Sclavas en l’Europa bainstanta
In commerzi infam e criminal

Da Guiu Sobiela-Caanitz

La vieuta da 1989–1991 en Russia ed ils pajais ch’ella dominava als ha integrads en il mund global da noss 21avel tschientaner. Quai ha manà blers avantatgs, ma era sviluppà la criminalitad organisada, anc favurisada da la derasaziun da mezs electronics. “Newsweek”, revista emnila internaziunala stampada a Winterthur, ha gist rapportà manidlamain d’ina furma nova ed inumana da criminalitad, la sclavitid ed il commerzi da prostituidas, cun oz var 120 000 unfrendas che derivan da pajais antruras communists*: “L’Interpol numna quai ‘la furma da delinquenza che crescha il pli spert’ (…). Gruppas americanas che defendan ils dretgs da las dunnas han persvas il parlament [a Washington] da vuschar 2000 ina lescha da protecziun per las giuvnas messas en sclavitid; questa prescriva da giuditgar annualmain las fadias da regenzas estras per cumbatter lezza furma da criminalitad e prender sancziuns economicas encunter quellas che tralaschan quai. En ils davos dus onns han almain quindesch pajais europeics introducì u rinforzà talas leschas, t. a. la Frantscha, Gronda Bretagna, Svezia, (…) il Portugal e las bleras naziuns da l’Europa da l’ost. Ins ha duvrà strusch dus onns e mez per cuntanscher la cifra da quaranta stadis che han approvà in patg internaziunal nov encunter la criminalitad organisada; lez entra en vigur en settember e prescriva t. a. almain set onns praschun tar ‘commerzi da persunas’”.

La Moldova, chasa da paupers
Ma co lavuran lezs criminals? “Ils agents opereschan cunzunt en ils pajais ils pli paupers da l’Europa da l’ost, sco la Moldova”. Quai na fa tuttina betg smirvegliar. La Moldova sovietica tirava a niz ses clima relativamain miaivel per furnir fritga e verdura a l’Ucraina limitrofa e schizunt la Russia e carmalar privilegiads da lezs pajais a far vacanzas pli suleglivas. Tant ils stadis naschids ord las ruinas dal communissem sco era l’Uniun europeica (UE) protegian lur agens products encunter quels da Moldova; questa è vegnida in dals pajais ils pli paupers da noss continent. 2001 ha il pievel desperà dà 71 dals 101 mandats dal parlament a la Partida communista ch’empermetteva puspè temps megliers; ma ils regents novs èn cleramain surdumandads. En quel pajais senza vistas chatt’ins tgunsch sclavas per l’Occident bainstant: “Ils agents insereschan en las gasettas u fundan agenturas per intermediar plazzas ch’i na dat betg, agenzias da models e viadis. ‘Be en Moldova datti tschients da quellas agenturas da scrocs’, di Helga Konrad, scheffa d’in’unitad speziala da l’UE encunter il commerzi da giuvnas. Fitg savens opereschan agentas indigenas che san tgunsch gudagnar la confidenza da cumpatriotas desperadas. Unfrendas adina pli numerusas trapl’ins cun offertas postalas fictivas da maridaglia. Autras ‘rapinesch’ins ord champs da fugitivas (…)’ di Marco Gramegna, schef dal cumbat encunter la sclavitid tar l’Organisaziun internaziunala per migraziuns (Genevra): ‘I constat che gangsters viagian enturn atras vitgets en l’Europa da l’ost tschertgond bellas giuvnas’”. Ina giada a l’ester, vegnan ellas vendidas, savens grazia a l’Internet, a patruns che las sforzan da sa prostituir ed incassan ils gudogns.

Il model talian
Co cumbatter lezza furma nova da criminalitad? “Ina via decisiva vegn ad esser da persvader las unfrendas da sa drizzar encunter tals commerziants. 1998 ha l’Italia stabilì in program per proteger perditgas; dunnas vendidas survegnan ina lubientscha ed assistenza per star sis mais. Dapi lura datti quatter giadas dapli procediments penals [en talas chaussas]. Tgi che defenda las dunnas vuless vesair programs sumegliants en tut l’Europa”. Ma ins tema ch’ils criminals elimineschian simplamain quellas unfrendas che paressan prontas da collavurar cun giustia e polizia. L’autur concluda: “Quai è in motiv dapli per stimular l’Europa d’avrir ils egls”.
* Christopher Sulavik, Facing Down Traffickers, en: “Newsweek”, 25 d'avust 2003 (ISSN 0163-7053), pp. 31–32.