert dress-code datti adina, ma fa quel propi da basegn, e tgi prenda a nus il dretg da sez decider tge trair en? Pertge betg ir cun il pigiama a la lavur, pertge betg cun jeans en l’opera ni blut cun skis? Clar mintgatant prescrivan las temperaturas tge ch’ins ha da trair en...

Ma pertge betg ir cun il mini, in bel mini, ad ina party? Ina party, e betg en baselgia, bain chapì!

«Ta poss jau offrir insatge?», di tuttenina ina vusch fitg masculina. «Gea, fitg gugent», di jau e ma sent uss fitg bain en mes mini, jau hai puspè speranza che questa saira fineschia bain. Il possessur da la vusch fitg masculina è in dals bels exemplars, jau sun intgantada! Nus discurrin, riain, bavain, el paja e ma fa cumpliments. Tut gentleman m’envida el da vegnir tar el, a baiver anc in café. El ma porta si da stgala, ma metta giu davant l’isch da sia chombra da durmir ed jau sai: quest qua n’ha da far nagut pli cun café! Tranter in bitsch e l’auter scutina el cun sia vusch masculina en mi’ureglia: «Ed uss, poppa, vom jau en mia chombra. Ti stas qua e ta tiras or, e cur che ti es blutta pos ti vegnir en!» El svanescha.

Jau stun qua sco in chaun bastunà. Schon puspè davant ischs serrads... – Schon puspè in dress code!

Samantha, per ina giada memia tard

Jau ves tai, ti vesas a mai ed jau sai...

Ti tutgas a mai... ti e... ti e... ti.

Na, jau na stun betg sin da quellas chaussas en trais. Cun ti e ti e ti manegel jau dus chalzers ed in tip. Mintga di vom jau sper quella vaidrina vi, ed als ves là, mes chalzers da siemi. Chalzers nairs che surrin si per mai, chalzers, nairs sco la notg e bels sco il tschiel (tge poetic, Sam). Els surrin si per mai e din: «Jau less tai e ti lessas nus.» Ma jau spetg...

Jau vom vinavant ed en la proxima vaidrina, ina bar en sasez, ves jau el – circa uschè bel sco mes chalzers ma en in’autra categoria natiralmain. EI surri si per mai – in surrir che ma fa luentar! Ses surrir di: «Jau less tai e ti lessas mai.» Ma jau spetg...

Mintga di vom jau sper quellas duas vaidrinas vi, ma mintga di rest jau dira – cun mamezza. I n’è betg mo quai, igl è er temp da vendita. Ils chalzers vegnan adina pli bunmartgads, la vendidra mida mintga di ora la tavletta dal pretsch.

Ed il dreamboy – el na daventa forsa betg pli bunmartgà, ma el daventa cun mintga di pli scharfs! Uh, quai ma dat il kick! «Na, oz na cumpr jau betg quels chalzers – damaun èn els anc pli bunmartgads. Na, oz na vom jau betg en questa bar, damaun ma vul el anc dapli.» Ed uss – il megaschocker! Jau vom sper la butia vi e ves en quest mument in’autra schnitta cun MES chalzers en maun – jau sun sco petrifitgada e n’arriv betg da reagir e da la strair MES chalzers or da maun, qua passa ella gia ed entra en la bar. Jau, anc adina sco da glatsch, ves co ch’ella va vers mes (MES) um – jau ves co ch’ella surri si per el e co ch’el surri enavos.

Tuttenina ha el mo pli egls per questa tussi e na vesa gnanc co che jau cur en la bar. E stun là – senza um, senza chalzers – ina secunda memia tard.

Inamurà per ina notg

L’idea da sa laschar surmanar d’in ester – d’in um ch’ins n’ha anc mai vesì e ch’ins n’enconuscha betg pli il di suenter – vegn mintgatant be uschia, cura ch’ins n’è betg preparà sin quai. Ins gioga natiralmain cun quell’idea en il chau; e lura schabegia quai, sco l’autra saira en sortida.

Ma il one night stand (jau n’hai betg chattà la traducziun en il pledari grond) dovra natiralmain in pau preparaziun (na, betg mo la schelta da las chautschas sut è impurtanta) i va per la preparaziun mentala. In one night stand è numnadamain ina chaussa delicata – perquai che avair in one night stand na vul betg dir be x in nümerli schieba, na quai è ina chaussa che dovra ina finezza speziala. En ina tala notg ston ins sa mussar gia avant sco dretga lady e suenter la notg pir endretg. L’art dal one night stand è da signalisar a l’auter che tut è pussaivel, ma l’auter na po betg avair l’impressiun ch’ins haja gia empustà il taxi... il meglier mument è sowiso quel avant ch’i schabegia. Sco quella saira – en quella bar. El m’è dà da l’emprim mument davent en egl, el, il bel davos la bar. El vesa or smaladì bain; grond, chavels stgirs ed uschè sexy ch’ins dat bunamain enturn. Là davos la bar stat el, cun ina cigaretta en bucca e dond ora gervosa. Suenter mes segund drink dat el si ses job e nus ballain; l’emprim musica sperta, pli tard musica plauna e noss corps adina pli stretg ensemen... uras (u para quai be uschia?). E lura, cura ch’ins è anc ils ultims en il local vegn la dumonda da las dumondas: Tar tai – u tar mai? Tar tai – di jau. E nus giain... Igl è in sentiment sco da sgular, cun splerins en mes venter (u l’alcohol?). Jau sun inamurada. Inamurada per ina notg!

... Na, jau na raquint betg vinavant – perquai – sco ditg – il meglier mument è quel avant ch’i capita... (Tge che na vul dentant betg dir che l’um na sa duai betg far fadia suenter!!!)

Terrorists da flip-flops

La vaira orrur è quella glieud (umens) che vegn schon la damaun baud cun quels chalzers impussibels, cun uschenumnads flip-flops.

Oh Dieu, tge terror gia la damaun, tge ha mia gnerva da supportar gia bain marvegl pervi da quest flip-flop, flip-flop grusig, umid e permanent! Ils dretgs chalzers per la dretga stagiun – quai gea – ma tar flip-flops èsi finì.

Quai ch’ins observa da quests dis, dis d’ina stagiun che na sa betg anc sa decider sche chaud (chaliras) ni fraid, quai ch’ins observa uss è simplamain crazy! Jau sai, eba grad da quest temp èsi fitg delicat, fitg fitg delicat... cun la moda. Ma quai na perduna betg tut...

Per la blera glieud è quai il temp da la totala dischorientaziun en dumondas da fashion! Nagin na sa propi tge trair en. Igl è wahnsinn tge ch’ins vesa da quests dis sin via: glieud che fa extremamain sin stad er sche ils 30 grads èn anc kilometers davent. Sin via: giuvnas che sa stiran la sdratscha da lur corps e mussan venters, pèzs e chommas sblatgas en rassas curtas, umens en tischörts senza mongias ed egliers da sulegl ch’èn imitaziuns bunmartgadas. Gronds egliers ch’als fan vesair ora sco tartarugas u sumegliant. Da nar...

Ma grad uschè freakig èn quels che crain dad esser anc da quest temp en la deepest Sibiria e sa tiran en sco il davos yeti; gardaroba d’enviern che tutga gia daditg en la texaid.

Quai è lura quella glieud cun si satgados enorms (cun en ils guants) e si chapitschas da launa! Mann, i n’è toch betg pli enviern!

Ma er betg anc dretga stad, pia propi stad.

Tge far? Jau sai, igl è betg simpel cun la dretga gardaroba da quests temps... Yetis u mez nivs – quai va gea anc. Quai san ins perdunar. Il vair übel èn quels cun ils flip-flops (ils umens!). A quels resta mo da dir: Na grazia; betg uss – betg qua! Giai halt gia uss a la mar!

Samantha ha in date cun ina maschina

Ina sonda saira – in date. Puspè ina giada. Emprendì d’enconuscher – u meglier ditg ans inscuntrads per l’emprima giada ans avain nus en il studio da fitness, vul dir, en sasez avant il studio da fitness. El era gist per ir ed jau per entrar (per ir a guardar tge schnuggels che treneschan ils musculs) – eba, jau era gist per entrar e lura vegn el. Grond, chavels curts, musculus, elegant e lad – ina maschina! Sche jau savess insatge sur da töfs cumparegliass jau quel tip cun la super classa dals töfs, forsa cun uschè ina sco ch’ha Götz George! Ina maschina ma vegn encunter e ma surri en fatscha, tegnend avert la porta dal studio da fitness. Jau surri enavos. «Ti n’has gea betg basegn dad ir en qua». «Tja», respund jau e pens !cellulitis! e di «grazia fitg e forsa in’autra giada». Jau al smatg in cedel cun si mes numer da telefon en maun (jau hai ina pluna da quels cedels adina pront en mia tastgina). «Forsa che nus faschain ina giada ensemen sport?» El traglischa.

Betg sport, betg direct, l’emprim mangiar.

Sonda saira, schickischma, sun jau en mes vestgì alv e mes high–high heels! Jau poss finalmain trair en ils pli auts chalzers che jau hai, perquai che jau sai, mes date vegn segiramain ad esser anc pli grond che jau. Sco ditg – el è ina maschina, ina gronda maschina. Ed el guarda ora stupent, quest saira: fitg schic en sia chamischa tagliada bain, sia chautscha naira da stoffa fina... jau sun bunamain persvadida ch’el ha in agen cusunz... quest n’è betg von der stange.

Ina buna tschaina, e suenter giain nus a kino, el prenda anc ina giada popcorn. Suenter kino giain directamain tar el – il film ha procurà ch’ils emprims pass èn capitads be da sai!

Ils proxims, quels en sia chombra da durmir na van lura betg uschè bain. Mes date ha in bun cusunz in fitg bun cusunz – tge che vegn or sut la chamischa bain tagliada è in venter – in venter enorm! Jau sun in pau schoccada. Ma jau n’hai betg il temp da far grond pensiers, el sa bitta sin mai ed il flad ma resta davent per ina secunda. En questa situaziun ma regord jau da quella giada cur che jau steva davant mia stgaffa e cur che quella croda giu sin mai... be insatge è uss auter, i ma para sco sche la clav da la stgaffa furass insaco en mai, sut mes venter. Tja, ina maschina eba. E per mai l’ultimativa cumprova che er tscherts umens tiran en il venter cur ch’els entaupan dunnas davant il studio da fitness.

I love you(gos)!

Jugos – il puntissimo da quest’ediziun – simplamain in tema genial! Uss ina giada abstrahà da quai che ‹Jugo› n’è forsa betg grad ina noziun ch’è politicamain correcta. Ma il tema ed ils Jugos insumma ma plaschan, gea, quai è uschè: Jau stun sin Jugos!

Sin quest mund che ma para actualmain populà be da softis e dad ovs loms, èn ils Jugos anc dretgs umens! Ed i po toch betg esser mo pura casualitad che gist in Jugo è l’onn passà daventà Mister Schweiz! Robert Ismajloyic!

Quai è lura anc in um! Ma insumma ma plascha quella tempra, il touch da Jugo, cun fatscha kantiga, postura musculusa e gronda, e chavels stgirs è simplamain in sex-appeal enorm, gea quel han ils Jugos! E lura anc lur nums, Ismajlovic, Jaklic, Abramovic.... mettai avant: Samantha Jonesic! Super, ni betg?

Ok, jau turn tuttina anc ina giada tar la political correctness, il pled Jugo è en sasez propi simplamain in vizi, e sch’ins enconuscha uschènumnads Jugos na san ins echt betg cumenzar insatge cun quel pled, perquai che nus savain, la ex Jugoslavia è eba ex, e sche nus vesain gia enormas differenzas be tranter Engiadinais e Sursilvans pertge avess lura in Sloven d’avair insatge cuminaivel cun in Macedon? Eba, nagut. Ubain quai, ch’ins numna tuts dus Jugo.

... e che tuts dus ma plaschan. Jau na m’interess oramai betg tant per politica e cunfins e da quellas chaussas, jau m’interess en emprima lingia per ils umens, e là sai jau ch’ils Jugos, sche Slovens, Croats, Bosniacs ni Serbs, tuts ma plaschan! Jau en mintga cas, jau stun sin Jugos!

Samantha ‹superfelix› – trais umens ed in giat

Questa giada vai per Felix. A Felix pens jau anc mintgatant. Felix, sco che jau veseva el, cun chavels lungs, ina mähna cotschna. Bels chavels, lungs e cotschens. Felix era in cool schani, cun vista cotschna e lentignas sin il nas. Felix era in ch’amava las aventuras ed el ha perquai er gì da tutta sort problems. Er cun la polizia. Felix era schon in pau ina canaglia. Ma jau aveva gugent Felix, fitg gugent perfin. Uss n’hai jau gia daditg betg pli vesì el. Jau crai ch’el na fa gnanc pli part. Da mia seria, da mia soap opera preferida.

Felix ha chavels curts. Felix, quest Felix, n’ha avant en sasez er betg gì chavels fitg lungs, ma eba er betg uschè curts sco uss. A mias amias è quai immediat dà en egl. A mai han dà en egl plitost ils blers anels ch’el ha vi da tut sia detta. Tuttina, Felix na vesa betg or mal. El vesa or bain, el è herzig. Gea, quai constatain nus adina puspè e vulain adina ch’el e nagin auter serva vi da nossa maisa al restaurant nua che Felix lavura. Felix ha in’egliada intensiva, cur ch’el di «3 francs e 90 per plaschair».

Forsa guarda el be uschia perquai ch’el spera da survegnir ina bunamaun. Forsa. Ma Felix è simpatic e fitg masculin – enfin ch’el avra la bucca. Felix ha ina vusch da dunnas! Felix è in rapper. El n’ha nagins chavels. Ma adina si in chapè. Da quai tort. Felix è cool, in dretg hip hopper. El rappa il pli gugent sur da sasez e sur da ses amis – sch’i va bain. Felix, il rapper, ha success e blers raps. Felix na sa numna natiralmain betg Felix el è ‹MC FEE›.

Felix ha ina gronda bucca. E deplorablamain in pitschen tscharvè.

Cun ils Felixs na sun jau betg vegnida cuntenta.

Ma in mument – i da anc in auter en mia vita.

Mes giat. Quel n’è betg actur e na sa ni discurrer ni rappar. In Superfelix!

Samantha versus romantica dals temps fraids

L’enviern vegn. Ed jau m’allegel. Jau hai numnadamain cumpra in mega mantel d’enviern – rosa da pel. Propi in siemi! Ma betg dir ch’il mantel saja da quai ‹romantisch angehaucht›. Quai na poss jau lura echt betg udir.

Romantica è insatge per teenies e nagut per mai. Rosas ma fan fertig e quest schnulzim d’amur sowieso. Ma la romantica, il far il schmusen en stiva chauda ha gist en ils temps pli fraids puspè conjunctura auta. Nagut per mai. Qua 5 alternativas:

1 Schmusen davant la televisiun – esser l’actura principala en l’atgna lovestory

2 Chandailas – strobos en il club che mettan mia postura en la dretga glisch

3 Candle light dinner cun il schatzi – drive-in dal mac e lura cuntinuar en l’auto...

4 Tegnair maunin en il kino – tschiffar l’auter maun e sautar dirty dancing

5 Survegnir ina rosa – litgar in pèr ‹Four roses› or da l’umbli d’in venter sixpack...

Sam fa schluss

Jau sai, Nadal è avant porta e tuts fan uschia sin happy people. Sco mintg’onn. Na, quai è gea ok, jau na ma vi betg maschadar en u co dian ins?

«Co dian ins...?» quai è il tema da mes scrivlottim dad oz. Co dian ins sch’ins na vul betg pli esser ensemen cun insatgi? Co fan ins il meglier schluss? (Jau sai, sch’ins n’è gnanc ensemen cun insatgi na ston ins er betg far schluss. Ed jau sun gea plitost quella da l’independenza. Ma: mintgatant glischn’ins halt en ina relaziun… naja, qua na vai uss però betg per il ‹fall in love›, mabain per il ‹fall out love›.)

Jau sun in profi en quai, in profi en far schluss. A tuts ch’èn anc betg profi, qua in pèr tips: Primo: Betg far schluss a l’entschatta d’ina fin d’emna ch’ins vuleva en sasez passentar ensemen. Sch’ins fa lura schluss, ed il tip na po betg pli ir a chasa perquai ch’igl è memia tard u perquai ch’igl ha memia blera naiv sin via u sa il diavel pertge, lura buna notg!

Secundo: Far schluss pir cura ch’ins è gia svanì cun tut las atgnas chaussas or da si’abitaziun (ed era gia dà giu la clav, sche quai va). E natiralmain er viceversa, ni ch’ins sto anc pajar per bittar davent ses plunder!

E what about far schluss al telefon? U per sms? Qua di jau, sch’il tip era durant la relaziun gia uschè in freak ch’el scriveva decleraziuns d’amur per sms, so he can get the f… back! Far schluss per sms, er quai nagin problem sche quai sto esser!

Schluss!

Indicaziuns bibliograficas

Samantha. Uh, la vita è scharfa! Cumparì en: Punts nr. 115, december 2003, enfin nr. 128, schaner 2005. Tut ils dretgs d’autur(a) / chasa editura resalvads. Ediziun epub: www.chattà.ch (2017).