1

Introducziun / Lucas scriva la cuntinuaziun da ses rapport

1 Char Teofilus, en l’emprim cudesch hai jau rapportà davart tut quai che Jesus ha fatg ed instruì dal cumenzament 2 fin al di ch’el è vegnì prendì si en tschiel. Avant che partir ha el dà ses cumonds als apostels ch’el aveva gì tschernì tras il Sontg Spiert. 3 Suenter ses patir e sia mort als è el cumparì ed ha dà bleras cumprovas ch’el vivia, e quai durant quaranta dis, discurrind cun els davart il reginavel da Dieu.

Jesus prenda cumià da ses giuvnals

4 Durant ch’el era cun els, als ha el cumandà: «Na bandunai betg Jerusalem, mabain spetgai l’empermischun dal Bab che vus avais udì da mai. 5 Gion ha battegià cun aua, ma vus vegnis a vegnir battegiads en paucs dis cun il Sontg Spiert.» 6 Quels ch’eran radunads al han dumandà: «Segner, vegns ti en quest temp a restabilir il reginavel en Israel?» 7 El als ha respundì: «I n’è betg vossa chaussa d’enconuscher il temp u il mument ch’il Bab ha fixà tenor si’atgna pussanza. 8 Ma vus vegnis a retschaiver la forza dal Sontg Spiert che vegn a descender giu sin vus. E vus vegnis ad esser mias perditgas a Jerusalem ed en tut la Judea e la Samaria e fin als cunfins da la terra.»

L’ascensiun

9 Suenter avair ditg quels pleds è el vegnì auzà ad aut ed in nivel al ha prendì si ed al ha zuppentà da lur egls. 10 E durant ch’els eran là e guardond vers il tschiel co ch’el s’allontanava, als èn cumparids dus umens en vestgids alvs 11 ed als han ditg: «Vus umens da la Galilea, tge stais vus guardond vers tschiel? Quest Jesus ch’è vegnì auzà davent da vus en tschiel, quel vegn a turnar en medema maniera sco che vus l’avais vis ad ir en tschiel.»

Uraziun en cuminanza

12 Alura èn els ids giu da l’uschenumnà Culm dals ulivers ch’è var ina mes’ura davent da Jerusalem per turnar a Jerusalem. 13 Arrivads là èn els ids si en la chombra sura, nua ch’els stevan per regla; quai eran Petrus e Gion, Jacobus ed Andreas, Filippus e Tomas, Bartolomeus e Matteus, Jacobus, il figl dad Alfeus e Simon, il zelot, e Judas, il frar da Jacobus. 14 Tuts uravan cuminaivlamain ensemen cun las dunnas, cun Maria, la mamma da Jesus, e cun ses frars.

Matteus vegn tschernì sco apostel empè da Judas

15 Quels dis è Petrus stà si amez ses frars – igl eran en tut var tschienteventg persunas – ed ha ditg: 16 «Vus umens e frars, quai ch’il Sontg Spiert en las Scrittiras ha annunzià oravant tras la bucca da David davart Judas, quai ha stuì s’accumplir. Judas è daventà la guida da quels ch’han arrestà Jesus. 17 El tutgava tar nus ed aveva part al medem servetsch. 18 Cun la paja malgista ha el cumprà in er. Ma alura è el crudà cun il chau oravant, el è schluppà permez e tut ses dadens è vegnì or. 19 Quai è daventà enconuschent a tut ils abitants da Jerusalem, uschia che quel er è vegnì numnà en lur lingua ‹Hakeldama›, quai che vul dir ‹er da sang›. 20 Igl è sco ch’i stat scrit en il cudesch dals psalms: «Sia avdanza duai daventar vida; e nagin na duai pli star lien» ed «in auter duai surpigliar ses uffizi». 21 Nus stuain damai avair in dals umens ch’èn stads cun nus tut il temp ch’il Segner Jesus ha vivì tranter nus, 22 dapi il battaisem da Gion fin al di ch’el è vegnì prendì davent da nus. In da quels duai esser ensemen cun nus perditga da sia levada.» 23 Ils radunads han proponì dus: Josef, numnà Barsabbas cun il surnum Justus, e Matteus. 24 Alura hani urà: «Segner, ti ch’enconuschas ils cors da tuts, ans mussa tgenin da quels dus che ti has tschernì 25 per surpigliar il post per il servetsch e per l’apostolat che Judas ha abandunà per ir al lieu destinà per el.» 26 Sinaquai hani fatg trair la sort, e la sort è crudada sin Matteus ch’è alura vegnì agiunt als indesch apostels.

2

L’eveniment da Tschuncaisma

1 Il di da Tschuncaisma eran tuts reunids en il medem lieu. 2 Tuttenina è vegnì giu da tschiel ina ferma ramur sco cur ch’i sufla in vent vehement ed ha emplenì tut la chasa nua ch’els eran tschentads. 3 E lieungas sco da fieu als èn cumparidas, èn sa spartidas e sa tschentadas sin mintgin dad els. 4 E tuts èn vegnids emplenids cun il Sontg Spiert ed han cumenzà a discurrer en autras linguas, sco ch’il Spiert als deva da s’exprimer.

5 A Jerusalem abitavan gidieus, umens pietus da tut las naziuns sut il tschiel. 6 Cur ch’igl ha dà quella ramur è tut la fulla currida natiers. Ed ella era tut confusa udind che mintgin discurriva en sia lingua. 7 Els eran surstads e sa smirvegliavan ed han ditg: «Ma n’èn betg tut quels che discurran qua da la Galilea? 8 Co èsi pussaivel che nus als udin en nossa lingua materna: 9 Parters, Meders ed Elamits, abitants da la Mesopotamia, da la Judea, da la Capadozia, dal Pontus, da l’Asia, 10 da la Frigia e da la Pamfilia, da l’Egipta, dal territori da la Libia vers la Cirena, Romans domiciliads qua, gidieus e proselits, 11 Crets ed Arabs? Co èsi pussaivel che nus als udin a discurrer en nossa lingua da las grondas ovras da Dieu?» 12 Tuts sa smirvegliavan e na savend betg tge pensar schevan els in a l’auter: «Tge vul quai dir?» 13 Ma auters faschevan beffas e schevan: «Quels èn plains da vin dultsch.»

La pregia da Tschuncaisma da Petrus

14 Alura è Petrus sa preschentà cun ils indesch, ha auzà la vusch ed ha ditg: «Vus umens gidieus e vus tuts che stais a Jerusalem! Per che vus sappias! Tadlai bain mes pleds! 15 Quests umens n’èn betg sturns sco che vus crajais, siond pir la terza ura dal di. 16 Ma ussa daventa quai ch’il profet Joël ha gì ditg:

17 ‹Ils davos dis vegni a daventar, di Dieu, che jau vegn a svidar da mes Spiert sur tut la glieud. Voss figls e vossas figlias vegnan a profetisar, voss giuvens vegnan ad avair visiuns e voss vegls vegnan ad avair siemis. 18 Quels dis vi jau svidar da mes Spiert perfin sur da mes sclavs e sur da mias sclavas; e quels vegnan a profetisar. 19 Ed jau vegn a far miraclas sin tschiel e segns giu sin la terra: sang, fieu e fimera. 20 Il sulegl vegn a sa midar en stgiradetgna e la glina en sang, avant ch’il di dal Segner vegnia, quel grond e glorius di. 21 Alura vegn mintgin che cloma en agid il num dal Segner ad esser spendrà.›

22 Vus umens d’Israel, tadlai quests pleds: Jesus da Nazaret, al qual Dieu ha dà perditga davant vus tras fatgs pussants, tras miraclas e segns che Dieu ha fatg tras el amez tranter vus, sco ch’er vus savais, 23 el è vegnì surdà en voss mauns tenor il plan destinà e sco previs da Dieu. E vus al avais crucifitgà e fatg murir tras ils mauns da pajauns. 24 Ma Dieu al ha fatg levar dals morts, al deliberond da la paina da la mort, pertge ch’i n’era betg pussaivel, ch’el restia en la pussanza da la mort. 25 Gia David ha ditg dad el:

‹Adina hai jau vis il Segner davant mai,

perquai ch’el è da mia vart dretga, per che jau na vegnia mai malsegir.

26 Perquai s’allegra mes cor e giubilescha mia lieunga;

e perfin mes corp vegn a pussar en speranza.

27 Pertge che ti na vegns betg a ma laschar en il reginam dals morts;

e ti na vegns betg a permetter che tes Sontg smarscheschia.

28 Ti m’has mussà las vias da la vita,

e ti vegns a m’emplenir cun allegrezza tras tia preschientscha.›

29 Umens e frars! Ch’i saja permess da discurrer avertamain cun vus davart il patriarc David: Quel è mort e vegnì sepulì, e sia fossa exista anc oz tar nus. 30 El era in profet e saveva che Dieu al haja fatg in engirament ch’in da ses descendents vegnia in di a seser sin ses tron. 31 Perquai ha el vis oravant la levada da Cristus ed ha ditg che quel na vegnia betg surdà al reginam dals morts e che ses corp na vegnia betg a smarschir. 32 Quel Jesus ha Dieu fatg levar dals morts. Da quai essan nus tuts perditga. 33 Suenter esser auzà a la dretga da Dieu ed avair retschavì dal Bab il Sontg Spiert empermess, ha el svidà quel, sco che vus vesais ed udis. 34 Ma David n’è betg ì a tschiel, el di numnadamain sez:

‹Il Segner ha ditg a mes signur:

Sesa da mia vart dretga,

35 fin che jau hai mess tes inimis

sco sutga pitschna sut tes pes!»

36 Che tut la chasa d’Israel sappia damai cun tschertezza che gist quel Jesus che vus avais crucifitgà ha Dieu fatg daventar il Segner e Cristus.›

Emprimas conversiuns

37 Quest discurs als è ì fermamain a cor; ed els han dumandà Petrus ed ils auters apostels: «Vus frars, tge duain nus far?» 38 Petrus als ha respundì: «Faschai penetienza ed as laschai battegiar en num da Jesus Cristus, per che voss putgads as vegnian perdunads; alura vegnis vus a retschaiver il dun dal Sontg Spiert. 39 Pertge che l’empermischun vala per vus, per voss uffants e per tut quels ch’èn or en il mund e che Dieu vegn a clamar.» 40 Anc cun blers auters pleds als ha Petrus empruvà da persvader. El als ha admonì ed ha ditg: «As salvai da questa generaziun perversa!» 41 Quels ch’han acceptà ses pled èn vegnids battegiads. E quel di èn var traiamilli persunas vegnidas vitiers.

La vita da la giuvna raspada

42 Els eran perseverants en la ductrina dals apostels, en la cuminanza fraterna, en rumper il paun ed en las uraziuns. 43 Ina tscherta tema è vegnida sur dad els ed i daventavan blers segns e bleras miraclas tras ils apostels. 44 Tut quels che crajevan eran en il medem lieu ed avevan tut en cuminanza. 45 Els vendevan lur rauba e lur bains per parter il retgav tranter tuts, tut tenor il basegn da mintgin. 46 Mintgadi sa radunavan els en il tempel; els rumpevan il paun en lur chasas e mangiavan ensemen cun allegrezza e simpladad dal cor. 47 Els ludavan Dieu ed eran bainvis da tut il pievel. Ed il Segner agiunscheva mintgadi a la raspada da quels ch’eran vegnids spendrads.

3

In schirà vegn guarì en il tempel

1 Petrus e Gion eran ids si en il tempel enturn las trais (suentermezdi), l’ura d’uraziun. 2 Ed ins ha purtà natiers in schirà dapi la naschientscha, in schirà che vegniva mess mintgadi sper la porta dal tempel, numnada la Porta bella, per che quel possia rugar per almosnas da quels ch’entravan en il tempel. 3 Cur che quel ha vis Petrus e Gion ch’eran per entrar en il tempel, als ha el rugà per in’almosna. 4 Petrus e Gion han guardà vi sin el e Petrus al ha ditg: «Guarda nà sin nus!» 5 Ed el ha fixà ses egls sin els dus, sperond da survegnir insatge da quels. 6 Alura al ha Petrus ditg: «Jau na possed ni argient ni aur, ma quai che jau hai, quai ta vi jau dar: En il num da Jesus Cristus da Nazaret, stà si e chamina!» 7 Petrus al ha prendì per il maun dretg per al gidar en pe. E dalunga èn vegnids ferms ses pes e ses ravels. 8 Cun in sigl è el stà si ed ha cumenzà a chaminar. El è ì cun Petrus e Gion en il tempel, chaminond, sautond e ludond Dieu. 9 Tut la glieud al ha vis a chaminar ed a ludar Dieu. 10 Quels han constatà che quai era quel ch’era or davant la Porta bella dal tempel per rugar per almosnas; ed els eran surprais e surstads da quai ch’era capità cun quel.

Il discurs da Petrus en la halla dal tempel

11 Cun quai che Petrus e Gion èn restads en il tempel, è tut la glieud ch’era surpraisa ida vi tar els en l’uschenumnada halla da Salomon. 12 Vesend Petrus quai, ha el prendì il pled ed ha ditg a la glieud: «Vus umens d’Israel, pertge essas vus surstads da quai? Pertge guardais vus si per nus sco sche nus avessan fatg quai or d’atgna forza u or da pietad che quel è bun da chaminar? 13 Il Dieu dad Abraham, dad Isaac e da Jacob, il Dieu da noss antenats ha glorifitgà ses servitur Jesus che vus avais tradì e snegà davant Pilatus, malgrà che quel al vuleva dar liber. 14 Vus avais snegà il Sontg ed il Gist e vus avais pretendì ch’in assassin vegnia dà liber. 15 Vus avais fatg murir l’autur da la vita che Dieu ha fatg levar dals morts. Da quai essan nus perditgas. 16 E perquai che quest um che vus vesais ed enconuschais ha cret en ses num, al ha ses num dà forza. Igl è la cretta en quel ch’ha dà a quest um la plaina sanadad e quai en preschientscha da vus tuts.

17 Ed uss, mes frars, jau sai che vus avais fatg quai or d’ignoranza, precis sco voss manaders. 18 Ma uschia ha Dieu accumplì quai ch’el aveva annunzià oravant tras la bucca da tut ils profets che ses Cristus vegnia a patir. 19 Faschai damai penetienza ed as converti, per che voss putgads vegnian annullads 20 e per ch’il Segner fetschia vegnir temps da recreaziun e per ch’el as tramettia quel Jesus Cristus ch’è destinà per vus. 21 Quel sto il tschiel prender si fin ch’i vegn mess ad ir tut quai che Dieu ha empermess da vegl ennà tras la bucca da ses sontgs profets. 22 Moses ha ditg: ‹Il Segner, voss Dieu, vegn a dasdar or da voss frars in profet sco jau. Vus al duais tadlar en tut quai ch’el vegn a dir. 23 Mintgin che na taidla betg quel profet vegn a vegnir exclus dal pievel.› 24 Ma er tut ils profets dapi Samuel e suenter han medemamain annunzià quels dis. 25 Vus essas ils figls dals profets e da la lia che Dieu ha fatg cun voss antenats cur ch’el ha ditg ad Abraham: ‹En tia descendenza vegnan ad esser benedids tut ils pievels da la terra.› 26 En emprima lingia per vus ha Dieu levà dals morts e tramess ses servitur Jesus, per che quel as benedeschia e per ch’el as mainia davent da la nauschadad.»

4

Petrus e Gion arrestads e surdads al Cussegl dals gidieus

1 Durant ch’els discurrivan cun il pievel èn vegnids tar els ils sacerdots, il chapitani dal tempel ed ils saducers 2 ch’eran grits perquai ch’ils apostels instruivan il pievel e perquai ch’els annunziavan en Jesus la levada dals morts. 3 Quels han mess maun vi dad els ed als han mess en praschun fin l’autra damaun, pertge ch’igl era gia saira. 4 Ma blers da quels ch’avevan udì il pled èn daventads crettaivels; ed il dumber dals umens è creschì a var tschintgmilli.

5 L’autra damaun èn sa radunads ils manaders, ils seniors ed ils magisters da la lescha a Jerusalem 6 ensemen cun il primsacerdot Hannas, cun Cajafas, Gion, Alexander e tut quels ch’eran da la schlatta dals primsacerdots. 7 Quels han mess Petrus e Gion amez lur ravugl ed als han dumandà: «Cun tge forza u en num da tgi avais vus fatg quai?» 8 Sinaquai ha Petrus, plain dal Sontg Spiert, als ditg: «Vus manaders dal pievel e vus seniors d’Israel, 9 sche nus vegnin oz interrogads davart ina buna ovra fatga ad in um malsaun e da dir tras tgi che quel è guarì, 10 alura duais vus e tut il pievel d’Israel savair: En num da Jesus Cristus da Nazaret, che vus avais crucifitgà e che Dieu ha fatg levar dals morts, stat quest um saun davant vus. 11 Jesus è il crap ch’ils construiders han sbittà, ma ch’è daventà il crap da chantun. 12 E tras nagin auter na datti salvament, perquai ch’i na dat sut il tschiel avert nagin auter num per ils umans tras il qual nus duain vegnir salvads.»

13 Vesend l’avertezza da Petrus e Gion eran quels surstads, tant pli ch’els èn vegnids a savair che quai era simpla glieud dal pievel e betg scolada. Els èn er sa persvadids che quels eran stads cun Jesus. 14 Ma vesend ch’il guarì era sper els, n’han els pudì dir nagut. 15 Uschia als hani cumandà da bandunar il Cussegl per sa cussegliar tranter els. 16 Els han ditg: «Tge vulain nus far cun quels umans? Ch’igl è propi daventà ina miracla tras quels, quai è enconuschent a tut ils abitants da Jerusalem; quai na pudain nus betg snegar. 17 Ma per che quai na vegnia betg derasà anc dapli tranter il pievel, als scumandain nus cun smanatschas da cuntinuar a discurrer en quest num cun insatgi.» 18 Els als han puspè fatg vegnir en ed als han scumandà da discurrer e d’instruir en num da Jesus.

19 Ma Petrus e Gion als han respundì: «Giuditgai sezs, sch’igl è gist, davant Dieu, d’obedir a vus dapli che a Dieu, 20 pertge che nus na pudain betg far auter che discurrer da quai che nus avain vis ed udì.» 21 Ma quels han smanatschà anc pli fitg, als han alura laschà ir, pertge ch’els n’han betg savì co als chastiar per resguard al pievel, perquai che tuts ludavan Dieu pervi da quai ch’era daventà. 22 Pertge che l’um ch’era vegnì guarì miraculusamain aveva passa quaranta onns.

Uraziun da l’emprima raspada per curaschi

23 Suenter esser relaschads, èn Petrus e Gion turnads tar ils lur ed als han raquintà tut quai ch’ils primsacerdots e seniors als avevan ditg. 24 Udind quai, han quels auzà tuts ensemen la vusch tar Dieu ed han ditg: «Segner, ti ch’has fatg il tschiel e la terra, la mar e tut quai ch’è lien, 25 ti has ditg cun agid dal Sontg Spiert tras la bucca da noss bab David, tes servitur:

«Pertge furieschan ils pievels,

e pertge giavischan las naziuns quai ch’è van?

26 Ils retgs da la terra revolteschan

ed ils regents èn s’alliads

cunter il Segner e cunter ses Unschì.»

27 Propi, cunter tes sontg servitur Jesus, che ti has unschì, èn s’alliads en questa citad Herodes e Pontius Pilatus cun las naziuns e cun il pievel d’Israel, 28 per far tut quai che tes maun e tia voluntad han decis ordavant. 29 Ed ussa, Segner, guarda las smanatschas ch’els fan e dà a tes serviturs la forza d’annunziar tes pled francamain. 30 Stenda or tes maun per guarir e per far miraclas e segns tras il num da tes sontg servitur Jesus!»

31 Suenter questa uraziun ha il lieu nua ch’els eran radunads tremblà; e tuts èn vegnids emplenids dal Sontg Spiert. Ed els han sinaquai annunzià francamain il pled da Dieu.

La cuminanza da l’emprima raspada

32 La raspada dals crettaivels era in cor ed in’olma. Nagin dad els na scheva che quai ch’el posseda saja ses, il cuntrari, els avevan tut en cuminanza. 33 Cun gronda forza devan ils apostels perditga da la levada dal Segner Jesus. E gronda grazia era cun els tuts. 34 Gnanc in dad els n’aveva miseria, pertge che tut quels che possedevan funs e chasas vendevan lur possess e purtavan il retgav 35 e mettevan quel als pes dals apostels. Ed i vegniva repartì a mintgin tenor ses basegn. 36 Josef, numnà dals apostels Barnabas, quai che vul dir ‹figl dal confiert›, in levit da la Cipra, 37 ha vendì in er ch’el possedeva, ha purtà ils daners ed als mess als pes dals apostels.

5

L’engion dad Ananias e Safira

1 Er in um cun num Ananias ensemen cun sia dunna Safira ha vendì in toc terren. 2 Cun consentiment da sia dunna ha el salvà ina part dal retgav per sasez. Il rest ha el purtà ed al ha mess als pes dals apostels. 3 E Petrus al ha ditg: «Ananias, co mai ha il Satan prendì possess da tes cor che ti tschertgas d’engianar il Sontg Spiert e che ti salvas ina part dal retgav dal terren per tai? 4 Sche ti n’al avessas betg vendì, alura fiss quel bain restà tes? Ma er suenter che ti al has gì vendì, avessas ti er pudì disponer dal retgav, u betg? Co has ti be pudì far insatge uschia? Ti n’has betg engianà umans, mabain Dieu.»

5 Ananias, udind quels pleds, è crudà per terra ed è mort. E tut quels ch’han udì quai, èn vegnids tschiffads d’ina gronda tema. 6 In pèr umens giuvens èn stads si, han enzuglià il corp, al han purtà giuador ed al han sepulì.

7 Var trais uras pli tard è sia dunna arrivada, senza savair quai ch’era capità. 8 E Petrus l’ha dumandà: «Ma di, avais vus vendì il terren per tal pretsch?» Quella ha respundì: «Gea, per tal pretsch.» 9 Sinaquai l’ha Petrus ditg: «Pertge essas vus as cunvegnids da metter en prova il Sontg Spiert? Guarda, quels ch’han sepulì tes um, quels stattan gia sin porta pronts per ta purtar giuador.» 10 En quel mument è ella crudada per terra davant ils apostels ed è morta. Ils umens giuvens èn entrads, l’han chattà morta, l’han purtà giuador e l’han sepulì sper ses um. 11 Ed ina gronda tema ha tschiffà tut la raspada e tut quels ch’han udì da quai.

La raspada crescha / Segns e miraclas dals apostels

12 Tras ils mauns dals apostels èn daventads blers segns e bleras miraclas tranter il pievel. Tuts eran ensemen en la halla da Salomon. 13 Dals auters na ristgava nagin da s’associar cun els; ma il pievel als ludava fitg. 14 Il dumber da quels che crajevan en il Segner, umens e dunnas, s’augmentava pli e pli. 15 Perfin ils malsauns vegnivan purtads or sin las vias e mess sin letgs e sin purtantinas, per che almain la sumbriva da Petrus giond speravia crodia sin in u l’auter da quels. 16 Er da las citads cunfinantas a Jerusalem vegniva blera glieud cun malsauns e malspiertads. E tuts vegnivan guarids.

Ils apostels vegnan persequitads

17 Il primsacerdot e tut quels ch’eran cun el – numnadamain la partida dals saducers, siond scuidus – èn sinaquai sa decidids d’intervegnir. 18 Els han arrestà ils apostels ed als han mess en la praschun publica. 19 Ma la notg ha in anghel dal Segner avert las portas da la praschun ed als ha manà giuador ed als ha ditg: 20 «Giai, as preschentai en il tempel ed annunziai al pievel tut ils pleds da la nova vita!» 21 Suenter avair udì quai, èn els ids la damaun baud en il tempel ed han cumenzà a discurrer cun la glieud.

Il primsacerdot e ses aderents han entant convocà il Cussegl e tut ils seniors d’Israel ed han fatg ir per ils apostels en la praschun. 22 Ils serviturs èn ids en la praschun, ma els n’han chattà nagin en quella. Els èn turnads giuador ed han rapportà: 23 «Nus avain chattà la praschun fitg bain serrada e las guardias davant las portas. Ma suenter avair avert n’avain nus chattà nagin dadens.» 24 Il chapitani dal tempel ed ils primsacerdots n’han betg savì tge pensar dals apostels e da las consequenzas da quel fatg. 25 Insatgi è vegnì ed als ha ditg: «Ils umens che vus avais mess en praschun èn en il tempel e discurran cun la glieud.» 26 Sinaquai èn il chapitani cun ses serviturs ids per ils apostels, ma tut quai senza violenza, perquai ch’els avevan tema da vegnir encrappads. 27 Suenter als avair manà tar il Cussegl, als ha il primsacerdot interrogà cun quests pleds: 28 «N’avain nus betg scumandà severamain a vus da discurrer en quest num? E tuttina avais vus derasà ses pled en tut la citad da Jerusalem. E vus vulais ans far responsabels per sia mort.» 29 Petrus ed ils auters apostels han respundì: «Ins sto obedir a Dieu dapli ch’als umans. 30 Il Dieu da noss antenats ha leventà dals morts Jesus che vus avais mess vi da la crusch e fatg murir. 31 Dieu al ha auzà a sia dretga sco regent e Salvader per dar ad Israel la pussaivladad da sa midar ed il pardun dals putgads. 32 Perditgas da quels fatgs essan nus ed il Sontg Spiert che Dieu ha dà a quels ch’al obedeschan.»

33 Udind quels pleds èn els vegnids fitg grits ed han decis d’als far murir. 34 Sinaquai è stà si in dal Cussegl, in fariser cun num Gamaliel. Quel era magister da la lescha e stimà da tut il pievel. E quel ha cumandà da far ir or in mument ils apostels. 34 Alura als ha el ditg: «Umens d’Israel, ponderai bain tge che vus vulais far cun quels umans. 36 Avant pauc temp è numnadamain sa preschentà Teudas ed ha pretendì d’esser ina persuna impurtanta. Quel era accumpagnà da var quattertschient umens. Ma el è vegnì assassinà e tut quels ch’al eran seguids èn vegnids sparpagliads ed èn sinaquai sparids. 37 Suenter quel, ils dis da la dumbraziun dal pievel, è vegnì Judas da la Galilea. Quel ha tratg blera glieud da sia vart e l’ha surmanà da revoltar. Er quel è vegnì per la vita; e ses aderents èn sinaquai sparids. 38 Ed uss as di jau: N’as occupai betg pli da quels umans ed als laschai ir. Sche questa ovra deriva d’umans, alura vegn quella a sparir, 39 ma sche quella vegn da Dieu, alura na vegnis vus betg da la far sparir. Ed alura vegnis vus ad esser tals che cumbattan encunter Dieu.»

Els han stuì dar raschun a Gamaliel. 40 Alura hani clamà en ils apostels, als han bastunà, als han scumandà da discurrer en num da Jesus ed als han laschà liber. 41 Ils apostels èn ids davent dal Cussegl plain allegria d’esser stads degns da vegnir offais pervi dal num da Jesus. 42 E di per di instruivan e pregiavan els en il tempel ed en las chasas la nova allegraivla da Jesus Cristus.

6

L’elecziun dals set gidanters

1 Da quel temp, damai ch’il dumber dals giuvnals s’augmentava, han ils commembers grecs dispità cun ils ebraics, perquai che lur vaivas vegnivan a la curta tar la distribuziun quotidiana. 2 Ils dudesch apostels han sinaquai clamà ensemen tut ils giuvnals ed als han ditg: «I n’è betg en urden che nus negligeschian il pled da Dieu per ans deditgar al servetsch da maisa. 3 Perquai, frars, tschertgai tranter vus set umens da bun num, plain spiert e sabientscha. A quels vulain nus surdar questa lezia. 4 Nus dentant vulain ans deditgar a l’uraziun ed al servetsch dal pled.» 5 Questa proposta ha plaschì a tuts. Ed els han elegì Stefanus, in um plain cretta e Sontg Spiert, alura Filippus, Prochorus, Nicanor e Timon, Parmenas e Nicolaus, in proselit* dad Antiochia. 6 Quels hani preschentà als apostels che, suenter avair urà, han mess ils mauns sin quels. 7 Il pled da Dieu sa derasava ed il dumber da giuvnals s’augmentava pli e pli a Jerusalem. Er blers sacerdots han acceptà la cretta.

* Ina persuna daventada gidieua

Stefanus vegn mess en fermanza

8 Stefanus, plain da grazia e da forza, fascheva gronds segns e miraclas tranter il pievel. 9 Ma in pèr da l’uschenumnada sinagoga dals Libertins, Cirenes, Alexandrins e da quels da la Cilicia e da la provinza d’Asia han cumenzà a disputar cun Stefanus. 10 Quels n’eran però betg buns da resister a la sabientscha ed al spiert cun il qual Stefanus discurriva. 11 Sinaquai hani instigà umens per als far dir: «Nus avain udì co che quel ha blasfemà cunter Moses e cunter Dieu.» 12 Els han er instigà il pievel, ils seniors ed ils magisters da la lescha. Els èn sa bittads sin el, al han tschiffà ed al han manà tar il Cussegl. 13 Là han els fatg vegnir faussas perditgas ch’han ditg: «Quest um na smetta betg da discurrer cunter quest lieu sontg e cunter la lescha. 14 Nus sezs al avain udì a dir: ‹Jesus da Nazaret vegn a destruir quest lieu ed a midar las isanzas che Moses ans ha dà.›» 15 Tut quels che sesevan en il Cussegl han guardà vi sin Stefanus ed han vis che sia fatscha era sco la fatscha d’in anghel.

7

Il discurs da Stefanus

1 Il primsacerdot al ha dumandà: «È quai uschia?» 2 Stefanus ha respundì: «Vus frars e babs, tadlai! Il Dieu da la gloria è cumparì a noss bab Abraham, cur ch’el era en Mesopotamia, avant ch’el giaja a star a Haran; ed el al ha ditg: 3‹Banduna tes pajais e tia parentella e va en il pajais che jau ta vegn a mussar.› 4 Alura ha el bandunà il pajais da Caldea ed è ì a star a Haran. Suenter la mort da ses bab al ha Dieu fatg emigrar en quel pajais nua che vus abitais uss. 5 Ma el n’al ha dà là nagina proprietad, gnanca la ladezza d’in pe. El ha però empermess da dar quel pajais sco possess ad el ed a ses descendents, cumbain ch’el n’aveva nagins uffants. 6 Uschia ha Dieu discurrì: ‹Ses descendents vegnan ad avdar sco esters en in pajais che n’als appartegna betg. Ins als vegn a far sclavs ed als maltractar durant quattertschient onns. 7 Ma jau vi chastiar quel pievel ch’als vegn a tegnair sco sclavs›, ha Dieu ditg. ‹E suenter vegnan els a partir da là e ma servir en quest lieu.› 8 Alura ha Dieu fatg cun Abraham la lia, simbolisada tras la circumcisiun. Ed Abraham ha generà Isaac ed al ha circumcidì l’otgavel di; ed Isaac ha fatg quai cun ses figl Jacob e quel cun ses dudesch figls, ils patriarcs. 9 Ils patriarcs ch’eran scuidus sin Josef, al han vendì en l’Egipta. Ma Dieu è stà cun el 10 ed al ha deliberà da tut sias tribulaziuns: el al ha dà sabientscha e grazia davant il farao, il retg da l’Egipta. Quel al ha nominà sco guvernatur da l’Egipta e da tut sia chasa. 11 Ma alura è vegnida in gronda fomina en tut il pajais da l’Egipta ed en quel da Canaan; e la miseria era gronda. Er noss antenats n’avevan betg pli da mangiar. 12 Udind Jacob ch’i dettia granezza en l’Egipta ha el tramess noss antenats giu là in’emprima giada. 13 La segunda giada è Josef sa dà d’enconuscher; e la derivanza da Josef è vegnida enconuschenta al farao. 14 Alura ha Josef fatg ir per ses bab Jacob e per tut sia parentella, sessantatschintg persunas en tut. 15 Uschia è Jacob ì giu en l’Egipta. Là è el mort, el e noss antenats. 16 Els èn alura vegnids transportads a Sichem per vegnir sepulids en la fossa che Abraham aveva gì cumprà cun munaida d’argient dals figls da Hamor a Sichem.

17 Ma s’avischinond il temp nua che l’empermischun che Dieu aveva gì fatg ad Abraham dueva s’accumplir, era il pievel creschì ed era sa derasà en l’Egipta, 18 fin a quel temp ch’in auter è daventà retg da l’Egipta, in che na saveva nagut da Josef. 19 Quel retg è stà perfid ed ha maltractà noss antenats ed als ha sfurzà da metter a l’abandun lur uffants, per che quels na restian betg en vita.

20 Da quel temp è naschì Moses e Dieu ha gì plaschair dad el. Durant trais mais è el vegnì nutrì en la chasa da ses bab. Ma cur ch’ins ha stuì metter a l’abandun el, al ha prendì si la figlia dal farao ed al ha tratg si sco ses agen figl. 22 Moses è vegnì instruì en tut la sabientscha dals Egipzians ed el è daventà pussant en pleds e fatgs. 23 Cur ch’el ha gì quaranta onns, è el vegnì a l’idea da far ina visita a ses frars, ils figls d’Israel. 24 Cur ch’el ha vis ch’in vegniva maltractà, ha el prendì partida per quel ed ha fatg vendetga cun sturnir l’Egipzian. 25 El crajeva che ses frars chapeschian che Dieu als veglia salvar tras ses maun; ma quels n’han betg chapì quai. 26 Il di suandant è el arrivà tar els ed ha vis, ch’els sa dispitavan; el als ha admonì da far la pasch ed ha ditg: ‹Vus umens, vus essas frars, pertge maltractais vus in l’auter?› 27 Ma quel che maltractava ses proxim al ha stumplà da la vart ed ha ditg: «Tgi t’ha dà il dretg d’esser manader e derschader sur da nus? 28 Ma vuls ti sturnir sco che ti has sturnì ier l’Egipzian?» 29 Udind quai è Moses fugì ed è ì a star a l’ester, en il pajais da Midian, nua ch’el ha survegnì dus figls.

30 Quaranta onns pli tard al è in anghel cumparì en il desert dal Sinai en ina chaglia en flomma. 31 Cur che Moses ha vis quai, è el stà surprais da questa appariziun. Cur ch’el è ì pli datiers per guardar pli bain, è la vusch dal Segner sa fatga udir: 32 ‹Jau sun il Dieu da tes antenats, il Dieu dad Abraham, dad Isaac e da Jacob.› Moses ha cumenzà a tremblar e n’ha betg pli ristgà da guardar vi. 33 Il Segner al ha ditg: ‹Tira ora ils chalzers da tes pes, pertge ch’il lieu nua che ti stas è terra sontga. 34 Jau hai vis la suffrientscha da mes pievel en l’Egipta; jau hai udì ses suspirar ed jau sun vegnì per al liberar. Ed ussa va, jau ta vi trametter en l’Egipta.›

35 Quel Moses ch’els avevan refusà cun ils pleds: ‹Tgi t’ha dà il dretg d’esser manader e derschader sur da nus?›, quel Moses ha Dieu tramess sco manader e deliberatur cun agid d’in anghel ch’al era cumparì en la chaglia. 36 Gist quel als ha manà en libertad faschond miraclas e segns en l’Egipta, a la Mar Cotschna ed en il desert durant quaranta onns. 37 Igl è quel Moses ch’ha ditg als figls d’Israel: ‹Dieu as vegn a clamar tranter vus frars in profet sco jau.› 38 Igl è quel che, intermediond tranter il pievel radunà al pe dal Sinai e l’anghel, ha discurrì cun el sin la muntogna dal Sinai ed ha retschavì pleds da vita per als dar a nus.

39 Ma noss antenats n’al han betg vulì far per cumond; quels al han refusà ed èn sa vieuts en lur cors vers l’Egipta. 40 Els han ditg ad Aaron: «Ans fa dieus ch’ans van oravant, pertge che nus na savain betg, tge ch’è capità cun quel Moses ch’ans ha manà or dal pajais da l’Egipta.» 41 E quels dis han els fatg in vadè ed han fatg unfrendas a l’idol ed èn s’allegrads da l’ovra da lur mauns. 42 Sinaquai als ha Dieus vieut il dies, als laschond ch’i servan al cult da las stailas, sco ch’i stat scrit en il cudesch dals profets:

‹M’avais vus forsa fatg unfrendas e sacrifizis,

quels quaranta onns en il desert, chasa d’Israel?

43 Na, vus avais purtà la tenda dal Moloch

e la staila dal dieu Romfa,

quellas figuras che vus avais fatg per las adurar.

Perquai as vi jau far deportar sur Babilon ora.›

44 Noss antenats avevan en il desert la tenda da la testimonianza, sco che Dieu aveva ordinà. El aveva ditg a Moses da far quella tenor il model che quel aveva vis. 45 E noss antenats han surpiglià la tenda e guidads da Josua la han els prendì cun els en il pajais ch’era stà en possess dals pajauns, ils quals Dieu ha stgatschà. Là èn els restads fin al temp da David. 46 David ha chattà grazia davant Dieu ed ha rugà da mussar ina dimora per il Dieu da Jacob. 47 Ma construì ina chasa per el ha Salomon. 48 Ma l’Autischem n’avda betg en in edifizi fatg d’umans, sco ch’il profet di:

49 ‹Il tschiel è mes tron

e la terra la sutgetta da mes pes.

Tge chasa vulais vus construir per mai? di il Segner.

U qual vegn ad esser il lieu da mes paus?

50 N’ha betg mes maun fatg tut quai?›

51 O vus testas diras, vus dirs da cor e d’ureglia! Adina faschais vus resistenza al Sontg Spiert; sco voss antenats, uschia er vus. 52 Qual dals profets n’han voss antenats betg persequità? Els han fatg murir quels ch’han annunzià ordavant la vegnida dal Gist. E vus essas ussa daventads ses traditurs ed assassins, 53 vus ch’avais retschavì la lescha intermediada dad anghels e che na l’avais betg observà.»

Stefanus vegn encrappà

54 Udind quels pleds èn els sa ravgentads a mort ed han sgrizià cun ils dents cunter Stefanus. 55 Ma Stefanus, plain dal Sontg Spiert, guardond vers tschiel, ha vis la gloria da Dieu e Jesus a la dretga da Dieu. 56 Ed el ha ditg: «Guarda, jau ves il tschiel avert ed il Figl da l’uman a la dretga da Dieu.» 57 Sinaquai hani sbragì ad auta vusch ed han tegnì las ureglias ed al han assaglì andetgamain. 58 Els al han stratg or da la citad per al encrappar. Las perditgas han mess lur vestgids davant ils pes d’in giuven cun num Saulus. 59 Alura hani encrappà Stefanus che urava e scheva: «Segner Jesus, prenda si mes spiert!» 60 Alura è el sa mess en schanuglias ed ha clamà ad auta vusch: «Segner, n’als chastia betg pervi da quest putgà!» Suenter quels pleds è el mort.

8,1a Er Saulus è stà fitg perencletg cun quest murdraretsch.

8

La raspada vegn persequitada

1b Quels dis ha cumenzà ina gronda persecuziun cunter la raspada a Jerusalem. Cun excepziun dals apostels èn tuts fugids en las cuntradas da la Judea e da la Samaria. 2 Umens pietus han sepulì Stefanus; ed il cordoli era grond. 3 Saulus entant vuleva destruir la raspada. El gieva da chasa en chasa, stirava ora umens e dunnas ed als fascheva metter en praschun.

Filippus sco missiunari en la Samaria

4 Ma ils fugitivs gievan da lieu a lieu ed annunziavan il pled da la buna nova. 5 In da quels, Filippus, è ì giu en la citad principala da la Samaria ed ha là pregià Cristus. 6 E tut la glieud tadlava cun attenziun ils pleds da Filippus, udind e vesend las miraclas che quel fascheva. 7 Pertge che da blers malspiertads sortivan ils malspierts sbragind ad auta vusch. E blers paralisads e zops vegnivan guarids. 8 Ed i regnava ina gronda allegria en quella citad.

9 En quella citad era in um cun num Simon che fascheva magia ed intgantava il pievel da la Samaria cun pretender ch’el saja in grond um. 10 Tuts, dals pli pitschens als pli gronds, al tadlavan cun bucca averta e schevan: «Quai è la gronda pussanza da Dieu.» 11 I tadlavan sin el, perquai ch’el als aveva intgantà dapi lung temp cun sia magia. 12 Ma suenter ch’els avevan cret a Filippus ch’als annunziava il reginam da Dieu ed il num da Jesus Cristus, èni sa laschads battegiar, umens e dunnas. 13 Perfin Simon e daventà crettaivel. E suenter esser battegià, è el adina stà cun Filippus. Ed el era intgantà da las miraclas che quel fascheva.

Petrus e Gion a Samaria

14 Cur ch’ils apostels a Jerusalem han udì che la Samaria haja acceptà il pled da Dieu, han els tramess Petrus e Gion giu la Samaria. 15 Quels èn ids giu là ed han urà per ils Samaritans per che quels retschaivian il Sontg Spiert 16 che n’era anc betg vegnì sin nagin dad els. Els eran be battegiads en il num dal Segner Jesus. 17 Lura han Petrus e Gion mess ils mauns sin els ed els han retschavì il Sontg Spiert.

18 Vesend Simon ch’il Sontg Spiert vegniva dà cur ch’ils apostels mettevan ils mauns sin il chau, als ha el offrì daners 19 ed ha ditg: «Dai er a mai quella pussanza, per che mintgin al qual jau met si ils mauns, retschaivia il Sontg Spiert.» 20 Ma Petrus al ha ditg: «Va en malura, ti e tes daners, pertge che ti has cret da pudair acquistar il dun da Dieu cun daners. 21 Ti has ni art ni part da quest pled, pertge che tes cor n’è betg sincer davant Dieu. 22 Banduna damai questa malizia e roga il Segner per ch’ils patratgs da tes cor, sche pussaivel, vegnian perdunads. 23 Pertge che jau ves che ti es plain amarezza ed ingiustia.» 24 Sinaquai al ha Simon respundì: «Rugai vus il Segner per mai, per che nagut da quai che vus avais ditg na vegnia sur da mai.» 25 Suenter avair attestà e pregià il pled dal Segner, èn els sa mess en viadi vers Jerusalem ed han annunzià la buna nova en blers lieus dals Samaritans.

Filippus ed il battaisem da l’Etiop

26 In anghel dal Segner ha ditg a Filippus: «Sta si e ta metta en viadi vers mezdi sin la via che maina da Jerusalem giu a Gaza; igl è ina via deserta.» 27 Ed el è sa mess en viadi. E guarda, in eunuc da l’Etiopia, in aut funcziunari da Candache, la regina d’Etiopia, ch’administrava tut ses stgazis, era londervi da turnar da Jerusalem nua ch’el era stà per adurar. 28 El seseva sin il char e legeva il profet Jesaja. 29 Il Spiert ha ditg a Filippus: «Va vi e suonda quel char!» 30 Filippus è ì via ed ha udì co che l’Etiop legeva il profet Jesaja ed al ha dumandà: «Enclegias ti quai che ti legias?» 31 Quel al ha respundì: «Co duai jau encleger, sche nagin na m’instruescha?» Ed el ha supplitgà Filippus da vegnir si e da seser sper el. 32 En la Scrittira ch’el legeva steva il sequent:

«Sco ina nursa è el vegnì manà a la mazlaria,

e sco in agnè che resta mit davant quel ch’al tunda,

uschia n’ha el betg avert sia bucca.

33 En sia umiliaziun è vegnida eliminada sia condemnaziun.

Ses descendents, tgi è bun d’als dumbrar?

Pertge che sia vita è vegnida prendida davent da la terra.»

34 Il funcziunari è s’adressà a Filippus ed al ha rugà: «Da tgi discurra il profet uschia? Dad el sez u d’in auter.» 35 Sinaquai ha Filippus cumenzà a discurrer. E partind da quel text ha el annunzià la buna nova da Jesus. 36 Durant il viadi èn els arrivads tar in lieu cun aua. Ed il chombrer ha ditg: «Qua hai aua. Datti arguments che jau na ma laschia betg battegiar?» 37 E Filippus al ha ditg: «Sche ti crajas da tut tes cor, alura èsi pussaivel.» Il funcziunari ha respundì: «Jau crai che Jesus Cristus è il Figl da Dieu.» 38 Sinaquai ha el fatg fermar il char; e tuts dus, Filippus ed il funcziunari, èn ids giu tar l’aua. E Filippus al ha battegià. 39 Cur ch’els èn vegnids or da l’aua, ha il Spiert dal Segner purtà davent Filippus. Ed il chombrer n’al ha betg pli vis, ma plain allegria ha el cuntinuà ses viadi. 40 Filippus entant era gia ad Asdod. Ed el è ì en tut las citads annunziond l’evangeli, fin ch’el è arrivà a Cesarea.

9

La conversiun da Saulus

1 Paulus entant furiava anc adina cun smanatschas e cun mazzacras cunter ils giuvnals dal Segner. Perquai è el ì tar il primsacerdot 2 ed al ha supplitgà per brevs a las sinagogas da Damascus, per ch’el, sch’els chattass là aderents da la nova cretta, umens u dunnas, als possia manar liads a Jerusalem. 3 Siond en viadi e rivond vers Damascus, èsi capità tut en ina giada ch’ina glisch giu da tschiel ha splendurà enturn el. 4 El è crudà per terra ed ha udì ina vusch ch’al ha ditg: «Saulus, Saulus, pertge ma persequiteschas ti?» 5 El ha respundì: «Tgi es ti, Segner?» Ed il Segner ha ditg: «Jau sun Jesus che ti persequiteschas. 6 Sta si e va en la citad. Là ta vegn ins a dir, tge che ti duais far.» 7 Ils umens ch’al accumpagnavan, stevan là ed eran zunt stupefatgs, perquai ch’els avevan bain udì la vusch ma n’avevan vis nagin. 8 Saulus è stà si, ha avert ils egls, ma n’ha vis nagut. Els al han prendì per il maun ed al han manà en la citad da Damascus. 9 Ed el è restà tschorv trais dis e n’ha ni mangià ni bavì.

Saulus a Damascus

10 A Damascus viveva in giuvnal cun num Ananias. Il Segner al ha clamà en ina visiun: «Ananias!» Quel ha respundì: «Qua sun jau, Segner!» 11 Ed il Segner al ha ditg: «Sta si e va en la via ch’ins numna la guliva e dumonda en la chasa da Judas suenter in um da Tarsus numnà Saulus. 12 El è londervi d’urar. Ed el ha vis en ina visiun, ch’in um cun num Ananias entra e che quel al metta si ils mauns, per ch’el vesia puspè.» 13 Ananias al ha respundì: «Segner, jau hai udì da blers, quant dal mal che quel ha fatg a tes sontgs a Jerusalem. 14 El è autorisà dals primsacerdots da prender en fermanza tut quels ch’invocheschan tes num.» 15 Ma il Segner al ha ditg: «Va, pertge che quel um è per mai in instrument elegì per purtar mes num tar ils pajauns, tar ils retgs e tar il pievel d’Israel. 16 Jau al vegn a mussar, quant ch’el vegn ad avair da patir per amur da mes num.» 17 Ed Ananias è ì. Arrivà en quella chasa ha el mess si ils mauns sin Saulus ed ha ditg: «Frar Saulus, il Segner Jesus ch’è apparì a tai sin la via nà qua, m’ha tramess per che ti survegnias puspè la vesida e per che ti vegnias emplenì dal Sontg Spiert.» 18 En quel mument al èsi crudà sco stgaglias giu dals egls. Ed el ha puspè vis. El è stà si ed è sa laschà battegiar. 19 E suenter avair mangià è el puspè vegnì a forza.

20 Insaquants dis è el restà tar ils giuvnals da Damascus. Ed el ha dalunga cumenzà a pregiar da Jesus en las sinagogas ed ha ditg: «El è il Figl da Dieu.» 21 Tut quels ch’al udivan eran stupefatgs e schevan: «N’è quai betg quel che persequitava a Jerusalem quels ch’invocheschan quest num e quel ch’è vegnì qua per als manar liads davant ils primsacerdots?» 22 Saulus entant è vegnì pli e pli en forza ed irritava ils gidieus ch’abitavan a Damascus cun ils pleds: «Jesus è il Figl da Dieu.»

23 Suenter in tschert temp han ils gidieus decidì d’al far murir. 24 Ma lur cumplot è vegnì ad ureglia a Saulus. Ins fascheva perfin guardia da di e da notg sper las portas per al pudair far murir. 25 Ma ina notg han ils giuvnals al laschà sur il mir oragiu en in chanster.

Saulus a Jerusalem

26 Arrivà a Jerusalem ha Saulus empruvà da s’associar als giuvnals, ma tuts avevan tema dad el e n’eran betg buns da crair ch’el saja in giuvnal. 27 Ma Barnabas al ha acceptà ed è ì cun el tar ils apostels. A quels ha el raquintà, co ch’el, faschond viadi, haja vis il Segner ch’haja discurrì cun el, e co ch’el a Damascus haja lura pregià francamain en num da Jesus. 28 Uschia ha el pudì ir en ed or cun els a Jerusalem discurrind cun francadad en num dal Segner. 29 El discurriva e disputava er cun ils Grecs. Ma quels tschertgavan d’al far murir. 30 Cur ch’ils frars èn vegnids a savair quai, èn els ids cun el a Cesarea ed al han tramess da là a Tarsus.

31 Uschia ha pudì viver en pasch tut la raspada da la Judea, da la Galilea e da la Samaria; ella s’edifitgava e viveva en la tema dal Segner. Ed ella creschiva cun l’agid dal Sontg Spiert.

Petrus a Lidda

32 Faschond visita a las singulas raspadas è Petrus er arrivà tar ils sontgs giu a Lidda. 33 Là ha el chattà in um cun num Eneas che giascheva dapi otg onns sin in letg siond paralisà. 34 Petrus al ha ditg: «Eneas, Jesus Cristus ta guarescha. Sta si e fa a tatez tes letg!» Dalunga è quel stà si. 35 E tut ils abitants da Lidda e da Saron al han vis ed èn sa convertids al Segner.

Petrus a Joppe

36 A Joppe era ina giuvnala cun num Tabita, quai che vul dir en grec Dorcas*. Ella fascheva bleras bunas ovras e deva almosnas. 37 Uss, durant quels dis, è ella vegnida malsauna ed è morta. Suenter l’avair lavà, han ins mess la bara sin stiva sura. 38 Perquai che Lidda è damanaivel da Joppe e ch’ils giuvnals avevan udì che Petrus saja là, hani tramess dus umens tar quel cun il giavisch da vegnir dalunga tar els. 39 Petrus è stà si ed è ì cun els. Arrivà là, al hani manà sin stiva sura. Tut las vaivas eran là e cridavan al mussond ils vestgids che Tabita aveva fatg cur che quella era anc cun ellas. 40 Petrus ha fatg ir or tuttas, è sa mess en schanuglias ed ha urà. Alura è el sa vieut vers la bara ed ha ditg: «Tabita, sta si!» Sinaquai ha ella avert ils egls e vesend Petrus è ella stada si en sez. 41 El la ha piglià per il maun e la ha gidà en pes. Alura ha el clamà ils sontgs e las vaivas e la ha preschentà viva a quels. 42 Quai è vegnì enconuschent en tut il lieu; e blers han cret en il Segner. 43 Petrus è restà per pli lung temp a Joppe tar in cuntschader cun num Simon.

* gazella

10

La visiun da Cornelius a Cesarea

1 A Cesarea viveva in um cun num Cornelius, in chapitani da l’uschenumnada cumpagnia italica. 2 Quel um era pietus ed aveva tema da Dieu, el e tut sia chasada. El era generus cun dar almosnas a la glieud ed urava da tut temp tar Dieu. 3 In di, vers la novavla ura, ha el gì ina visiun ed ha vis cler e bain co ch’in anghel da Dieu è entrà tar el ed al ha clamà: «Cornelius!» 4 El ha guardà vi sin quel ed ha ditg plain tema: «Tge èsi, Segner?» Quel al ha ditg: «Tias uraziuns ed almosnas èn arrivadas tar Dieu ed el sa regorda da quellas. 5 Trametta uss umens a Joppe e fa vegnir in tschert Simon che vegn er numnà Petrus. 6 Quel è giast tar il cuntschader Simon ch’ha ina chasa sper la mar. Quel ta vegn a dir, tge che ti duais far.» 7 Cur che l’anghel ch’aveva discurrì cun el è stà davent, ha Cornelius clamà dus sclavs ed in schuldà pietus ch’eran dapi daditg en ses servetsch. 8 El als ha raquintà tut ed als ha tramess a Joppe.

La visiun da Petrus a Joppe

9 Il proxim di, cur che quels eran en viadi e s’approximavan a la citad, è Petrus ì sin il tetg per urar. 10 El ha alura survegnì fom e vuleva mangiar. Entant ch’ins al ha preparà in past, è el vegnì tschiffà d’ina extasa. 11 El ha vis il tschiel avert ed ina taila che vegniva nauagiu. Quella era sco in grond lenziel, tegnì per ils quatter chantuns, che vegniva laschà giu sin terra. 12 En quella eran da tuttas sorts animals da quatter chommas e reptils da la terra ed utschels dal tschiel. 13 Ed ina vusch al ha ditg: «Sta si, Petrus! Mazza e mangia!» 14 Ma Petrus ha respundì: «Mai e mai pli, Segner! Anc mai n’hai jau mangià insatge tschuf e malnet.» 15 Sinaquai ha ditg la vusch ina segunda giada: «Quai che Dieu ha purifitgà, na duais ti betg numnar malnet.» 16 Quai è daventà anc ina terza giada. Dalunga suenter è la taila vegnida auzada si en tschiel.

17 Entant che Petrus na saveva anc betg, tge che quella visiun signifitgia, èn ils umens da Cornelius, suenter avair dumandà, nua che la chasa da Simon saja, arrivads davant porta. 18 Quels han clamà e dumandà: «È Simon, er numnà Petrus, qua tar vus?» 19 Entant che Petrus empruvava anc d’interpretar la visiun, al ha il Spiert ditg: 20 «Qua èn trais umens che ta tschertgan. Sta si, va giu e ta metta dalunga en viadi cun quels, pertge che jau als hai tramess.» 21 Petrus è ì giu tar quels ed als ha ditg: «Jau sun quel che vus tschertgais. Per tge motivs essas vus qua?» 22 Quels al han dà per resposta: «Il chapitani Cornelius, in um gist e che tema Dieu e ch’ha in bun num tar tut il pievel gidieu, quel ha survegnì d’in sontg anghel il cumond da far vegnir tai en sia chasa e da tadlar tes pleds. 23a Sinaquai als ha Petrus fatg vegnir en chasa ed als ha procurà per albiert.

Il battaisem da Cornelius

23b Il proxim di è Petrus sa mess en viadi cun quels ed insaquants frars da Joppe al han accumpagnà. 24 In di pli tard èn els arrivads a Cesarea. Cornelius als spetgava gia ed aveva clamà ensemen ses parents e ses megliers amis. 25 Arrivond Petrus, al è Cornelius ì encunter ed è sa bittà giu davant ils pes da quel per al adurar. 26 Ma Petrus al ha ditg: «Sta si!», ed al ha gidà a star si ed ha ditg: «Er jau sun be in uman.» 27 E discurrind cun el, è el entrà en chasa ed ha chattà là blera glieud radunada. 28 Ed el als ha ditg: «Vus savais ch’i n’è betg permess ad in gidieu d’avair contact cun in ester e d’entrar en sia chasa. Ma a mai ha Dieu mussà ch’ins na dastga numnar tschufs u malnets nagins umans. 29 Perquai sun jau er vegnì senza cuntradir, cur ch’ins ha tramess per mai. Ed uss as dumond jau: Pertge m’avais vus fatg vegnir?»

30 Sinaquai al ha Cornelius ditg: «Avant quatter dis precis da questas uras era jau en mia chasa ed urava. Tuttenina è cumparì in um cun in vestgì traglischant ed è sa preschentà davant mai. 31 Quel m’ha ditg: «Tias uraziuns ed almosnas èn arrivadas tar Dieu ed el sa regorda da quellas. 32 Trametta uss umens a Joppe e fa vegnir in tschert Simon che vegn er numnà Petrus. Quel è giast tar il cuntschader Simon ch’ha ina chasa sper la mar. Quel ta vegn a dir, tge che ti duais far.» 33 Dalunga hai jau fatg ir per tai e ti has fatg bain da vegnir. Uss essan nus tuts radunads qua davant Dieu per tadlar tut quai ch’il Segner t’ha cumandà.»

34 Sinaquai ha Petrus prendì il pled ed ha ditg: «En vardad, uss chapesch jau che Dieu na guarda betg sin la persuna. 35 En mintga pievel è quel ch’ha tema da Dieu e che pratitgescha giustia bainvegnì ad el. El ha tramess il pled al Israelits, annunziond la pasch tras Jesus Cristus, ch’è il Segner da tuts. 37 Vus savais tge ch’è daventà en tut la Judea. Igl ha cumenzà en la Galilea suenter il battaisem che Gion ha annunzià. 38 Co che Dieu ha unschì Jesus da Nazaret cun il Sontg Spiert e cun pussanza. Quel è ì dapertut faschond dal bain e guarind tut quels che stevan sut la pussanza dal diavel, perquai che Dieu era cun el. 39 Nus essan perditgas da tut quai ch’el ha fatg en il territori dal gidieus ed a Jerusalem. Quels al han pitgà vi da la crusch ed al han fatg murir. 40 Ma il terz di al ha Dieu leventà si dals morts ed al ha fatg apparair, 41 betg a tut il pievel, mabain a las perditgas destinadas da Dieu: A nus ch’avain bavì e mangià cun el suenter sia levada. 42 Ed el ha cumandà a nus d’annunziar al pievel e d’attestar ch’el è quel che Dieu ha destinà sco derschader dals vivs e dals morts. 43 Da quel dattan perditga tut ils profets, sinaquai che mintgin che crai en el retschaiva tras ses num il pardun dals putgads.»

44 Entant che Petrus era anc vi dal discurrer, è il Sontg Spiert vegnì sur da tut quels che tadlavan ses pled. 45 E tut ils crettaivels gidieus ch’eran vegnids cun Petrus eran ordvart surprais ch’il dun dal Sontg Spiert era vegnì er sur ils pajauns, 46 perquai ch’els als udivan a discurrer en autras linguas ed a ludar Dieu. Sinaquai ha Petrus ditg: 47 «Po forsa insatgi scumandar l’aua ed impedir, ch’i vegnian battegiads quels ch’han retschavì il Sontg Spiert sco nus?» 48 Ed el ha incumbensà da battegiar quels en num da Jesus Cristus. Sinaquai al hani supplitgà da restar in pèr dis tar els.

11

Petrus giustifitgescha a Jerusalem il battaisem dals pajauns

1 Ils apostels ed ils frars en la Judea han udì ch’er ils pajauns hajan acceptà il pled da Dieu. 2 Cur che Petrus è turnà a Jerusalem, al han quels da la circumcisiun fatg rinfatschas ed han ditg: «Ti es ì en ina chasa da betg circumcidids ed has mangià cun quels.» 4 Sinaquai als ha Petrus raquintà tut detagliadamain. El ha ditg: «Cur che jau era en la citad da Joppe e vi da l’urar, sun jau vegnì en extasa ed jau hai gì ina visiun. Jau hai vis insatge sco ina taila a vegnir giu da tschiel, sco in grond lenziel ch’è vegnì laschà giu da tschiel vi dals quatter pizs fin giu tar mai. 6 Cur che jau hai guardà pli bain, hai jau vis lien animals da quatter chommas, animals selvadis, reptils ed utschels dal tschiel. 7 Alura hai jau udì ina vusch che m’ha ditg: «Sta si, Petrus! Mazza e mangia!» Jau hai respundì: «Mai e mai pli, Segner! Anc mai n’è arrivà insatge tschuf malnet en mia bucca.» 9 La vusch giu dal tschiel ha discurrì ina segunda giada ed ha ditg: «Quai che Dieu ha purifitgà na duais ti betg numnar malnet.» 10 Quai è daventà trais giadas, alura è tut puspè vegnì tratg si en tschiel. 11 Enaquella eran trais umens ch’eran vegnids tramess da Cesarea tar mai davant la chasa nua che nus stevan. 12 Ed il Spiert m’ha ditg d’ir immediatamain cun els. Er quels sis frars èn vegnids cun mai. E nus essan ids en la chasa da quel um. 13 Quel ans ha raquintà, co ch’el haja vis a vegnir in anghel en sia chasa; quel al haja ditg: «Trametta insatgi a Joppe e fa vegnir Simon che vegn er numnà Petrus. 14 Quel ta vegn a dir, co che ti vegns a vegnir salvà, ti e tut tia chasa.» Cur che jau hai cumenzà a discurrer, è il Sontg Spiert vegnì sur dad els, sco sur da nus al cumenzament. 16 Sinaquai m’è vegnì endament ils pleds dal Segner: «Gion ha battegià cun aua, vus entant vegnis battegiads cun il Sontg Spiert.» Sche Dieu als ha damai dà il medem dun sco a nus, suenter avair cret en il Segner Jesus Cristus, co avess jau alura pudì m’opponer a Dieu?»

18 Cur ch’ils auditurs han udì quai, èn els sa calmads, han ludà Dieu ed ha ditg: «Dieu ha damai er dà als pajauns la pussaivladad da sa convertir per arrivar a la vita.»

La raspada ad Antiochia

19 Quels ch’eran vegnids sparpagliads tras la persecuziun, stada instradada pervi da Stefanus, èn arrivads fin en Fenicia, fin a Cipra ed Antiochia. Ma quels annunziavan il pled be als gidieus. 20 Insaquants da quels, oriunds da la Cipra e da la Cirena, èn però arrivads ad Antiochia ed han annunzià là la buna nova dal Segner Jesus er als Grecs. 21 Ed il Segner als ha gidà, uschia ch’in grond dumber è daventà crettaivel ed è sa vieut vers il Segner. 22 Questa nova è vegnida ad ureglia a la raspada da Jerusalem ed ins ha tramess Barnabas ad Antiochia. 23 Cur ch’el è arrivà là ed ha vis la grazia da Dieu, è el s’allegrà ed ha admonì tuts da restar da tut cor fidaivels a Dieu. 24 El era numnadamain in bun um, plain Sontg Spiert e cretta. Uschia è in considerabel dumber vegnì gudagnà per il Segner.

25 Barnabas è lura partì per Tarsus per tschertgar Saulus. 26 El al ha chattà là ed al ha fatg vegnir ad Antiochia. En quella raspada èn els restads in entir onn ed han instruì ina gronda fulla. Ad Antiochia èn ils giuvnals per l’emprima giada vegnids numnads cristians.

La collecta per la raspada a Jerusalem

27 Quels dis èn profets vegnids da Jerusalem ad Antiochia. 28 In da quels cun num Agabus è sa preschentà ed ha profetisà tras il Spiert ch’ina gronda fomina vegnia a vegnir sur tut la terra. Quella è alura vegnida durant l’imperi da Claudius. 29 Ils giuvnals han alura decidì da trametter, mintgin tenor sia pussaivladad finanziala, in sustegn als frars en la Judea. 30 Uschia han els fatg. E la collecta per mauns dals seniors è vegnida surdada a Barnabas e Saulus.

12

Jacobus vegn executà; Petrus vegn arrestà

1 Da quel temp ha il retg Herodes cumenzà a maltractar insaquants da la raspada. 2 Jacobus, il frar da Gion, ha el fatg executar cun la spada. 3 E cur ch’el ha vis che quai plascheva als gidieus, ha el er arrestà Petrus. Quai è daventà ils dis dals pauns senza levon.

4 Suenter al avair fatg metter en fermanza, al ha el mess en praschun. La surveglianza ha el surdà a quatter squadras da mintga giada quatter schuldads. Suenter la festa dal Passa al vuleva Herodes manar davant il pievel.

5 Entant che Petrus era en praschun, urava la raspada ad in urar per el tar Dieu.

Petrus vegn deliberà or da la praschun

6 La notg avant che Herodes al vuleva preschentar al pievel, durmiva Petrus tranter dus schuldads lià cun duas chadainas. E las guardias davant porta pertgiravan la praschun. 7 Tuttenina è apparì in anghel dal Segner; ed ina glisch ha sclerì il local. L’anghel ha dà in stumpel en per las costas a Petrus, al ha dasdà ed ha ditg: «Sta si! Svelt!» Sinaquai èn las chadainas crudadas giu da ses mauns. 8 E l’anghel al ha ditg: «Metta si la tschinta e lia tias sandalas.» Petrus ha fatg quai. E l’anghel ha agiunt: «Prenda tes mantè e ma segua!» 9 Petrus al è seguì senza as render quint che l’acziun da l’anghel saja realitad. El crajeva d’avair ina visiun. 10 Els èn passads speravia l’emprima guardia, alura la segunda ed èn alura arrivads tar la porta da fier che maina en citad. Quella è s’averta da sasez davant els. Els èn sortids ed èn ids tras ina giassa. En quel mument è l’anghel stà svanì. 11 Sinaquai è Petrus vegnì tar sasez ed ha ditg: «Uss sun jau segir ch’il Segner m’ha tramess in anghel per ma liberar dal maun da Herodes e da tut quai ch’il pievel gidieu sperava da pudair vesair. 12 Avend realisà la situaziun, è Petrus ì tar la chasa da Maria, la mamma da Gion, er numnà Marcus. Là eran blers reunids ed uravan. 13 Petrus ha spluntà vi da la porta. Ed ina fantschella cun num Rode è vegnida per guardar tgi che quai saja. 14 Cur che quella ha enconuschì la vusch da Petrus, ha ella gì in tal plaschair ch’ella ha emblidà d’avrir la porta. Ella è currida anen per annunziar che Petrus stettia davant porta. 15 «Ti vas en fanzegna!», l’hani ditg. Ma quella ha insistì ch’i saja uschia. Sinaquai hani ditg: «Lura è quai ses anghel.» 16 Ma Petrus ha spluntà ad in spluntar. A la fin finala hani avert la porta. Ed els èn stads tut perplexs vesend ch’igl era propi Petrus. 17 El als ha dà cun il maun in tschegn da taschair ed ha alura raquintà co ch’il Segner al aveva manà or da la praschun. Alura ha el ditg: «Giai e rapportai quai a Jacobus ed als frars!» Alura è el ì giuador ed è sa mess en viadi vers in auter lieu.

18 Sin far di èn vegnids tut agitads ils schuldads che faschevan guardia. Els na savevan betg declerar tge che saja capità cun Petrus. 19 Herodes al ha fatg tschertgar, ma senza success. Sinaquai ha el fatg in’inquisiziun cun las guardias ed ha cumandà d’executar quellas. Alura ha Herodes bandunà la Judea per ir a star a Cesarea.

La mort da Herodes

20 Herodes era fitg grit sin ils abitants da Tirus e da Sidon. Ma quels, d’accord tranter els, èn vegnids tar Herodes, han gudagnà la simpatia da Blastus, il chombrer dal retg, ed han rugà il retg per pasch, perquai che lur regiun retirava il da viver dal pajais dal retg. 21 Il di fixà ha Herodes tratg en il vestgi da retg, ha prendì plazza sin la tribuna ed als ha tegnì in pled. 22 Ed il pievel clamava: «Quai è la vusch d’in Dieu e betg d’in uman!» 23 En quel mument al ha l’anghel dal Segner bittà per terra, perquai ch’el n’aveva betg dà l’onur a Dieu. E maglià dals verms è el mort.

Saulus e Barnabas vegnan tramess sco missiunaris

24 Il pled dal Segner sa derasava pli e pli. Suenter che Barnabas e Saulus han gì accumplì lur missiun, èn els turnads a Jerusalem. Els han prendì cun sai Gion, er numnà Marcus.

13

1 En la raspada d’Antiochia eran divers profets e mussaders: Barnabas, Simon, numnà Niger, Lucius da Cirena e Manahen, creschids si cun Herodes, e Saulus. 2 Ina giada ch’els celebravan il cult divin e ch’els giginavan, als ha il Sontg Spiert ditg: «Ma mettai a disposiziun Barnabas e Saulus per l’ovra che jau hai destinà per els!» 3 Suenter avair giginà ed urà, han els mess ils mauns sin quels dus ed als han laschà partir.

Saulus e Barnabas sin l’insla Cipra

4 Tramess dal Sontg Spiert èn els ids giu a Seleucia ed èn navigads da là vers la Cipra. 5 Arrivads a Salamis, han els annunzià il pled da Dieu en las sinagogas dals gidieus. Er Gion era sco gidanter cun els. 6 Els han traversà tut l’insla fin a Pafos. Là han els scuntrà in gidieu cun num Bar-Jesus, in magi e fauss profet. 7 Quel era tar il guvernatur Sergius Paulus, in um raschunaivel. E quel ha fatg vegnir Barnabas e Saulus ed ha giavischà da pudair udir il pled da Dieu. 8 Ma il magi Elimas – uschia vegn ses num translatà – als ha fatg opposiziun ed ha tschertgà da volver il guvernatur davent da la cretta. 9 Ma Saulus, numnà er Paulus, plain dal Sontg Spiert, al ha fixà ed ha ditg: 10 «Ti ch’es plain d’engion e malizia, ti figl dal diavel, inimi da tutta giustia, na vuls ti betg smetter da storscher las vias gistas dal Segner? 11 Guarda, uss vegn il maun dal Segner sur da tai. Ti vegns ad esser tschorv e na vegns betg pli a vesair il sulegl per in tschert temp.» En quel mument è crudà giu sin el stgiradetgna e tschorvadad, uschia ch’el gieva enturn palpond per tschertgar insatgi ch’al manass per il maun. 12 Vesend quai ch’era daventà, è il guvernatur daventà crettaivel, siond fascinà da la ductrina dal Segner.

La pregia da Paulus ad Antiochia en Pisidia

13 Paulus e ses cumpogns èn alura s’embartgads a Pafos per arrivar a Perge en Pamfilia. Gion è sa separà dad els ed è turnà a Jerusalem.

14 Els (Paulus e Barnabas) han alura bandunà Perge ed èn arrivads ad Antiochia en Pisidia. Il sabat èn els ids en la sinagoga ed han prendì plaz. 15 Suenter la prelecziun da la lescha e dals profets han ils seniors da la sinagoga fatg ir per als dir: «Frars, sche vus avais da dir in pled da confiert al pievel, alura discurri!» 16 Sinaquai è Paulus stà si, ha fatg in segn cun il maun ed ha ditg:

«Vus Israelits e vus ch’avais tema da Dieu, tadlai! 17 Il Dieu d’Israel ha elegì noss antenats ed ha augmentà quel pievel durant sia dimora en Egipta. Cun bratsch pussant al ha el alura manà or da quel pajais 18 E var quaranta onns als ha el nutrì en il desert. Suenter avair extirpà set pievels dal pajais da Canaan als ha el dà quel pajais sco ierta per var quattertschienttschuncanta onns. 20 Suenter als ha el dà derschaders fin tar il profet Samuel. Alura han els vulì avair in retg. E Dieu als ha dà Saul, il figl da Chis, in um da la schlatta da Benjamin, e quai per quaranta onns. 22 Suenter al avair sbittà als ha Dieu leventà David sco retg. Da quel ha el dà perditga cun ils pleds: ‹Jau hai chattà en David, il figl d’Isai, in um tenor mes cor, che vegn ad accumplir mia voluntad.› 23 Da sia descendenza ha Dieu, tenor sia empermischun, tramess al pievel d’Israel Jesus sco Salvader. 24 Avant sia vegnida aveva Gion pregià a tut il pievel d’Israel da sa laschar battegiar e da far penetienza. 25 E cur che Gion era per finir sia missiun, ha el ditg: ‹Jau na sun betg quel che vus crajais che jau saja. Ma guardai, suenter mai vegn in, al qual jau na sun betg degn da schliar las sandalas.›

26 Mes frars, figls da la schlatta dad Abraham, e vus ch’avais tema da Dieu, a nus è vegnì tramess il pled da quest spendrament. 27 Ils abitants da Jerusalem numnadamain e lur manaders n’han betg renconuschì Jesus ed han uschia accumplì ils pleds dals profets che vegnan prelegids mintga sabat. 28 Senza avair chattà inquala raschun per al far murir, hani pretendì che Pilatus al fetschia murir. 29 Suenter avair accumplì tut quai che stat scrit sur dad el, al hani prendì giu dal lain ed al han mess en fossa. 30 Ma Dieu al ha leventà si dals morts. 31 Durant blers dis è el cumparì a quels ch’eran ids cun el da la Galilea si a Jerusalem. Quels èn uss sias perditgas davant il pievel.

32 Perquai as annunziain nus la buna nova: L’empermischun ch’è vegnida fatga als antenats 33 e che Dieu ha accumplì a nus, lur uffants, tras leventar si dals morts Jesus, sco ch’i stat scrit en il segund psalm:

‹Ti es mes figl,

oz t’hai jau schendrà.›

34 Dieu al ha leventà si dals morts per ch’el na crodia betg pli en la decumposiziun, sco ch’el ha declerà:

‹Jau as vegn a dar las sontgas e tschertas empermischuns fatgas a David.›

35 Perquai di Dieu er en in auter lieu:

‹Ti fas che tes Sontg n’haja betg da vesair la decumposiziun.›

36 Ma David è sa durmentà suenter avair accumplì la voluntad da Dieu ed è vegnì sepulì sper ses antenats ed ha damai vis la decumposiziun. 37 Ma quel che Dieu ha leventà si dals morts, quel n’ha betg vis la decumposiziun. 38 Che vus sappias damai, mes frars, che tras quel as vegn annunzià il perdun dals putgads 39 e quella giustificaziun che vus n’avais betg chattà en la lescha da Moses. 40 Guardai damai ch’i na capitia betg er a vus quai ch’il profet ha ditg:

41 ‹Guardai, vus spretschaders, as smirvegliai e giai en malura!

Pertge che jau sun per realisar in’ovra en voss dis,

in’ovra che vus na vegnissas betg a crair, sche quai as vegniss raquintà›.»

42 Cur ch’els èn ids giuador, han ins supplitgà Paulus e Barnabas da cuntinuar a discurrer il proxim sabat da questas chaussas. 43 Suenter la reuniun en la sinagoga èn ids blers gidieus e proselits crettaivels cun Paulus e Barnabas. Quels discurrivan cun els ed als admonivan da restar fidaivels a la grazia da Dieu.

Paulus e Barnabas vegnan persequitads

44 Il sabat suenter è sa reunida quasi tut la citad per tadlar il pled da Dieu. 45 Cur ch’ils gidieus han vis questa fulla èn els vegnids scuidus ed han cumenzà a cuntradir cun blasfemias a la pregia da Paulus. 46 Ma Paulus e Barnabas als han declerà cler e net: A vus ha il pled da Dieu stuì vegnir annunzià l’emprim. Ma damai che vus al sbittais e che vus mussais che vus n’essas betg degns da la vita eterna, ans vulvain nus uss als pajauns. 47 Pertge ch’uschia ans ha cumandà il Segner:

‹Jau t’hai mess sco glisch per ils pajauns,

per che ti portias il salvament fin als cunfins da la terra.›»

48 Cur ch’ils pajauns han udì quai, èn els s’allegrads ed han glorifitgà il pled dal Segner. E tut quels ch’eran destinads per la vita eterna èn daventads crettaivels. 49 Ed il pled dal Segner è sa derasà en tut la cuntrada. 50 Ma ils gidieus han instigà las dunnas pietusas e respectadas ed ils principals da la citad. Uschia han els provocà ina persecuziun cunter Paulus e Barnabas ed als han stgatschà or da lur cuntrada. 51 Quels entant han squassà giu la pulvra da lur pes ed èn ids ad Iconium. 52 Ed ils giuvnals eran plain d’allegrezza e Sontg Spiert.

14

Paulus e Barnabas ad Iconium

1 Er ad Iconium èn Paulus e Barnabas ids en la sinagoga dals gidieus ed han discurrì da maniera, ch’in grond dumber da gidieus e Grecs è daventà crettaivel. 2 Ma quels gidieus ch’avevan refusà da crair, han instigà ils pajauns cunter ils frars. 3 Paulus e Barnabas èn tuttina restads là in tschert temp: Els han pregià sa fidond dal Segner che deva testimonianza al pled da sia grazia laschond daventar segns e miraclas tras lur mauns. 4 Ma tranter il pievel da la citad hai dà partidas; ils ins tegnevan cun ils gidieus, ils auters cun ils apostels. 5 Cur ch’ils apostels han badà ch’ils pajauns ed ils gidieus, ensemen cun lur superiurs, fetschian in cumplot per als maltractar ed encrappar, 6 èn els fugids en las citads da Licaonia, a Listra ed a Derbe e lur conturns. 7 Là han els annunzià l’evangeli.

Paulus e Barnabas a Listra ed a Derbe

8 A Listra era tschentà in um che n’era betg bun da star en pes, siond paralisà dapi la naschientscha, uschia ch’el n’aveva mai pudì chaminar. 9 In di ch’el tadlava Paulus a discurrer, ha quel fixà si’egliada sin il paralisà e vesend che quel aveva la cretta per vegnir guarì, 10 ha el clamà ad auta vusch: «Sta si en pes!» E l’um è siglì si en pes ed ha cumenzà a chaminar.

11 Cur che la fulla ha vis quai che Paulus aveva fatg, han tuts cumenzà a dir ad auta vusch en la lingua da la Licaonia: «Ils dieus èn descendids giu tar nus en furma d’umans.» 12 Els numnavan Barnabas ‹Zeus› e Paulus ‹Hermes›, perquai ch’el era quel che discurriva. 13 Il sacerdot dal tempel da Zeus dador la citad ha fatg manar davant la porta taurs e ghirlandas per (als) far in’unfrenda ensemen cun il pievel. 14 Udind quai, han ils apostels Barnabas e Paulus stgarpà lur mantels, èn siglids tranter il pievel ed han sbragì: «Umens, tge faschais vus qua? Nus essan umans precis sco vus. Ma nus annunziain la buna nova, per che vus as volvias davent da quels idols vi tar il Dieu vivent ch’ha stgaffì il tschiel e la terra e la mar e tut quai ch’è lien. 16 Il temp passà ha el laschà ir tut ils pievels lur vias. 17 Ma el n’ha betg tralaschà da dar perditga da sasez cun far dal bun: El as ha dà plievgia giu da tschiel e stagiuns fritgaivlas emplenind voss cors cun vivonda ed allegrezza.» 18 Cun stenta e fadia han quels pleds pudì impedir che la fulla als fetschia unfrendas.

19 Alura èn vegnids in pèr gidieus dad Antiochia e dad Iconia ed han gudagnà il pievel per els. Ed els ha encrappà Paulus ed al han struztgà or da la citad, crajend che quel saja mort. 20 Ma cur ch’ils giuvnals èn sa radunads enturn el, è el stà si ed è turnà en la citad. Il di suenter è el ì cun Barnabas a Derbe.

Return ad Antiochia en Siria

21 Suenter avair annunzià l’evangeli er en questa citad ed avair gudagnà là blers giuvnals, èn els turnads a Listra, ad Iconium ed ad Antiochia. 22 Els han encuraschà ils giuvnals ed als han admonì da restar ferms en la cretta. Els als han ditg: «Nus stuain entrar en il reginam da Dieu tras bleras tribulaziuns.» 23 Els han er tschernì seniors per mintga raspada. Quai han els fatg cun uraziuns e cun giginar e cun als recumandar al Segner en il qual els crajevan. 24 Alura han els traversà la Pisidia ed èn arrivads en la Pamfilia. 25 Suenter avair annunzià il pled a Perge èn els ids giu ad Attalia. 26 Da là èn els navigads ad Antiochia, lur lieu da partenza, nua ch’els eran vegnids recumandads a la grazia da Dieu per l’ovra ch’els avevan uss accumplì. 27 Arrivads là, han els clamà ensemen la raspada ed han raquintà tut quai che Dieu aveva realisà tras els e surtut co ch’el aveva avert als pajauns la porta da la cretta. 28 Ed els èn restads là in tschert temp.

15

La conferenza dals apostels a Jerusalem

Ston na-gidieus observar la lescha da Moses?

1 Insaquants vegnids da la Judea han instruì ils frars ed han ditg: «Sche vus n’as laschais betg circumcider tenor l’isanza da Moses, alura na pudais vus betg vegnir salvads.» 2 Suenter che Paulus e Barnabas han gì ina gronda cuntraversa cun quels, han ins decis che Paulus e Barnabas ed insaquants auters giajan a Jerusalem tar ils apostels e seniors pervi da quella questiun. 3 Quels, accumpagnads d’in pèr da la raspada, han traversà la Fenizia e la Samaria e raquintond da la conversiun dals pajauns han els purtà gronda allegrezza als frars. 4 Arrivads a Jerusalem, èn quels vegnids retschavids da la raspada e dals apostels e seniors. Els als han raquintà tut quai che Dieu aveva fatg cun els. 5 Ma insaquants da la partida dals farisers ch’eran daventads crettaivels èn stads si ed han ditg: «Ins sto circumcider tuts ed als cumandar d’observar la lescha da Moses.»

6 Ils apostels ed ils seniors èn sa radunads per tractar questa questiun. 7 Suenter ina viva discussiun è Petrus stà si ed ha ditg: «Frars, vus savais che Dieu m’ha dapi daditg destinà tranter vus, ch’ils pajauns duain udir tras mia bucca il pled da l’evangeli ed uschia daventar crettaivels. 8 E Dieu ch’enconuscha ils cors ha confirmà quai cun dar ad els sco a nus il Sontg Spiert. 9 El n’ha fatg nagina differenza tranter nus ed els, perquai ch’el ha purifitgà lur cors tras la cretta. 10 Damai, pertge provocais vus Dieu cun vulair metter sin la tatona dals giuvnals in giuf che ni noss antenats ni nus sezs n’essan stads buns da purtar? 11 Il cuntrari, tras la grazia da noss Segner Jesus crajain nus da vegnir salvads, precis sco els.»

Jacobus s’engascha per ils cristians na-gidieus

12 In mument ha tut la radunanza taschì per alura tadlar Barnabas e Paulus ch’han raquintà, quants segns e quantas miraclas che Dieu haja fatg tras els tranter ils pajauns. 13 Suenter ha Jacobus prendì il pled ed ha ditg: «Frars, ma tadlai! Simon Petrus ans ha gist declerà, co che Dieu haja guardà dapi il cumenzament da ramassar tranter ils pajauns in pievel per ses num. 15 Cun quai van d’accord er ils pleds dal profet, nua ch’i stat scrit*:

16 ‹Suenter quai vegn jau puspè a turnar

ed a reconstruir la tenda da David ida en malura.

Quai ch’è ì en malura vi jau puspè eriger

e metter en pe,

17 per che il rest dals umans tschertgia il Segner

e tut ils pajauns che portan mes num.›

di il Segner. El realisescha uschia ses plan ch’è enconuschent d’etern ennà.

19 Jau sun damai da l’idea da betg far difficultads als pajauns che sa volvan tar Dieu. 20 Ma ins duai simplamain prescriver ad els da s’abstegnair da sa maclar tras idols, tras pitanim, tras charn stenschentada e tras sang. 21 Pertge che da vegl ennà ha Moses en mintga citad da quels ch’annunzian el e che prelegian mintga sabat en las sinagogas.»

* Amos 9,11

Decisiun e la brev als cristians na-gidieus

22 Sinaquai han decis ils apostels ed ils seniors ensemen cun tut la raspada d’eleger in pèr umens tranter els e da trametter quels ad Antiochia ensemen cun Barnabas e Paulus, numnadamain: Judas, numnà Barsabas, e Silas, umens stimads tranter ils frars. 23 Els als han surdà la suandanta brev: «Ils apostels, il seniors ed ils frars salidan ils frars d’origin pajaun dad Antiochia, da la Siria e da la Silicia. 24 Nus avain udì ch’insaquants dals noss èn ids tar vus senza incumbensa da nus ed as han irrità e turblà cun lur tschantschas. 25 Perquai avain nus decis unanimamain d’eleger delegads e da trametter quels tar vus ensemen cun noss chars frars Barnabas e Paulus, 26 umens ch’han ristgà lur vita per il num da noss Segner Jesus Cristus. 27 Nus avain damai tramess Judas e Silas; quels as vegnan a far a savair er a bucca il medem. 28 Il Sontg Spiert e nus avain numnadamain decis d’inchargiar vus cun nagut auter che cun il necessari: 29 Da s’abstegnair da charn offerta als idols, dal sang, da charn stenschentada e da pitanim. Sche vus as pertgirais da tut quai, alura faschais vus endretg. Sta bain!»

30 Suenter esser vegnids licenziads, èn ils delegads ids giu ad Antiochia, han radunà la raspada e l’han surdà la brev. 31 Ils frars la han legì ed èn s’allegrads da l’encuraschament. 32 Judas e Silas, er els profets, han encuraschà e fortifitgà ils frars cun blers pleds. 33 Suenter in tschert temp han ils frars (d’Antiochia) als laschà turnar en pasch tar quels ch’als avevan gì tramess. (34 Silas ha decis da restar là e Judas è partì sulet per Jerusalem.) 35 Paulus e Barnabas entant èn restads ad Antiochia ed ensemen cun blers auters han els instruì ed annunzià la buna nova dal pled dal Segner.

Il segund viadi da Paulus (15,36-41; 16; 17)

36 Suenter in tschert temp ha Paulus ditg a Barnabas: «Turnain a far ina visita als frars da tut las citads nua che nus avain pregià il pled dal Segner per guardar co ch’i va cun quels.» 37 Barnabas vuleva prender cun els er Gion, numnà Marcus. 38 Ma Paulus è stà encunter da prender cun els sco cumpogn in um ch’als aveva bandunà en la Pamfilia e che n’als aveva damai betg accumpagnà. 39 La dispita è creschida da tala maniera ch’els èn sa separads. Barnabas ha prendì cun el Marcus ed è s’embartgà per la Cipra. 40 Paulus entant ha prendì Silas sco cumpogn ed è sa mess en viadi, recumandà dals frars a la grazia dal Segner. 41 El ha traversà la Siria e la Silicia fortifitgond las raspadas.

16

Paulus prenda Timoteus sco cumpogn

1 El è er arrivà a Derbe ed a Listra. Là era in giuvnal cun num Timoteus. Sia mamma era ina gidieua daventada crettaivla e ses bab in Grec. 2 Quel era vegnì recumandà dals frars a Listra ed Iconium. 3 Paulus vuleva che quel vegnia cun el. El al ha damai circumcidì per amur dals gidieus che stevan en quella cuntrada. I savevan numnadamain tuts che ses bab saja in Grec. 4 Alura èn els ids dad ina citad a l’autra ed han surdà las decisiuns dals apostels e dals seniors da Jerusalem ed han recumandà d’observar quellas. 5 Las raspadas èn vegnidas fortifitgadas en la cretta e creschivan di per di.

Tras l’Asia Minura

6 Els han traversà la Frigia ed il pajais da la Galazia, perquai ch’il Sontg Spiert als aveva impedì d’annunziar il pled en l’Asia. 7 Alura èn els ids vers la Misia per ir en la Bitinia, ma il Spiert da Jesus als ha impedì quai. 8 Els han alura traversà la Misia ed èn arrivads giu a Troas. 9 Là ha Paulus gì da notg ina visiun. In um da la Macedonia steva davant el ed al ha rugà: «Ve en la Macedonia e gida nus!» 10 En basa da quella visiun avain nus immediatamain tschertgà d’ans embartgar per la Macedonia; pertge che nus eran persvas che Dieu ans haja clamà d’als annunziar la buna nova.

A Filippi; la conversiun da Lidia

11 Nus essan damai navigads da Troas en lingia directa a Samotracia, il di suenter a Neapolis, 12 e da là essan nus ids a Filippi, la citad principala da l’emprim district da la Macedonia ed ina colonia romana. En quella citad essan nus restads insaquants dis. Il sabat essan nus ids dador la porta da la citad sper il flum, nua che nus faschevan quint ch’i saja in lieu d’uraziun. Là essan nus sesids giu ed avain discurrì cun las dunnas ch’eran là reunidas. 14 Tranter las audituras era ina dunna cun num Lidia, ina martgadanta da purpur, oriunda da la citad da la Tiatira. Quella era gia crettaivla e tadlava perquai cun attenziun ils pleds da Paulus. 15 Suenter ch’ella e tut sia famiglia èn stads battegiads, ha ella rugà: «Sche vus essas persvadids che jau craja en il Segner, alura vegni e prendai albiert en mia chasa.» Ed ella ans ha talunà da vegnir.

A Filippi; Paulus e Silas vegnan arrestads

16 Ina giada che nus eran per ir al lieu d’uraziun, avain nus scuntrà ina fantschella ch’aveva in spiert da profezia e che procurava in grond gudogn a ses patruns cun engiavinar l’avegnir. 17 Quella curriva suenter Paulus e nus e sbragiva: «Quests umens èn serviturs da l’autischem Dieu; quels as annunzian la via dal spendrament.» 18 Quai ha ella fatg divers dis. Stuf da quai, è Paulus sa vieut ed ha ditg al spiert: «Jau ta cumond en num da Jesus Cristus: Sorta dad ella!» Ed immediatamain è quel sorti.

19 Cur che ses patruns han vis ch’els na pudevan betg pli sperar sin gudogn, han els tschiffà Paulus e Silas ed als han stratg sin la plazza da la citad davant il magistrat. 20 Els als han preschentà als derschaders ed han ditg: «Quests umens irriteschan nossa citad. Els èn gidieus 21 ed annunzian isanzas che nus Romans na dastgain ni acceptar ni pratitgar.» 22 Ed er il pievel è sa mess cunter els ed ils derschaders han fatg stgarpar la vestgadira giu da lur corps ed han cumandà d’als batter cun pertgas. 23 Suenter als avair dà fridas, als hani bittà en praschun ed han cumandà al guardian d’als survegliar bain. 24 Avend retschavì in tal cumond, als ha il guardian bittà en la cella da la praschun la pli entasum ed ha mess lur pes en il bloc.

25 Enturn mesanotg uravan Paulus e Silas chantond laud a Dieu; ed ils auters praschuniers als tadlavan. 26 Tuttenina hai dà in grond terratrembel, da maniera ch’il palantschieu da la praschun ha cumenzà a squassar. En quel mument èn las portas s’avertas e las chadainas da tuts èn ruttas. 27 Il guardian da la praschun è sa dasdà ed ha vis che las portas da la praschun eran avertas. Crajend ch’ils praschuniers sajan fugids, ha el tratg la spada per sa prender la vita. 28 Ma Paulus ha clamà ad auta vusch: «Na fa betg dal mal a tatez! Nus essan tuts qua.» 29 Il guardian ha fatg vegnir cun ina lampa, è currì viaden e tremblond è el sa bittà davant ils pes da Paulus e Silas. 30 Alura als ha el manà giuador ed ha ditg: «Signurs, tge duai jau far per vegnir salvà?» 31 Quels al han respundì: «Crai en il Segner Jesus e ti vegns ad esser salvà, ti e tia chasa.» 32 Alura han els annunzià il pled da Dieu ad el ed a tut quels che stevan en chasa cun el. 33 Anc quella medema ura da notg als ha el lavà las plajas. E dalunga è el sa laschà battegiar ensemen cun tut ils ses. 34 Alura als ha el fatg vegnir en chasa ed ha fatg metter maisa per els. Ed el e tut sia chasa era plain d’allegrezza d’avair retschavì la cretta en Dieu.

35 Cur ch’igl ha fatg di, han ils derschaders tramess lur serviturs tar il guardian cun il cumond: «Lascha ir quests umens!» 36 Il guardian ha fatg a savair quai a Paulus: «Ils derschaders han cumandà d’as laschar ir. Sche giai damai, giai en pasch!» 37 Ma Paulus als ha ditg: «Els ans han fatg bastunar publicamain senza sentenzia ed ans han bittà en praschun, malgrà che nus essan burgais romans. Ed uss ans vulessan els spedir adascus. O na, uschia na va quai betg! Els duain vegnir els sezs ed ans manar giuador. 38 Ils serviturs han rapportà quai als derschaders. Quels han tschiffà tema, udind ch’i sa tractia da burgais romans. 39 Ed ils derschaders èn vegnids per als calmar. Alura als han els accumpagnà giuador ed han supplitgà da bandunar la citad. 40 Suenter esser sortids da la praschun, èn Paulus e Silas ids tar Lidia e chattond là ils frars, als han els dà curaschi. Alura èn els partids.

17

Paulus e Silas a Tessalonica

1 Viagiond tras Amfipolis ed Apollonia èn els arrivads a Tessalonica, nua ch’ils gidieus avevan ina sinagoga. 2 Tenor sia disa è Paulus ì tar els ed ha disputà cun els trais sabats sin basa da las Scrittiras. El ha explitgà e declerà ch’il Messias haja stuì patir e levar dals morts ed ha ditg: «Ed il Messias, quai è Jesus che jau as annunziel.» 4 Insaquants da quels gidieus han sa laschà persvader ed èn s’associads a Paulus e Silas, medemamain in grond dumber da Grecs pietus e bleras dunnas da las famiglias las pli impurtantas.

5 Ma ils gidieus èn daventads scuidus. Els han piglià cun els in pèr valanaguts ch’eran per las vias, han instigà la fulla ed han instradà in tumult en la citad. Els èn sa fermads davant la chasa da Jason ed han tschertgà Paulus e Silas per als manar davant il pievel. 6 Ma els n’als han betg chattà. Perquai han els stratg Jason ed insaquants frars davant il cussegl da la citad ed han sbragì: «Quels che mettan sutsura tut il mund èn uss er arrivads qua. 7 E Jason als ha dà albiert! Quels tuts cuntrafan als decrets da l’imperatur e pretendan ch’in auter saja retg, numnadamain Jesus.» 8 Uschia han els mess en agitaziun la fulla. Ed ils cussegliers da la citad ch’han udì quai, 9 als han laschà liber, suenter che Jason ed ils auters avevan dà ina cauziun.

Paulus e Silas a Berea

10 Cur ch’igl ha fatg notg, han ils frars tramess Paulus e Silas a Berea. Arrivads là, èn els ids en la sinagoga dals gidieus. 11 Quels èn stads pli curtaschaivels che quels da Tessalonica ed han acceptà il pled cun gronda premura. E mintga di examinavan els las Scrittiras, per guardar, sche quai saja er uschia. 12 Blers dad els e blers Grecs, dunnas respectadas ed umens, èn daventads crettaivels.

13 Ma cur ch’ils gidieus da Tessalonica èn vegnids a savair che Paulus annunzia il pled da Dieu er a Berea, èni vegnids er là per instigar il pievel. Sinaquai han ils frars tramess Paulus immediatamain giu tar la mar. Be Silas e Timoteus èn restads. 15 Quels ch’accumpagnavan Paulus èn ids cun el fin ad Athen. Quels èn lura turnads a Berea cun il cumond per Silas e Timoteus da vegnir il pli spert pussaivel tar el.

Paulus ad Athen; ils discurs en il Areopag

16 Entant che Paulus als spetgava ad Athen, è el stà consternà, cur ch’el ha vis la citad plaina d’idols. 17 En la sinagoga disputava el cun ils gidieus e cun ils pietus e di per di sin la plazza da la citad cun ils passants. 18 Er insaquants filosofs epicurers e stoics disputavan cun el. Ils ins manegiavan: «Tge vul be dir quest baterlunz?» Auters schevan: «I para ch’el saja in predicatur da dieus esters.» Paulus annunziava numnadamain la buna nova da Jesus e la levada. 19 Els al han dà maun ed al han fatg vegnir sin l’Areopag ed al han ditg: «Ans pos ti dir, tge nova ductrina che ti annunzias? 20 Quai che ti dis tuna fitg ester en nossas ureglias. Nus vulain damai savair, tge che quai signifitga.» 21 Ins sto savair che tut quels dad Athen e tut ils esters domiciliads ad Athen eran bler là per raquintar u tadlar las ultimas novitads.

22 Paulus è ì vi amez l’Areopag ed ha ditg: «Umens dad Athen! Jau ves che vus essas en tuts reguards ordvart religius. 23 Cun ir tras vossa citad contemplond voss sanctuaris hai jau chattà er in altar cun l’inscripziun: «Al dieu nunenconuschent.» Quai che vus venerais damai senza enconuscher, quai as vi jau annunziar. 24 Quel Dieu ch’ha stgaffì il mund e tut quai ch’è lien, el, il patrun dal tschiel e da la terra, n’abita betg en tempels fatgs dals umans. 25 El na sa lascha er betg servir tras ils mauns d’umans, sco sch’el avess da basegn d’insatge, el che dat a mintgin la vita ed il flad e tut il rest. 26 Or d’in unic uman ha el creà tut ils pievels, per che quels populeschian tut la terra. El ha fixà lur temps ed ils cunfins da lur dimora. 27 Quels duain damai tschertgar Dieu per forsa al pudair fastizar e chattar, pertge ch’el è damanaivel a mintgin da nus. 28 En el vivain nus, ans muvain nus ed existin nus, sco ch’er insaquants da voss poets han ditg: «Nus essan da sia schlatta.» 29 Siond che nus essan damai da la schlatta da Dieu, na dastgain nus betg crair ch’il divin saja sumegliant ad aur, ad argient, a crap, ad ina sculptura d’art u ad in’invenziun umana. 30 Fin ussa ha Dieu cumportà quai savend che ils umans han fatg quai or d’ignoranza, ma uss als annunzia el che tuts e dapertut duain far penetienza, 31 pertge ch’el ha fixà in di, nua ch’el vegn a sentenziar il mund da maniera gista tras in um ch’el ha destinà. Quai ha el confermà davant tut ils umans tras quel ch’el ha leventà si dals morts.»

32 Udind a discurrer da la levada, han insaquants cumenzà a far beffas. Auters han ditg: «Sur da quai ta vulain nus tadlar in’autra giada.» 33 Uschia è Paulus ì per ses fatg. 34 Insaquants umens al èn seguids ed èn vegnids crettaivels, tranter quels eran er Dionisius, in commember da l’Areopag, ina dunna cun num Damaris ed anc auters.

18

Paulus a Corint

1 Suenter ha Paulus bandunà Athen ed è ì a Corint. 2 Là ha el scuntrà in gidieu cun num Aquila, oriund da Pontus, ch’era gist arrivà da l’Italia cun Prisca, sia dunna, perquai che (l’imperatur) Claudius aveva decretà che tut ils gidieus stoppian bandunar Roma. 3 Paulus è ì tar quels e perquai ch’el aveva la medema professiun sco el, numnadamain quella da fabritgant da tendas, è el stà tar quels ed ha lavurà là. 4 Mintga sabat discurriva Paulus en la sinagoga e sa sfadiava da persvader gidieus e Grecs.

5 Ma suenter che Silas e Timoteus eran arrivads da la Macedonia, è Paulus sa deditgà dal tuttafatg a la predicaziun dond perditga davant ils gidieus che Jesus saja il Messias. 6 Ma causa che quels faschevan opposiziun e blasfemavan, ha el squassà sia vestgadira ed als ha ditg: «Che voss sang vegnia sur da vus! Jau sun senza culpa. Dad uss envi vi jau ir tar ils pajauns. Bandunond quest lieu è el ì tar in tschert Tizius Justus che venerava Dieu e ch’aveva sia chasa gist sper la sinagoga. 8 Ma er Crispus, il parsura da la sinagoga, ha cret en il Segner, el e tut sia chasa. E blers da Corint, udind Paulus, èn daventads crettaivels ed èn sa laschads battegiar. 9 Ina notg ha il Segner ditg a Paulus en ina visiun: «Sajas senza tema! Cuntinuescha a discurrer e na tascha betg! 10 Pertge che jau sun cun tai. E nagin na vegn a metter maun vi da tai per ta far dal mal, perquai che jau hai in grond pievel en questa citad.» 11 Uschia è el restà là in onn e sis mais pregiond il pled da Dieu.

12 Ma cur che Gallion era guvernatur da l’Ahaia, èn ils gidieus stads si tuts ensemen cunter Paulus, al han manà davant il tribunal 13 ed han ditg: «Quest (um) surmaina la glieud d’adurar Dieu en ina moda ch’è cunter la lescha.» 14 Cur che Paulus vuleva però prender il pled, ha Gallion ditg als gidieus: «Sch’i sa tractass d’in delict u d’in malfatg, acceptass jau senz’auter voss plant, vus gidieus. 15 Ma sche vus avais questiuns pervi da la ductrina e nums e vossa lescha, alura guardai sezs. Da talas chaussas na vi jau betg esser derschader. 16 Ed el als ha tramess davent dal tribunal. 17 Sinaquai han tuts tschiffà Sostenes, il parsura da la sinagoga, ed al han bastunà davant il tribunal. Ma Gallion n’è betg s’occupà da quai.

Paulus turna ad Antiochia

18 Paulus è restà plirs dis a Corint. Alura ha el prendì cumià dals frars ed è s’embartgà per la Siria, ensemen cun Priscilla ed Aquila, suenter avair fatg tunder ils chavels a Chencrea, perquai ch’el aveva gì fatg in vut*. 19 Arrivads ad Efesus ha Paulus prendì cumià da ses cumpogns. El è ì en la sinagoga ed ha discurrì cun ils gidieus. 20 Quels al han supplitgà da star anc in tempet, ma el n’ha betg vulì. 21 El ha prendì cumià ed ha ditg: «Jau stoss en mintga cas esser a Jerusalem per la proxima festa, ma jau vi puspè turnar tar vus, sche Dieu vul.» Alura è el partì dad Efesus. 22 A Cesarea è el ì a riva ed è ì si a Jerusalem per salidar la raspada. Suenter è el turnà ad Antiochia, nua ch’el è restà per in tschert temp.

* Guarda Numeri 6,1–21

Il terz viadi da missiun (18,23ss; 19;20;21)

23 Alura è el sa mess en viadi ed è ì tras ils pajais da la Galazia e da la Frigia d’in lieu a l’auter ed ha dà curaschi a tut ils giuvnals.

Apollos ad Efesus ed a Corint

24 In gidieu cun num Apollos, oriund dad Alexandria, in um eloquent e versà en las Scrittiras, era arrivà ad Efesus. 25 Quel era bain instruì davart la via dal Segner e pregiava cun gronda ardur ed instruiva detagliadamain davart Jesus, er sch’el enconuscheva be il battaisem da Gion. 26 Quel ha damai cumenzà a discurrer francamain en la sinagoga. Ma suenter che Priscilla ed Aquila al avevan udì, al han els fatg vegnir cun els ed al han instruì pli precis davart la via dal Segner. 27 Siond ch’el vuleva ir ad Ahaia, al han ils frars encuraschà latiers ed han scrit als giuvnals (dad Ahaia) d’al acceptar. Arrivà là è el stà in grond agid per quels ch’eran vegnids crettaivels tras la grazia da Dieu, 28 pertge che cun gronda vigur refutava el ils gidieus, cumprovond publicamain a maun da las Scrittiras che Jesus saja il Messias.

19

L’arriv da Paulus ad Efesus ed ils giuvnals da Gion

1 Entant che Apollos era a Corint, ha Paulus traversà la cuntrada muntagnarda ed è arrivà ad Efesus. Là ha el scuntrà insaquants giuvnals ed als ha dumandà: «Avais vus retschavì il Sontg Spiert cur che vus essas daventads crettaivels?» Quels al han respundì: «Nus n’avain gnanca udì ch’i dettia in Sontg Spiert.» 3 Sinaquai ha el dumandà: «Cun tge battaisem essas vus damai battegiads?» Els han respundì: «Cun il battaisem da Gion.» 4 Sinaquai ha Paulus ditg: «Gion ha battegià cun il battaisem da la penetienza ed ha ditg al pievel da crair en quel che vegnia suenter el: En Jesus.» 5 Udind quai èn els sa laschads battegiar en il num dal Segner Jesus. 6 E suenter che Paulus ha gì mess ils mauns sin els, è il Sontg Spiert vegnì sur dad els ed els discurrivan en linguas (nunenconuschentas) e profetisavan. 7 Igl eran en tut var dudesch umens.

Paulus pregia dus onns ad Efesus

8 Paulus è ì en la sinagoga ed ha discurrì cun gronda franchezza durant trais mais, tschertgond da persvader ses auditurs davart il misteri dal reginam da Dieu. 9 Ma cur ch’insaquants èn restads stinads e malcartents e blasfemavan la via dal Segner davant tut la glieud, als ha Paulus bandunà, ha prendì d’ina vart ils giuvnals ed als ha instruì di per di en la scola d’in tschert Tirannus. 10 Quai ha el fatg dus onns a la lunga, uschia che tut ils abitants da l’Asia han pudì tadlar il pled da Dieu, gidieus e Grecs.

Miraclas da Paulus

11 Er miraclas straordinarias ha Dieu fatg tras ils mauns da Paulus. 12 Perfin fazielets e scussals stirav’ins giu da ses corp per metter sin ils malsauns; e las malsognas guntgivan da quels ed ils malspierts sortivan. 13 Er insaquants gidieus che gievan d’in lieu a l’auter han empruvà da clamar il num dal Segner Jesus sur dals malspiertads cun ils pleds: «Jau as congiur tar quel Jesus che Paulus pregia.» 14 Quels che faschevan quai, eran ils set figls d’in primsacerdot cun num Skeuas. 15 Ma il malspiert als ha dà per resposta: «Jesus enconusch jau ed er Paulus m’è enconuschent. Ma vus, tgi essas vus?» 16 Ed il malspiert è siglì a dies a dus dad els, als ha surventschì e maltractà, da maniera che quels han stuì fugir blessads e nivs or da quella chasa. 17 Quai è vegnì enconuschent a tut ils gidieus e Grecs ch’abitavan ad Efesus. Tuts han tschiffà tema; ed il num dal Segner Jesus vegniva glorifitgà. 18 Blers da quels ch’eran daventads crettaivels èn vegnids ed han confessà e palesà lur fatgs. 19 E blers da quels ch’eran sa deditgads a la magia èn vegnids cun lur cudeschs ed als han ars davant tut la glieud. La valur da quels è vegnida calculada cun tschuncantamilli munaidas d’argient. 20 Uschia è il pled dal Segner creschì ad in crescher ed è vegnì adina pli pussant.

21 Suenter quests eveniments ha Paulus decis dad ir a Jerusalem passond tras la Macedonia e l’Ahaia. «Suenter vi jau er ir a Roma», ha el ditg. 22 El ha tramess Timoteus ed Erastus, dus da ses gidanters, a Macedonia. El sez è anc restà in tempet en l’Asia.

Il tumult da Demetrius ad Efesus

23 Da quel temp hai dà in vaira grond tumult pervi da l’evangeli. 24 Igl era numnadamain in argienter cun num Demetrius che fascheva tempels da la Artemis en argient e deva uschia in grond gudogn als artisans. 25 Quels ed auters cun in sumegliant mastergn ha el clamà ensemen ed als ha declerà: «Vus savais, chars amis, che noss bainstar deriva da questa lavur. 26 Ma uss vesais ed udis er vus che quel Paulus persvada la glieud e prenda davent blera clientella cun pretender ch’ils dieus fatgs da noss mauns na sajan betg dieus. Quai na fa el betg be ad Efesus, mabain quasi en tut l’Asia. 27 Uschia na vegn betg be discredità noss affar, mabain er il tempel da la gronda deessa Artemis pudess uschia perder sia valur. E la deessa sezza, che vegn venerada da tut l’Asia e da tut il mund, è en privel da perder sia gloria.»

28 Udind quests pleds, èn els vegnids fitg grits ed han sbragì ad in sbragir: «Gronda è l’Artemis dad Efesus!» 29 En tut la citad hai dà in’agitaziun. E tuts èn currids en il teater ed han stratg cun els ils Macedons Gaius ed Aristarcus, cumpogns da viadi da Paulus. 30 Paulus vuleva sa preschentar al pievel, ma ils giuvnals n’al han betg admess quai. 31 Er insaquants cussegliers da l’Asia, ch’eran ses amis, al han scusseglià tras in mess dad ir al teater.

32 Là sbragivan tuts in tranter l’auter ed i regnava ina confusiun cumpletta. E la gronda part na saveva insumma betg pertge ch’els sajan radunads. 33 Or da la fulla han ins laschà vegnir nà davantvart Alexander, ch’era vegnì proponì dals gidieus. Dond in segn cun il maun ha Alexander mussà ch’el veglia discurrer davant la radunanza. 34 Ma cur ch’ins è vegnì a savair che quel saja in gidieu, han tuts var duas uras a la lunga sbragì sco or d’ina bucca: «Gronda è l’Artemis dad Efesus!» 35 A la fin èsi reussì al scrivant da la citad da calmar la fulla cun ils pleds: «Umens dad Efesus! Tgi tranter nus na sa betg che la citad dad Efesus è la citad sontga da la gronda Artemis e da sia statua crudada giu da tschiel? 36 Quai è incontestà. As calmai damai e na faschai betg insatge malponderà. 37 Vus avais manà nà qua quests umens che n’han ni commess in sacrilegi ni blasfemias cunter nossa deessa. 38 Sche Demetrius ed ils mastergnants ch’èn cun quel han ina dispita cun insatgi, alura datti dis da dretgira e guvernaturs. Là è il lieu da purtar plant. 39 Sche vus avais anc autras questiuns, alura po quai vegnir reglà en ina radunanza regulara. 40 Nus ristgain numnadamain da vegnir accusads pervi da rebelliun sin basa da quai ch’è capità oz, siond che nus n’avain nagins motivs che pudessan giustifitgar quest tumult.» Cun quels pleds ha el serrà la radunanza.

20

Paulus en Macedonia ed en Grezia

1 Suenter ch’il tumult era sa calmà, ha Paulus clamà ensemen ils giuvnals ed als ha dà curaschi. Alura ha el prendì cumià dad els ed è sa mess en viadi per ir en Macedonia. 2 Suenter avair traversà quellas cuntradas confortond ils giuvnals en lungs discurs, è el arrivà en Grezia. 3 La è el restà trais mais. Cur ch’el era per s’embartgar per la Siria, han ils gidieus fatg in cumplot cunter el. Sinaquai ha el decis da turnar a travers la Macedonia. 4 Ses cumpogns da viadi eran: Sopater, il figl da Pirrus da Berois, Aristarcus e Secundus da Tessalonica, Gaius da Derbe e Timoteus, alura er Tihicus e Trofimus da l’Asia. 5 Quels èn viagiads ordavant ed ans han spetgà a Troas.

Paulus a Troas

6 Suenter ils dis dal paun senza levon essan nus partids en bartga davent da Filippi ed essan arrivads suenter tschintg dis a Troas tar ils cumpogns, nua che nus essan restads in’emna. 7 L’emprim di da l’emna, cur che nus eran radunads per rumper il paun, ha Paulus discurrì cun ils frars fin a mesanotg, perquai ch’el vuleva partir il proxim di. 8 En la stiva sura, nua che nus eran radunads, avevi bleras lampas. 9 Tuttenina è sa durmentà stagn e bain in giuvenot cun num Euticus che seseva sin fanestra, siond che Paulus discurriva e na finiva betg. En sien è el crudà giu dal terz plaun ed ins al ha prendì mort si da terra. 10 Paulus è ì giu, è sa mess sur quel en, al ha piglià en sia bratscha e ditg: «N’as inquietai betg! El viva.» 11 Suenter esser turnà puspè ensi, ha Paulus rut il paun e mangià. Suenter ha el cuntinuà a discurrer fin sin il far di. Lura è el partì. 12 Ma il giuvenot han els manà a chasa viv e tuts èn stads fitg confortads.

Viadi da Troas a Milet

13 Nus entant essan ids ordavant navigond vers Assus, nua che nus vulevan prender Paulus cun nus. Quel aveva numnadamain decis dad ir fin là a pe. 14 Cur ch’el è arrivà ad Assus, al avain nus prendì cun nus en la bartga ed essan arrivads a Mitilena. Da là essan nus navigads il di suenter fin a l’autezza da Chios. Il proxim di essan nus navigads vers Samos ed essan arrivads in di pli tard a Milet. 16 Paulus aveva numnadamain decis da navigar sper Efesus via per betg perder temp en Asia, pertge ch’el aveva prescha per arrivar sche pussaivel a Jerusalem per il di da Tschuncaisma.

Discurs da Paulus als seniors dad Efesus

17 Da Milet ha Paulus fatg ir mess ad Efesus per far vegnir ils seniors da la raspada tar el. 18 Cur che quels èn arrivads tar el, als ha el ditg: «Vus savais, co che jau sun stà cun vus tut il temp, dapi che jau sun arrivà en l’Asia. 19 Vus savais co che jau hai servì al Segner en tutta umilitad e cun larmas pervi da las malempernaivladads chaschunadas tras ils cumplots dals gidieus. 20 Vus savais che jau n’hai zuppentà nagut a favur da voss salvament e che jau as hai pregià ed instruì publicamain ed en vossas chasas. 21 Jau hai mess a cor als gidieus ed als Grecs da sa convertir tar Dieu e da crair en noss Segner Jesus.

22 Ed uss vom jau a Jerusalem, sin cumond dal Spiert, e senza savair tge che vegn a capitar cun mai. 23 Ma en mintga cas m’attesta il Spiert da citad a citad che jau haja da spetgar lioms e tribulaziuns. 24 Jau na dun nagin pais sin mia vita, basta che jau possia accumplir mia cursa en il servetsch ch’il Segner Jesus m’ha surdà: Da dar perditga da l’evangeli da la grazia da Dieu.

25 Ed uss sai jau che vus na vesais betg pli mia fatscha, vus tuts, tar ils quals jau sun passà annunziond il reginam da Dieu. 26 Perquai as di jau oz: Jau na sun betg la culpa, sch’insatgi va a la perdiziun. 27 Jau hai propi fatg tut il pussaivel d’as annunziar ils plans da Dieu. 28 Hajas tgira da vus sezs e da la scossa en la quala il Sontg Spiert as ha mess sco pasturs, per che vus pasculeschias la raspada da Dieu ch’el s’ha acquistà cun ses agen sang. 29 Jau sai che suenter mia partenza siglian a dies a vus lufs stgarpants. E quels na vegnan betg a schanegiar la scossa. 30 Er tranter vus sezs vegnan a star si umens faschond tschantschas perversas per trair ils giuvnals da lur vart. 31 Sajas damai attents e tegnai endament che jau as hai admonì in e mintgin da cuntin e cun larmas da di e da notg e quai durant trais onns. 32 Ed uss as recumond jau al Segner ed al pled da sia grazia. Quel ha la pussanza d’as edifitgar e d’as dar l’ierta tranter tut ils sanctifitgads. 33 Jau na hai giavischà da nagin ni argient ni aur ni vestgadira. 34 Vus sezs savais che jau hai lavurà cun mes agens mauns per mes basegns e per quels da mes cumpogns. 35 En tuts cas hai jau dà in exempel da lavurar uschia e da sustegnair ils flaivels sa regurdond dals pleds dal Segner Jesus ch’ha sez ditg: ‹Dar fa pli beà che retschaiver›.»

36 Suenter quels pleds è el sa mess en schanuglias ed ha urà ensemen cun els tuts. 37 E tuts han cumenzà a cridar grossas larmas embratschond e bitschond Paulus. 38 Surtut eran els deprimids, perquai ch’el aveva ditg ch’els na vegnian betg pli a vesair sia fatscha. Alura al han els accumpagnà fin tar la nav.

21

Paulus arriva a Tirus

1 Suenter esser separads dad els essan nus ans embartgads ed essan navigads directamain a Cos ed il proxim di a Rodos e da là a Patara. 2 Là avain nus chattà ina nav pronta per partir per la Fenicia ed essan ans embartgads e partids. 3 Nus essan arrivads en vischinanza da la Cipra, ma nus l’avain laschà a sanestra ed essan navigads vers la Siria ed essan arrivads a Tirus. Là aveva la nav da vegnir stgargiada. 4 Nus avain chattà là giuvnals ed essan restads tar quels set dis. Stimulads da Sontg Spiert han quels ditg a Paulus da betg ir si a Jerusalem. 5 Suenter che quels dis eran passads, essan nus puspè partids. E tuts, cun lur dunnas ed uffants, ans han accumpagnà fin dador la citad. A la riva essan nus ans mess en schanuglias ed avain urà. Suenter avair prendì cumià in da l’auter, 6 essan nus ids en la nav ed els èn turnads en lur chasas.

Paulus a Ptolemais ed a Cesarea

7 Navigond davent da Tirus essan nus arrivads a Ptolomais. Là avain nus salidà ils frars ed essan restads in di tar quels. 8 Il proxim di essan nus partids ed essan arrivads a Cesarea ed essan ids en la chasa da Filippus, in dals set evangelists, ed essan restads tar el. 9 Quel aveva quatter figlias betg maridadas ch’eran profetas.

10 Suenter in pèr dis è arrivà in profet cun num Agabus da la Judea per ans far ina visita. 11 Quel ha prendì la tschinta da Paulus, ha lià a sasez ils pes ed ils mauns ed ha ditg: «Uschia di il Sontg Spiert: ‹L’um che posseda questa tschinta vegnan ils gidieus a Jerusalem a liar en questa maniera ed a surdar en ils mauns dals pajauns›.» 12 Udind quels pleds, avain nus e noss frars da la citad al supplitgà instantamain da betg ir si a Jerusalem. 13 Ma Paulus ans ha respundì: «Pertge cridais vus e ma rumpais il cor? Jau sun pront betg be da ma laschar liar a Jerusalem, mabain er da murir per il num dal Segner Jesus.» 14 Cun quai ch’el na s’ha betg laschà persvader, n’avain nus betg pli insistì ed avain ditg: «Che la voluntad da Dieu daventia!»

5 A la fin da quels pèr dis ans avain nus fatg pronts per il viadi ed essan ids si a Jerusalem. 16 Er insaquants giuvnals da Cesarea ans han accumpagnà ed ans han manà per prender albiert tar in tschert Mnason da la Cipra, in giuvnal da l’emprim davent.

La scuntrada da Paulus e Jacobus a Jerusalem

17 Arrivads a Jerusalem ans han ils frars retschavì cun plaschair. 18 Il proxim di è Paulus ì cun nus tar Jacobus, nua ch’era tut ils seniors èn sa radunads. 19 El als ha salidà ed ha alura raquintà detagliadamain tge che Dieu aveva fatg tranter ils pajauns tras sia lavur. 20 Udind quai, han ses auditurs glorifitgà Dieu ed al han ditg: «Frar, ti vesas quants millis ch’èn daventads crettaivels tranter ils gidieus e tuts fervents aderents da la lescha. 21 Ma ins als ha raquintà che ti mussias als gidieus che vivan tranter ils pajauns da volver il dies a Moses e che ti dias da betg pli circumcider lur uffants e da betg pli viver tenor las reglas da la lescha. 22 Tge faschainsa? Els vegnan senza dubi a vegnir a savair che ti es arrivà. 23 Fai damai quai che nus ta schain. Nus avain qua tar nus quatter umens ch’han fatg in vut. 24 Prenda quels cun tai e ta purifitgescha ensemen cun quels e surpiglia ils custs, per che quels possian laschar tagliar ils chavels. Uschia vegnan tuts a pudair sa persvader che quai ch’els han udì sur da tai n’è betg vair, ma ch’er ti obedeschas a la lescha. 25 Ma als pajauns daventads crettaivels avain nus scrit nossas decisiuns, ch’els duajan s’abstegnair da charn sacrifitgada ad idols, dal sang, da charn stenschentada e da pitanim.»

26 Il proxim di ha Paulus sa purifitgà ensemen cun ils quatter umens ed è alura ì cun quels en il tempel per far a savair la fin dals dis da purificaziun che duravan fin ch’ins aveva fatg l’offerta per mintgin da quels dis.

Paulus vegn arrestà en il tempel

27 Ma cur che quels set dis eran per ir a fin, han gidieus da l’Asia vis Paulus en il tempel. Ed els han instigà tut il pievel, han tschiffà Paulus ed han ditg: «Israelits, vegni en agid! Quai è quel um che pregia a tuts e dapertut cunter noss pievel, cunter la lescha e cunter quest lieu. El è perfin vegnì cun Grecs en il tempel ed ha uschia profanà quest sontg lieu». 29 Els avevan numnadamain gì vis Trofimus dad Efesus cun el en la citad e pensavan perquai che Paulus al haja fatg vegnir cun el en il tempel. 30 Tut la citad era en agitaziun ed il pievel è currì ensemen. I han tschiffà Paulus ed al han stratg or dal tempel ed ins ha immediatamain serrà sias portas.

31 Ma entant ch’ins tschertgava d’al far murir è vegnì rapportà al cumandant da la cohorta che tut Jerusalem saja en revolta. 32 Immediatamain ha quel prendì schuldada ed uffiziers ed è currì giu tar ils gidieus. Cur che quels han vis il cumandant e la schuldada, han els smess da dar fridas a Paulus. 33 Il cumandant è ì vi tar Paulus, al ha arrestà, al ha fatg liar cun duas chadainas ed al ha alura dumandà, tgi ch’el saja e tge ch’el haja fatg. 34 Ma perquai che tut sbragiva, tgi quai e tgi insatge auter, uschia ch’il cumandant n’era betg bun da vegnir a savair insatge segir pervi da questa canera, ha el cumandà da manar Paulus en la caserna. 35 Cur che Paulus è arrivà tar la stgala da l’entrada, al ha la schuldada stuì purtar pervi dal chatschim agressiv da la fulla, 36 pertge che tut il pievel al seguiva e sbragiva: «Davent cun el!»

37 Cur ch’ins steva per manar Paulus en la caserna, ha quel ditg al cumandant: «Poss jau discurrer in pèr pleds cun tai?» Quel ha respundì: «Co, sas ti grec? 38 Ti n’es damai betg l’Egipzian ch’ha dacurt instradà ina rebelliun e manà or en il desert quattermilli partisans?» 39 Paulus ha respundì: «Jau sun in gidieu da Tarsus, burgais d’ina citad vaira enconuschenta en la Cilicia. Jau ta supplitgesch: Ma permetta da discurrer cun il pievel.» 40 Quel al ha permess quai e Paulus è sa mess en pe sin la stgala ed ha dà cun il maun in segn al pievel. Sinaquai èsi vegnì tut quiet ed el ha discurrì en lingua ebraica ed ha ditg:

22

Paulus sa defenda davant ils gidieus

1 «Frars e babs, tadlai, tge che jau as hai da dir per mia defensiun.» 2 Udind ch’el discurriva cun els en la lingua ebraica, èsi vegnì anc pli quiet. Ed el ha ditg: 3 «Jau sun in gidieu, naschì a Tarsus en la Cilicia, ma creschì si qua en questa citad, nua che jau sun vegnì instruì als pes da Gamaliel exactamain davart la lescha da noss antenats. Jau era in zelot* pe la chaussa da Dieu, sco che vus tuts essas oz. 4 Jau hai persequità la via dal Segner a mort ed hai fatg metter en chadainas e mess en praschun umens e dunnas. 5 Il primsacerdot e tut il Cussegl pon attestar quai. Da quels hai jau retschavì brevs per ils frars a Damascus, nua che jau sun alura ì cun l’intent da metter en chadaina e manar a Jerusalem er quels ch’eran là per ch’i vegnian chastiads.»

* ina sort fanaticher

Paulus discurra da sia conversiun e davart sia missiun

6 «Ma durant che jau era en viadi e che jau era pauc davent da Damascus, èsi capità enturn mezdi ch’ina gronda glisch nauagiu da tschiel ha splendurà andetgamain enturn mai. 7 Jau sun crudà per terra ed hai udì ina vusch che m’ha ditg: ‹Saulus, Saulus, pertge ma persequiteschas ti?› 8 Jau hai respundì: ‹Tgi es ti, Signur?› La vusch m’ha ditg: ‹Jau sun Jesus da Nazaret, quel che ti persequiteschas.› 9 Mes cumpogns han bain vis la glisch, ma n’han betg udì la vusch che discurriva cun mai. 10 Jau hai ditg: ‹Segner, tge duai jau far?› Il Segner m’ha respundì: ‹Sta si e va a Damascus, nua che ti vegns a vegnir infurmà da tut quai che ti has da far.› 11 Ma cunquai che jau na veseva nagut causa la splendur da quella glisch, han mes cumpogns ma prendì per il maun. Ed uschia sun jau arrivà a Damascus.

12 Là steva in tschert Ananias, in um pietus tenor la lescha ch’aveva in bun num tar tut ils gidieus da quel lieu. 13 Quel è vegnì tar mai e m’ha alura ditg: ‹Frar Saulus, ti duais puspè vesair!› Ed en quel mument hai jau puspè gì la vesida ed al hai vis. 14 El m’ha ditg: ‹Il Dieu da noss antenats t’ha destinà d’emprender d’enconuscher sia voluntad, da vesair il Gist e d’udir sia atgna vusch, 15 pertge che ti duais daventar ina perditga per el davant tut ils umans ed attestar quai che ti has vis ed udì. 16 Ed uss tge stas e studegias anc? Sta si, ta lascha battegiar, ta lava giu tes putgads e cloma en agid il num da Dieu.›

17 Suenter esser turnà a Jerusalem sun jau ì en il tempel. E durant che jau urava sun jau vegnì tschiffà d’ina extasa 18 ed jau hai vis il Segner e quel m’ha ditg: ‹Fa svelt e banduna Jerusalem, pertge ch’i na vegnan betg ad acceptar la perditga che ti das da mai.› 19 Jau hai respundì: ‹Ma, Segner, i san che jau sun quel che fascheva arrestar tes crettaivels e giaschlar quels en las sinagogas. 20 Er cur ch’il sang da Stefanus, tia perditga, è vegnì spons, sun jau stà preschent; ed jau sun stà d’accord ed hai pertgirà ils mantels dals assassins.› 21 Ma il Segner m’ha ditg: ‹Va, pertge che jau ta vi trametter lunsch davent, tar ils pajauns!›»

Paulus fa valair ses dretg da burgais roman

22 Ils gidieus ch’avevan tadlà Paulus fin a quels pleds, han cumenzà a sbragir: «Davent cun quest uman! El na dastga betg restar en vita.» 23 I sbragivan ad in sbragir, stiravan davent lur mantels e bittavan pulvra en l’aria. Sinaquai ha il cumandant dà l’ordra d’al manar en la caserna e d’al interrogar cun torturas per vegnir a savair, pertge ch’i fetschian in tala canera cunter el. 25 Durant ch’ins al liava cun tschintas, ha Paulus ditg al chapitani che steva là: «Avais vus il dretg da giaschlar in Roman, e quai anc senza esser sentenzià?» 26 Udind quests pleds, è il chapitani ì tar il cumandant per al infurmar ed ha ditg: «Tge vuls ti far? Quel um è burgais roman.» 27 Il cumandant è ì tar Paulus ed al ha dumandà: «Ma di, es ti in burgais roman?» Paulus al ha respundì: «Gea!» 28 Ed il cumandant ha cuntinuà: «Jau hai stuì pajar ina bella summa per acquistar quest dretg.» «Ed jau», ha Paulus ditg, «jau al hai quel dapi la naschientscha.» 29 Immediatamain èn sa retratgs dad el quels ch’eran pronts per l’inquisiziun. Ed il cumandant ha tschiffà tema, vegnind a savair ch’el aveva fatg liar in burgais roman.

Paulus davant il Cussegl

30 Il proxim di ha il cumandant vulì savair exactamain, per tge motiv ch’ils gidieus accusan Paulus. Perquai al ha el fatg schliar e cumandà che tut ils primsacerdots e tut il Cussegl sa radunian, per alura far manar Paulus davant quels.

23

1 Paulus ha drizzà si’egliada vi sin il Cussegl e ditg: «Frars, fin al di dad oz hai jau adina vivì cun buna conscienza davant Dieu.» 2 Ma il primsacerdot Ananias ha cumandà a quels ch’eran sper Paulus d’al dar in sfratg en per la bucca. 3 Sinaquai al ha Paulus ditg: «Dieu ta vegn a batter, ti paraid alva che ti es! Ti sesas qua per far dretgira cun mai tenor la lescha e ti cumondas cunter la lescha da ma dar fridas!» 4 Ma quels enturn el al han ditg: «Ti insultas il primsacerdot da Dieu, tge?» 5 «Jau n’ha hai betg savì, frars», ha Paulus respundì, «che quai saja il primsacerdot. I stat propi scrit: ‹Ti na duais betg insultar il manader da tes pievel›.» Perquai che Paulus ha savì ch’en il Cussegl sesevan per part saducers e per part farisers, ha el clamà vers il Cussegl: «Frars, jau sun in fariser ed in figl da farisers, e gist pervi da nossa speranza sin la levada (dals morts) stun jau davant dretgira.» 7 Suenter quels pleds hai dà ina dispita tranter ils farisers ed ils saducers. Ed igl ha sinaquai dà duas partidas en la radunanza. 8 Ils saducers pretendan numnadamain ch’i na dettia ni ina levada ni anghels ni spierts; ils farisers percunter crajan quai. 9 Ed igl ha dà in grond sbragizi. Insaquants magisters da la lescha da la partida dals farisers èn stads si ed han protestà energicamain: «Nus essan da l’idea che quest uman n’haja fatg nagut dal mal. Forsa ha in spiert u in anghel tuttina discurrì cun el.» 10 Il tumult creschiva ad in crescher ed il cumandant ch’aveva tema che Paulus pudessi vegnir stgarpà en tocs da quels, ha clamà la guardia e cumandà da prender Paulus or da lur ravugl per al far manar en la caserna. 11 Ma la proxima notg è cumparì il Segner a Paulus ed al ha ditg: «Sajas plain fidanza! Sco che ti has dà perditga da mai a Jerusalem, uschia duais ti er dar perditga a Roma.»

Cumplot dals gidieus cunter Paulus

12 Cur ch’igl ha fatg di, han intgins gidieus decidì da far in cumplot. Els han engirà da baiver e da mangiar nagut avant ch’avair fatg murir Paulus. 13 Pli che quaranta umens han fatg part a quest cumplot. 14 Quels èn ids tar il primsacerdot e tar ils seniors ed als han ditg: «Nus avain engirà solennamain da mangiar nagut avant ch’avair fatg murir Paulus. 15 Giai damai, en accordanza cun il Cussegl, tar il cumandant ed al proponì da manar Paulus giu tar vus, per che vus possias intercurir ses cas pli exactamain. Nus, da nossa vart, essan pronts d’al far murir, avant ch’el arrivia tar vus.»

16 Ma in nev da Paulus, in figl da sia sora, ha udì da quest cumplot. El è ì en la caserna ed ha infurmà Paulus lasura. 17 Sinaquai ha Paulus fatg clamar in dals chapitanis ed al ha ditg: «Maina quest giuven tar il cumandant, pertge ch’el ha da communitgar insatge a quel.» 18 Il chapitani al ha prendì ed al ha manà tar il cumandant e ditg: «Il praschunier Paulus m’ha clamà e m’ha ditg da manar quest giuven tar tai, perquai ch’el t’haja da dir insatge.» 19 Il cumandant al ha prendì per il maun, al ha manà d’ina vart ed ha dumandà: «Tge has ti da ma communitgar?» 20 Quel ha respundì: «Ils gidieus èn sa cunvegnids da ta dumandar da manar Paulus damaun giu davant il Cussegl sut il pretext d’al pudair interrogar pli exactamain. 21 Ma na ta fida betg dad els: pertge che pli da quaranta umens da quels al fan guetta. Quels han decis tras engirament da mangiar e da baiver nagut avant ch’avair fatg murir el. Quels èn gia pronts e spetgan be anc tes consentiment.» 22 Il cumandant ha relaschà il giuven cun ils pleds: «Na di a nagin che ti m’has fatg a savair quai.»

Paulus vegn manà a Cesarea

23 Il cumandant ha suenter fatg vegnir dus chapitanis ed als ha ditg: «Fai pront duatschient schuldads, sessanta chavaliers e duatschient lantschiers per partir per Cesarea per la terza ura da la notg. 24 Er in pèr animals da sella duain vegnir fatg pronts per manar Paulus saun e salv tar il guvernatur Felix.» 25 Lura ha el scrit ina brev cun il suandant cuntegn: 26 «Claudias Lisias salida il fitg stimà guvernatur Felix. 27 Quest um è vegnì tschiffà dals gidieus. E quels eran per al far murir, ma jau hai intervegnì cun la schuldada ed al hai liberà da lur mauns, cur che jau sun vegnì a savair ch’el è in burgais roman. 28 Perquai che jau vuleva vegnir a savair il motiv da l’accusaziun, al hai jau fatg manar davant il Cussegl. 29 Là hai jau constatà ch’el vegn accusà pervi da questiuns davart la lescha, ma senza inqual motiv per al far murir u per al metter en praschun. 30 Ma perquai ch’i m’è vegnì rapportà ch’ins haja planisà in attentat cunter quel um, al hai jau subit tramess tar tai. Jau hai er fatg a savair a ses accusaders da purtar plant cunter quel tar tai.»

31 Sco cumandà han ils schuldads prendì Paulus ed al han manà da notg ad Antipatris. 32 Il proxim di, surlaschond Paulus per cuntinuar il viadi al chavaliers, èn els turnads en la caserna. 33 Arrivads a Cesarea, han ils chavaliers surdà la brev ed alura er Paulus al guvernatur. 34 Quel ha legì la brev e dumandà Paulus da tge provinza ch’el derivia. Vegnind a savair ch’el derivia da la Cilicia, al ha el ditg: 35 «Jau ta vi interrogar, cur che tes accusaders arrivan.» Ed el ha cumandà d’al tegnair entant en fermanza en il palaz da Herodes.

24

L’accusaziun da Paulus davant il guvernatur roman

1 Tschintg dis pli tard è arrivà a Cesarea il primsacerdot Ananais cun insaquants seniors e cun l’advocat Tertullius. Quels han purtà plant cunter Paulus davant il guvernatur. 2 Ins ha fatg vegnir Paulus, e Tertullius ha cumenzà l’accusaziun cun ils pleds: «Fitg stimà Felix*, grazia a tai ed a tias refurmas che ti has fatg a favur da noss pievel, giudain nus ina gronda pasch e grazia a tia vasta egliada in bun urden per tuts e dapertut. 4 Per betg ta retardar memia, ta supplitgesch jau d’ans tadlar in mument cun bainvulientscha. 5 Nus essan da l’idea che Paulus è ina pesta. El chaschuna dischurden tranter ils gidieus sin tut il mund ed el è il manader da la secta dals Nazarens. 6 El ha perfin tschertgà da profanar il tempel. Perquai al avain nus tschiffà per al sentenziar tenor nossa lescha. 7. Ma il cumandant Lisias è s’intermess ed al ha stratg cun forza or da noss mauns ed ha cumandà a ses accusaders da vegnir giu tar tai.** 8 Ti pos tez ta persvader, sche ti l’interrogheschas, che tut nossas accusaziuns envers el èn bain fundadas.» 9 Ils gidieus han sustegnì Tertullius ed han confirmà che quai saja uschia.

* Felix vala en vardad per in guvernatur violent e senza scrupels

** Questa passascha manca en ina part dals manuscrits

Il pledoyer da Paulus

10 Sinaquai ha il guvernatur dà il pled a Paulus. Quel ha ditg: «Jau sai che ti es dapi blers onns derschader da quest pievel. Perquai defend jau mia chaussa plain fidanza. 11 Sco che ti pos constatar, sun jau ì pir avant dudesch dis si a Jerusalem per adurar Dieu. 12 Ni en il tempel ni en las sinagogas ni insanua auter en la citad han ins vis mai a disputar cun insatgi u ad instradar ina revolta dal pievel. 13 Ils accusaders n’èn er betg buns da ta purtar in mussament per tut las rinfatschas envers mai. 14 Ma quai ta confess jau: Jau serv al Dieu dals antenats tenor la ductrina ch’i numnan ina secta ed jau crai en tut quai che stat scrit en la lescha ed en ils profets. 15 Jau hai la medema speranza sco quests qua, numnadamain ch’i vegn a dar ina levada per ils gists e per ils malgists. 16 Perquai ma dun jau er tutta fadia d’avair adina ina buna conscienza davant Dieu e davant ils umans. 17 Suenter plirs onns sun jau vegnì per dar almosnas a mes pievel e per far unfrendas. 18 Cur che jau era per far la purificaziun, m’han in pèr gidieus da l’Asia scuntrà en il tempel, ma senza ch’igl avess dà ina fulla da glieud e senza tumult. 19 Quels avessan stuì cumparair davant tai e far plant, sch’els avessan gì insatge cunter mai. 20 Ils qua preschents duain dir sezs, tge delict ch’els han constatà, cur che jau steva davant il Cussegl, 21 auter che forsa quels pleds che jau hai clamà entamez els: ‹Pervi da la levada dals morts stun jau oz davant vossa dretgira›.»

22 Felix, ch’era bain infurmà davart questa ductrina, al ha relaschà cun ils pleds: «Jau vi examinar vossa questiun cur ch’il cumandant Lisias vegn giu a Cesarea.» 23 Al chapitani ha el cumandà da tegnair vinavant Paulus en fermanza, ma cun ina tscherta libertad, e d’impedir nagin d’al pudair far inqual servetsch.

Paulus en praschun

24 Insaquants dis pli tard è Felix vegnì cun sia dunna Drusilla, ch’era ina gidieua, ed ha fatg clamar Paulus per tadlar tge che quel raquintia da la cretta en Jesus Cristus. 25 Ma cur che Paulus ha cumenzà a discurrer davart la giustia, la tempranza e la dretgira futura, ha Felix piglià tema e ditg: «Per oz basti. Ti pos ir e cur che jau hai temp ta vegn jau a clamar.» 26 Felix sperava surtut er che Paulus al dettia daners. Perquai al fascheva el vegnir magari savens per discurrer cun el. 27 Ma suenter dus onns è Porcius Festus daventà successur da Felix, e perquai che quel na vuleva betg perder la favur dals gidieus, ha el laschà Paulus en praschun.

25

Paulus davant Festus; appel a l’imperatur

1 Trais dis suenter esser arrivà en la provinza, è Festus ì da Cesarea si a Jerusalem. 2 Ed ils primsacerdots ed ils manaders dals gidieus èn vegnids tar el ed han purtà plant cunter Paulus. 3 Quels han appellà a sia buntad ed al supplitgà da trametter Paulus a Jerusalem. Ma en vardad al vulevan els far murir durant il viadi. Ma Festus als ha respundì che Paulus restia a Cesarea en fermanza e ch’el sez turnia bainbaud giu là. 5 Ed el ha agiuntà: «Lura pon quels ch’èn cumpetents vegnir cun mai a Cesarea e purtar plant cunter Paulus, sche quel um è en inqual maniera culpabel.»

6 Festus è restà là var diesch dis; alura è el turnà giu a Cesarea. Il proxim di ha el fatg dretgira e cumandà da manar Paulus tar el. 7 Cur che quel è stà là, èn ils gidieus vegnids giu da Jerusalem al han circumdà e fatg grevas accusaziuns cunter el. Ma quels n’han betg gì mussaments persuenter. 8 Paulus è sa defendì ed ha ditg: «Jau n’hai fatg nagut ni cunter la lescha dals gidieus ni cunter il tempel ni cunter l’imperatur*.» 9 Ma Festus ha vulì far in plaschair als gidieus ed ha dumandà Paulus: «Es ti pront dad ir si a Jerusalem per vegnir giuditgà en mia preschientscha davart las inculpaziuns?» 10 Ma Paulus ha respundì: «Jau stun davant il tribunal da l’imperatur e là vi jau vegnir giuditgà. Als gidieus n’hai jau fatg nagut dal mal, sco che ti sas bain avunda. Sche jau avess propi fatg in crim che merita la mort, alura sun jau pront da murir. 11 Ma sche lur accusaziuns cunter mai n’èn betg vairas, alura na po nagin ma surdar en lur mauns per als far in plaschair. Jau appellesch a l’imperatur.» 12 Sinaquai ha Festus consultà ses cussegliaders ed al ha respundì: «Ti has appellà a l’imperatur, tar l’imperatur duais ti ir!»

* Nero (54–68 suenter Cristus)

Festus ed il retg Agrippa

13 Suenter in pèr dis èn il retg Agrippa e Bernike* arrivads a Cesarea per far ina visita a Festus. 14 Quels èn restads là plirs dis. E Festus ha infurmà il retg davart il cas da Paulus e ditg: «Qua è in um che Felix ha laschà en praschun. 15 Cur che jau sun stà a Jerusalem, èn vegnids tar mai ils primsacerdots ed ils seniors dals gidieus ed han purtà plant cunter quel e pretendì ch’el vegnia sentenzia a mort. 16 Ma jau als hai respundì ch’i na saja betg usità tar ils Romans da surdar in uman per al far murir, avant che l’inculpà vegnia confruntà cun ses accusaders ed avant che quel haja gì la pussaivladad da sa defender cunter las accusaziuns. 17 Quels èn damai vegnids tar mai. Ed jau hai gia il proxim di fatg dretgira e cumandà da vegnir cun quest um. 18 Ils accusaders èn vegnids, ma els n’èn betg stads buns d’al inculpar da nagins grevs delicts sco che jau aveva supponì. 19 I sa tractava sulettamain da questiuns davart lur religiun e davart in tschert Jesus ch’è mort, ma che Paulus ha pretendì ch’el vivia. 20 Ma perquai che jau n’era betg al current davart talas questiuns, al hai jau dumandà, sch’el saja pront dad ir si a Jerusalem per laschar giuditgar là davart la questiun. 21 Ma Paulus ha appellà per vegnir suttamess a la dretgira da l’imperatur. Perquai hai jau cumandà d’al tegnair en fermanza, fin che jau al vegnia a trametter tar l’imperatur.» 22 Sinaquai ha Agrippa ditg a Festus: «Quest um vuless jau mez er gugent emprender d’enconuscher.» E Festus al ha respundì: «Damaun duais ti avair la pussaivladad.»

* sora dad Agrippa e da Drusilla

Paulus davant il retg Agrippa e Bernike

23 Il proxim di èn Agrippa e Bernike vegnids en gronda pumpa ed èn ids en la sala d’audienza ensemen cun uffiziers e cun umens prominents da la citad. Sin cumond da Festus è Paulus vegnì manà en sala. 24 Festus ha alura ditg: «Retg Agrippa e vus tuts qua radunads, uss vesais vus quest um, pervi dal qual tut il pievel dals gidieus è s’adressà a mai, tant a Jerusalem sco er a Cesarea, sbragind che quel na dastgia betg pli viver. 25 Ma jau na sun betg stà bun da constatar ch’el haja fatg insatge che meritass la mort. Ma perquai ch’el ha sez appellà a l’imperatur, hai jau decis d’al trametter tar quel. 26 Insatge precis na sun jau betg en cas da scriver a l’imperatur. Perquai al hai jau preschentà a vus e surtut a tai, retg Agrippa, per che jau sappia tge scriver, suenter che l’inquisiziun è fatga. 27 Pertge ch’i ma para absurd da trametter in praschunier senza inditgar las inculpaziuns che vegnan fatgas cunter quel.»

26

La defensiun da Paulus davant il retg Agrippa

1 Sinaquai ha Agrippa ditg a Paulus: «Ti dastgas ta defender.» Paulus ha auzà ses maun ed ha cumenzà ses pled da defensiun: 2 «Retg Arippa, jau sun fortunà da pudair ma defender oz davant tai cunter tut las atgisas ch’ils gidieus fan cunter mai, 3 surtut perquai che ti enconuschas fitg bain tut las isanzas e cuntraversas dals gidieus. Perquai ta rog jau da ma tadlar cun bainvulientscha.

4 Tut ils gidieus enconuschan il curs da mia vita dapi mi’uffanza, pertge che da pitschen ensi hai jau passentà mia vita a Jerusalem tranter lur pievel. 5 Jau als sun enconuschent dapi daditg. E sch’els vulan, pon els attestar che jau hai vivì tenor la pli rigurusa direcziun da nossa cretta, tenor quella dals farisers. 6 Ed ussa stun jau davant dretgira pervi da la speranza sin l’empermischun fatga da Dieu a noss antenats, 7 l’empermischun a la quala nossas dudesch schlattas speran d’arrivar cun servir ferventamain a Dieu da di e da notg. Gist pervi da quella speranza, mes retg, vegn jau accusà dals gidieus. 8 Pertge crajais vus ch’i na saja betg pussaivel che Dieu fetschia levar ils morts?

9 Jau mez crajeva da stuair far tut il pussaivel encunter il num da Jesus da Nazaret. 10 Quai hai jau er fatg a Jerusalem: Autorisà dals primsacerdots hai jau mess en praschun blers dals sontgs. E cur ch’i sa tractava d’als far murir, era jau er persuenter. 11 En las sinagogas als hai jau savens sfurzà cun torturas da blasfemar. Ed en mia ravgia als hai jau persequità fin en citads estras.

12 Autorisà ed incumbensà dals primsacerdots sun jau uschia in di ma mess en viadi per Damascus. 13 Durant quel viadi, mes retg, hai jau da bel mezdi vis a vegnir giu da tschiel ina glisch pli ferma che quella dal sulegl, ina glisch ch’ha splendurà enturn mai e mes cumpogns da viadi. 14 Nus tuts essan crudads per terra. Ed jau hai udì ina vusch che m’ha ditg per ebraic: ‹Saulus, Saulus, pertge ma persequiteschas ti? I n’ha nagin senn da batter cunter mai.› 15 Jau hai respundì: ‹Tgi es ti, signur?› Il Segner ha ditg: ‹Jau sun Jesus, quel che ti persequiteschas. Ma ussa t’auza e sta si en pes! Pertge che jau ta sun cumparì per destinar tai sco servitur e perditga dal fatg che ti m’has vis e da quai che jau ta vegn anc a mussar. 17 Jau ta vi liberar da quest pievel e dals pajauns, tar ils quals jau ta tramet, 18 per als avrir ils egls, per ch’els sa converteschian da la stgiradetgna a la glisch e da la pussanza dal satan tar Dieu, per ch’els retschaivian uschia il perdun dals putgads ed hajan part a l’ierta ensemen cun ils sanctifitgads tras la cretta en mai.›

19/20 Perquai, retg Agrippa, n’hai jau betg fatg resistenza a l’appariziun celesta. E jau hai annunzià l’emprim a quels da Damascus e da Jerusalem ed alura en tut il pajais da la Judea ed als pajauns da sa convertir tar Dieu e da far ovras degnas da la conversiun. 21 Pervi da quai m’han ils gidieus tschiffà en il tempel ed han empruvà da far murir mai. 22 Ma Dieu m’ha gidà fin al di dad oz; ed uschia hai jau cuntinuà a dar perditga a pitschens e gronds ed jau di be quai che duai daventar tenor ils pleds dals profets e da Moses: 23 che Cristus haja da patir e che quel, l’emprim levà dals morts, vegnia ad annunziar la glisch al pievel d’Israel ed als pajauns.»

Il resun sin la defensiun

24 Sa defendend Paulus uschia, ha Festus clamà ad auta vusch: «Paulus, ti es nar! Tes bler studegiar t’ha fatg perder il saun giudizi.» 25 Paulus ha respundì: «Na, excellent Festus, jau n’hai betg pers il saun encletg. Quai che jau di è vair e bain ponderà. 26 Il retg è al current davart questas chaussas, perquai discur jau er lasura avertamain cun el. Jau sun persvas ch’el è fitg bain orientà lasura, pertge che quai n’èn betg chaussas capitadas en in chantun. 27 Retg Agrippa, crais ti als profets? Jau sai che ti crais.» 28 Sinaquai ha Agrippa ditg a Paulus: «I manca pauc che ti ma persvadias da daventar in cristian.» 29 Paulus ha respundì: «Jau rog Dieu che cun pauc u cun bler betg be ti, mabain tut quels che audan mai oz, daventian quai che jau sun, s’enclegia senza questas chadainas.»

30 Sinaquai èn stads si il retg, il guvernatur e Bernike e tut quels ch’eran là cun els. 31 Els èn sa retratgs per discurrer in cun l’auter ed han alura ditg: «Quest um n’ha fatg nagut che meritass la mort u la praschun.» 32 Ed Agrippa ha ditg a Festus: «Quest um pudess vegnir mess en libertad, sch’el n’avess betg appellà a l’imperatur.»

27

L’embartgament per Roma

1 Cur che nossa partenza per l’Italia è stada decisa, èn Paulus ed insaquants auters praschuniers vegnids surdads ad in chapitani da la cumpagnia imperiala cun num Julius. 2 Nus ans essan embartgads en in bastiment d’Adramittium che dueva ir a riva als ports da l’Asia Minura ed essan partids. Cun nus era Aristarcus da Tessalonica en Macedonia. 3 Il di suenter essan nus arrivads a Sidon e Julius ch’era bainvulent envers Paulus al ha permess dad ir tar ses amis per sa remetter là. 4 Da Sidon avain nus cuntinuà il viadi ed essan navigads sut la Cipra via, perquai ch’il vent ans era cuntrari. 5 Suenter avair traversà la mar da la Cilicia e da la Pamfilia essan nus arrivads a Mira en Licia. 6 Là ha il chapitani chattà in bastiment d’Alexandria ch’era en viadi per l’Italia ed ans ha fatg ir si en quel. 7 Dis a la lunga essan nus navigads fitg plaun, uschia che nus essan cun stenta e fadia arrivads a l’autezza da Cnidos. Siond ch’il vent ans impediva dad ir a riva, essan nus navigads enturn il Cap Salmona da la Creta. 8 E cun gronda fadia essan nus navigads lung la Creta per lura arrivar a Belport, pauc davent da la citad da Lasasea.

9 Ma entant era passà vaira bler temp ed il navigar era daventà privlus. Perfin il temp da giginar era a fin. Perquai ha Paulus admonì ed ha ditg: 10 «Vus umens, jau ves ch’igl è privlus da cuntinuar a navigar e ch’i vegn a dar gronds donns betg be per la chargia ed il bastiment, mabain er per nossa vita.» 11 Ma il chapitani ha gì dapli fidanza en il timunier ed en il patrun dal bastiment ch’en ils pleds da Paulus. 12 E perquai ch’il port n’era betg adattà per star sur enviern, eran ils blers da l’opiniun da partir da là per empruvar d’arrivar a Fenix, in port da Creta che guarda vers sidvest e nordvest per passentar là l’enviern. 13 E siond ch’in lev vent dal sid ha cumenzà a suflar, eran els persvadids che tut giaja bain. Els han pia auzà l’ancra ed èn partids sper la Creta vi.

La burasca

14 Ma pauc suenter è tuttenina sa stgadanà in vent impetuus, numnà Euraquilon, nà da l’insla. 15 Quel ha tschiffà il bastiment; e perquai che nus n’essan betg stads buns da volver quel cunter il vent, al avain nus laschà ir cun il vent. 16 Navigond sut l’insletta Clauda vi, avain nus be cun gronda stenta pudì salvar la bartga da salvament. 17 Ils mariners l’han tratg si en il bastiment e l’han francà cun suas. Per tema da vegnir bittads cunter ils bancs da sablun da la Sirta, han els laschà giu l’ancra davosvart per franar in pau il bastiment. 18 Cunquai che nus eran extremamain en las stretgas pervi da l’orcan, han els l’auter di bittà ina part da la chargia giu en la mar. 19 Ed il terz di avain nus tuts bittà giuador las iseglias dal bastiment. 20 Per plirs dis n’avain nus vesì ni sulegl ni stailas e l’orcan na vuleva betg ceder. A la fin avevan nus pers la speranza da pudair vegnir salvads.

21 Dapi plirs dis n’aveva nagin pli mangià nagut. Sinaquai è Paulus stà si amez tranter els ed ha ditg: «Vus umens, vus avessas stuì tadlar mes cussegl e betg partir da Creta, per uschia evitar quests privels e questas perditas. 22 Ma uss as admonesch jau da betg perder il curaschi. Nagin da vus na vegn a perder sia vita; be il bastiment vegn ad esser pers. 23 Pertge che questa notg è sa preschentà in anghel da quel Dieu al qual jau appartegn ed al qual jau serv 24 e m’ha ditg: «N’hajas betg tema, Paulus! Ti duais cumparair davant l’imperatur. E tut tes cumpogns da viadi vegnan a vegnir salvads». 25 Hajas pia curaschi, vus umens! Pertge che jau ma fid en Dieu che tut vegn a capitar sco ch’igl è vegnì ditg a mai. 26 Insanua sin ina insla vegnin nus a vegnir bittads a la riva.»

Naufragi e salvament

27 Igl era gia la quattordeschavla notg che nus vegnivan bittads vi e nà sin la Mar Adriatica. Ma vers mesanotg avevan ils mariners il sentiment d’esser betg dalunsch da la terra. 28 Els han bittà giu en la mar il plumin ed han mesirà ina profunditad da ventg bratscha. Ed in pau pli tard han els mesirà be pli quindesch bratscha. 29 Avend tema d’arrivar sin grippa, ha els alura bittà ora quatter ancras davosvart ed han spetgà cun brama ch’i fetschia di. 30 Ils mariners han dentant empruvà da fugir giu dal bastiment. Els han laschà giu en la mar la bartga da salvament cun la stgisa ch’els stoppian er bittar giu las ancras davantvart. 31 Sinaquai ha Paulus ditg al chapitani ed als schuldads: «Sche quels umens na restan betg sin il bastiment, alura na pudais vus betg vegnir salvads.» 32 Sinaquai han ils schuldads taglià las suas che tegnevan la bartga da salvament ed han laschà crudar quella giu en la mar. 33 Spetgond a far di, ha Paulus admonì tuts da mangiar insatge ed ha ditg: «Oz èsi gia il quattordeschavel di che vus tegnais la dira senza mangiar insatge. 34 Perquai as supplitgesch jau: Mangiai insatge. Quai è necessari per voss salvament, pertge che nagin da vus vegn a perder in chavel da ses chau.»

35 Suenter quels pleds ha el prendì in paun, ha engrazià a Dieu davant tuts, ha rut il paun ed ha cumenzà a mangiar. 36 Sinaquai han tuts prendì curaschi ed han er mangià. 37 En tut eran nus duatschientsettantasis persunas sin il bastiment. 38 Cur che tuts èn stads sadulads, han els bittà il graun en la mar per levgiar il bastiment.

39 Cur ch’igl ha fatg di, han ils mariners vis in golf cun ina riva sablunusa. Vers quella vulevan els sche pussaivel diriger il bastiment, er sche quella terra n’als era betg enconuschenta. 40 Els han taglià las suas da tut las ancras e las han laschà en la mar. A medem temp han els schlià ils timuns, han tratg si la vela pitschna ed han manà il bastiment vers la riva. 41 Ma il piz dal bastiment è sa collidà en in banc da sablun ed è restà bloccà là; e la part davos è vegnida sfratgada da las undas furiusas. 42 Sinaquai ha la schuldada decis da far murir ils praschuniers per che nagin d’els na possia mitschar cun nudar a la riva. 43 Ma il chapitani, che vuleva salvar Paulus, ha impedì quest plan. El ha cumandà che quels che sappian nudar duajan l’emprim siglir giu en la mar e tschertgar da vegnir a la riva, 44 alura ils auters, tgi sin aissas e tgi sin auters tocs dal bastiment. Ed uschia èn tuts arrivads sauns e salvs a la riva.

28

Paulus a Malta

1 Suenter esser salvads, essan nus vegnids a savair che quell’insla sa numnia Malta. 2 Ils indigens èn stads cun nus zunt amiaivels. Els han fatg in fieu ed han fatg vegnir nus tuts tar els, perquai ch’igl aveva cumenzà a plover e ch’i fascheva fraid. 3 Cur che Paulus ha bittà in bratsch roma setga en il fieu, è pervi da la chalur ina vipra siglida or ed è sa fitgada vi da ses maun. 4 Cur ch’ils indigens han vis quest animal pendend vi da ses maun, han els ditg in a l’auter: «Quest um è segir in assassin; malgrà ch’el è mitschà da la mar, n’al lascha la deessa da la vendetga betg viver.» 5 Ma Paulus ha schlavazzà l’animal en il fieu senza sentir il minim mal. 6 Tut spetgava ch’el vegniss unflà u ch’el crodia tuttenina mort per terra. Ma suenter ina pezza han els stuì constatar ch’i n’era capità nagut dal mal cun el, uschia ch’els han midà lur idea ed han ditg ch’el saja in dieu.

7 En quella cuntrada eran bains ch’appartegnevan a l’um principal da l’insla, a Publius. Quel ans ha retschavì e dà albiert trais dis a la lunga amiaivlamain. 8 Il bab da Publius era gist en letg cun fevra e cun disentaria. Paulus è ì en tar el, ha urà ed ha alura mess ils mauns sin el ed al ha guarì. 9 Sinaquai èn er ils auters malsauns da l’insla vegnids natiers ed èn vegnids guarids. 10 Quels ans han undrà grondamain. E cur che nus essan partids, ans han els furnì tut quai che nus avevan da basegn per il viadi.

Il viadi da Malta a Roma

11 Suenter trais mais essan nus embartgads en in bastiment d’Alexandria cun l’ensaina dals Dioscurs, in bastiment ch’aveva passentà l’enviern sin l’insla. 12 Nus essan arrivads a Siracusa ed essan restads là trais dis. 13 Da là essan nus navigads lung la riva fin a Reggio. Il di suenter ha cumenzà il vent dal sid, uschia che nus essan arrivads en dus dis a Puteoli. 14 Là avain nus scuntrà in pèr frars. Quels ans han supplitgà da restar set dis tar els. Ed alura essan nus ids a Roma. 15 Ils frars da Roma ch’avevan udì da nus, ans èn vegnids encunter fin al Forum dad Appius ed a las Trais Tavernas. Cur che Paulus als ha vis, ha el engrazià a Dieu ed ha tschiffà curaschi.

Paulus a Roma

16 Arrivads a Roma ha il chapitani surdà ils praschuniers al cumandant da la guardia imperiala. Ma Paulus ha survegnì la permissiun d’abitar per sai, ensemen cun in schuldà sco guardia. 17 Trais dis pli tard ha Paulus envidà ils principals dals gidieus. Siond radunads als ha el ditg: «Frars, cumbain che jau n’hai fatg nagut ni encunter il pievel ni encunter las isanzas dals perdavants, sun jau vegnì arrestà a Jerusalem e surdà en ils mauns dals Romans. 18 Quels m’han interrogà e m’han alura vulì laschar liber, perquai ch’els n’han chattà nagut vi da mai ch’avess merità la mort. 19 Ma cunquai ch’ils gidieus han protestà, sun jau stà sfurzà d’appellar a l’imperatur, entant insumma betg per accusar mes pievel. 20 Quai è il motiv, pertge che jau hai fatg vegnir vus per as vesair e per pudair discurrer cun vus. En vardad port jau questas chadainas be pervi da la speranza dad Israel.»* 21 Els al han respundì: «Nus n’avain ni survegnì ina brev sur da tai da la Judea ni è vegnì in dals frars per ans rapportar u dir insatge davart tai. 22 Ma nus vulessan gugent udir da tai, tge che ti pensas, pertge ch’ins sa che quella secta evochescha dapertut opposiziun.»

23 Suenter avair fixà cun Paulus in di, èn els vegnids numerusamain tar el. Da la damaun a la saira als ha el instruì dond perditga dal reginavel da Dieu ed ha el empruvà cun agid da la lescha da Moses e dals profets d’als gudagnar per Jesus. 24 Ils ins èn sa laschads persvader tras ses pleds, ils auters èn restads malcrettaivels. 25 Senza esser vegnids perina èn els sa separads, suenter che Paulus aveva anc ditg ils pleds: «Cun raschun ha il Sontg Spiert ditg a voss perdavants tras il profet Jesaja:

26 «Va tar quest pievel e di:

Vus vegnis a tadlar, ma betg a chapir.

Vus vegnis a vesair, ma betg ad enconuscher.

27 Il cor da quest pievel è daventà insensibel:

Els èn daventads dirs d’ureglia,

e ses egls èn serrads,

per che lur egls na vesian betg,

per che lur ureglias n’audian betg,

per che lur spiert na chapeschia betg,

per ch’els na sa converteschian betg

e per che jau n’als guareschia betg.»

28 Sappias damai: Il salvament da Dieu è tramess als pajauns. E quels vegnan a tadlar!» (29 Suenter quels pleds èn ils gidieus ids faschond dispita tranter els.)** 30 Paulus è restà durant dus onns en in’abitaziun affittada e retschaveva tut tgi che vegniva tar el. 31 El annunziava il reginavel da Dieu ed instruiva avertamain davart il Segner Jesus Cristus.

* La speranza d’Israel è la levada dals morts

** Quest verset exista be en tscherts manuscrits

Indicaziuns bibliograficas

Fatgs dals apostels. Translaziun: Gion Tscharner; lectorat: Hans-Peter Schreich. 2006. Tut ils dretgs d’autur(a) / chasa editura resalvads. Ediziun epub: www.chattà.ch (2016).