L’asen ch’è ì a perder

Ina damaun gieva Nasreddin en rudè davant sia chasa e marmugnava adina puspè: «Dieu saja ludà, Dieu saja ludà!»

Quai è ì ina pezza uschia, fin ch’ils vischins èn vegnids attents a quai ed al han pledentà: «Ma Nasreddin, pertge vas ti l’entir temp en rudè e da tge es ti talmain levgià?»

«Ah», ha ditg Nasreddin, «mes asen m’è ì a perder ed jau sun cuntent che jau na seseva betg sin el, uschiglio fiss er jau ì a perder!»

Il nar sin via

Durant dis da martgà era Nasreddin savens sin via e divertiva la glieud cun far tgutgarias. Ed adina cura ch’ils passants purschevan ad el ina munaida gronda ed ina pitschna, prendeva el la pitschna.

In bel di fa in um che manegiava bain cun el attent Nasreddin ch’el stuessi prender la munaida pli gronda enstagl da prender la pitschna. Uschia haja el bainspert dapli daners e na stoppia betg far vinavant il nar e sa laschar rir ora dals passants.

«Quai po constar», di Nasreddin. «Però, sche jau prend adina la gronda, lura vegn la glieud a chalar da ma dar daners. Els fan quai gea mo per mussar che jau saja in sturn, in balurd e rin surlonder. Sche jau prendess la gronda, lura na fissi per els betg pli legher ed els na ma dessan insumma nagins daners pli.»

Malgiustia u benedicziun zuppada

In muntg è entrà en in’ustaria ed ha ditg: «Mes maister m’ha ditg da proclamar che l’umanitad na vegnia uschè ditg betg a cuntanscher il stadi da perfecziun, enfin che quel, al qual n’è succedì nagin entiert s’indigneschia tuttina fitg sco quel, al qual è succedida la malgiustia.»

Per in mument è l’entira societad stada impressiunada.

Alura ha discurrì Nasreddin: «Mes magister m’ha instruì ch’insumma nagin na duaja s’indignar d’insatge avant ch’el saja segir che la malgiustia supponida saja propi in entiert – e betg forsa ina benedicziun zuppada!»

Pertge ch’igl è meglier da chavaltgar enavos

Cura che Nasreddin era ina giada cun in pèr amis en viadi per Akschehir, chavaltgava el enavos sin ses asen.

A ses amis ha quai parì fitg remartgabel e perquai al hani dumandà: «Nasreddin, pertge sesas ti enavos sin tes asen?»

Qua ha el respundì: «Igl è impurtant tranter nus umans d’avair respect in da l’auter. Sche jau chavaltgesch davant vus, volv jau a vus il dies. Quai è nuncurtaschaivel e senza respect envers vus. Ma sche vus chavaltgais davant mai, sche vulvais vus a mai il dies. E gliez è nuncurtaschaivel e senza respect envers mai. Chavaltgond enavos davant vus poss jau però esser a vus in exempel da curtaschia e da respect.»

Nasreddin e la vaiva

La dunna da Nasreddin era morta ed el ha maridà ina vaiva.

Cura ch’els giaschevan in sper l’auter en letg, dat la dunna in suspir. «Mes emprim um era in fitg bun um.»

Nasreddin è sa grittentà ed ha ditg: «Mia dunna barmiera era uschè charina, uschè dultscha ed uschè obedaivla.»

Cura che la dunna na chalava betg da ludar ses um, ha Nasreddin dà in stumpel ch’ella è crudada or da letg ed ha rut ina chomma.

Ella ha accusà Nasreddin e lez ha stuì cumparair avant il derschader. Quel ha dumandà tge ch’el haja da dir en chaussa.

Nasreddin ha respundì: «Excellenza, nus avain in letg per duas persunas. Quella saira eran però er l’emprim um da mia dunna e mi’emprima dunna cun nus en letg ed uschia è mia dunna vegnida chatschada a l’ur ed è dada or da letg ed ha rut la chomma.»

Il derschader ha chapì. El ha mess il fatg ad acta e tramess tuts dus a chasa.

Nasreddin ed il messias

Intginas persunas religiusas han ditg in di a Nasreddin: «Adura il messias u banduna la citad!»

Qua ha el respundì: «Nagina tema, sch’il messias arriva, vegn jau a bandunar la citad!»

En la butia da vestgadira

Nasreddin è ì en ina butia a cumprar chautschas. Ma alura ha el midà opiniun ed ha tschernì enstagl in mantè che custava tuttina bler.

El ha prendì il mantè sut bratsch e vuleva sortir da la butia.

«Ti n’has betg anc pajà!», ha clamà il commerziant.

«Jau t’hai laschà qua la chautscha che custa gist tuttina bler sco il mantè.»

«Ma ti n’has er betg pajà la chautscha!»

«Sa chapescha betg!», ha respundì Nasreddin. «Pertge duess jau pajar per insatge che jau na vi gnanca cumprar?»

Nasreddin respunda dumondas

Nasreddin ha avert in kiosc ed ha pendì si ina tavla cun l’inscripziun: «Per tschintg dinars respund jau duas dumondas davart mintga tema.»

In um ch’aveva duas dumondas urgentas ha surdà ses daners ed ha ditg: «Tschintg dinars è vaira char per duas dumondas, u betg?»

«Gea», ha respundì Nasreddin, «e la segunda dumonda?»

La glina è pli nizzaivla ch’il sulegl

In di è Nasreddin entrà en in’ustaria ed ha proclamà: «La glina è pli nizzaivla ch’il sulegl.»

Ins al ha dumandà pertge.

«Da notg duvrain nus la glisch pli urgentamain che dal di.»

L’irritaziun da Nasreddin

Sin ses viadi è Nasreddin arrivà ina giada a Bagdad. Tge immensa citad che quai era. Anc mai n’aveva el vis tanta glieud. La fulla ed il stuschim al han embarassà grondamain.

El ha pensà: «Jau ma dumond, co ch’ils uman en ina citad sco quella èn buns da tegnair sasez en egl e co ch’els san tgi ch’els èn.» Alura ha el ditg a sasez: «Jau stoss far bain attenziun tgi che jau sun, pertge ch’uschiglio ma perd jau forsa.»

La saira ha el tschertgà in quartier per la notg. Sper el giascheva in spassadur. Cura che Nasreddin vuleva sa metter a durmir, ha el gì tema da betg pli chattar sasez la damaun. Quai ha el raquintà al spassadur ch’era medemamain anc alert.

Il spassadur al ha cusseglià il suandant: «Nagin problem, mes ami. Prenda questa vaschia e la scufla ad in ballun. La ferma vi da tes pe e ta metta ruassaivlamain a durmir. Cura che ti ta dasdas sche tschertga l’um cun il ballun – quel es lura ti!»

«Tge bun’idea!», ha ditg Nasreddin.

Suenter intginas uras è el sa sveglià. El ha tschertgà la vaschia ed ha vis che quella era fermada vi dal pe dal nar. «Gea, quai sun jau», ha el pensà. Ma alura ha el tuttenina piglià tema ed el ha scurlattà l’auter um: «Ta sveglia! Tia proposta n’è betg stada buna. Igl è exact capità quai che jau hai sminà.»

Il spassadur è vegnì alert ed ha dumandà Nasreddin tge che saja succedì. Nasreddin ha mussà sin il ballun: «Cun agid da la vaschia poss jau constatar che ti es jau. Ma sche ti es jau – sche tgi per l’amur da Dieu sun jau lura?»

Empermischuns prematuras

I veseva ora sco sch’il bastiment sfundrass mintga mument. Ils passagiers stevan en schanuglias, faschevan oraziun, s’enriclavan da lur putgads e faschevan da tuttas sorts empermischuns sch’els be vegnian spendrads. Mo Nasreddin s’empipava da tut quai. Tuttenina, cura che la panica era sin il zenit, è el stà en pe ed ha clamà: «Mo plaunsieu, mes amis! N’empermettai betg da memia – vus pudais restar quels che vus eras. Jau crai che jau vesia terra!»

Nasreddin, il cuntrabandist

Nasreddin gieva mintga di cun ses asen sur il cunfin. Si dies purtava l’asen chanasters plain strom.

Damai che Nasreddin deva tiers d’esser in cuntrabandist, al controllavan las guardias da cunfin adina puspè. Els faschevan visitaziuns corporalas, prendevan dapart il strom, mettevan quel en l’aua e da temp en temp ardevan els er quel.

Dentant vegniva Nasreddin adina pli ritg. Cun il temp ha el chalà da lavurar ed è ì a star en in auter pajais.

Onns pli tard l’entaupa là ina da las guardias da cunfin da pli baud. «Ussa, Nasreddin, ussa ma pudais dir: cun tge avais fatg cuntrabanda pli baud che nus n’As avain mai traplà?»

«Cun asens», ha respundì Nasreddin.

Il servetsch remess

Ina giada fiss Nasreddin bunamain crudà en in puz. In um che gieva gist sperasvi, al è vegnì da tegnair il davos mument. Mintga giada cura che Nasreddin entupava quest um, clamava quel en memoria co ch’el aveva preservà Nasreddin dal vegnir bletsch. Tuttenina ha Nasreddin gì avunda; el ha manà ses ami sper il puz, è siglì viaden, è sfunsà fin al culiez ed ha clamà: «Uss sun jau uschè bletsch sco jau fiss vegnì sche jau n’avess mai entupà tai! Ed ussa ma lascha en paus!»

Nasreddin e las padellas

Nasreddin engrazia a sia vischina ch’ella ha emprestà ad el ina padella e returna quella.

Il di suenter di la vischina: «Nasreddin, en la padella che ti m’has returnà eri anc ina padella pli pitschna.»

Cun tun serius di Nasreddin: «La padella era en speranza ed ha survegnì in pop.»

Cura che Nasreddin ha puspè vulì avair da la vischina ina padella ad emprest, ha quella dà la pli gronda ch’ella aveva.

Igl èn passads in pèr dis e Nasreddin n’ha betg purtà enavos la padella.

A la fin ha la vischina dumandà: «Nasreddin, nua è mia padella?»

Nasreddin ha sinaquai condolà a la vischina. «Displaschaivlamain è ella morta tar la naschientscha.»

«Tgutgarias», di la vischina. «Co sa ina padella murir?»

«Padellas che san survegnir pops, san er murir», respunda Nasreddin.

Fridas preventivas

Nasreddin ha dà ad in mattatsch ina cria enta maun, al ha cumandà d’ir al bigl per aua ed al ha dà ina enturn las ureglias. «Fa be attenziun da betg laschar crudar el!», ha el sbragì.

Insatgi ch’aveva persequità la scena ha ditg: «Co pudais Vus be dar fridas ad insatgi che n’ha fatg nagut fauss?»

«Ti avessas mettain pli gugent», ha respundì Nasreddin, «sche jau dess pir fridas suenter ch’il giuven ha rut la cria e tant cria sco aua èn pers? Tenor mia metoda n’emblida il giuven betg ses pensum e tant la cria sco er il cuntegn sa mantegnan.»

En il pajais dals nars

Nasreddin è ì en il pajais dals nars. «Tadlai tuts», ha el clamà, «il putgà ed il nausch èn detestabels.» Quai ha el repetì mintga di, durant pliras emnas.

In di cura ch’el vuleva puspè tegnair ses pled, è ina gruppa d’abitants dal pajais dals nars sa postà davant el cun bratscha cruschada.

«Tge vulais vus?», ha el dumandà.

«Nus avain gist prendì ina decisiun tge ch’i saja da far pervia da tut quests putgads e quest nausch, dal qual ti discurras l’entir temp.»

«Alura as essas vus decidids, da guntgir ils putgads?»

«Na, nus avain decidì da guntgir tai.»

La clav persa

Insatgi ha observà co che Nasreddin tschertgava insatge giun plaun. «Tge has ti pers, Nasreddin?», ha el dumandà.

«Mia clav», ha quel respundì.

Sinaquai èn omadus stads en schanuglias ed han tschertgà.

Suenter in mument ha l’auter dumandà: «Nua l’has ti propi pers?»

«En chasa.»

«Sche pertge la tschertgas lura ordavert?»

«Qua èsi pli cler.»

Nasreddin, il predicatur

Il public ha supplitgà Nasreddin da far in predi per far far el nauscha figura.

Sinaquai ha Nasreddin dumandà davent da l’altar: «Avais chapì?»

Ils auditurs ch’eran surprais han respundì: «Na.»

«Per glieud che na vul betg chapir na stoss jau era betg pregiar.»

Il venderdi suenter è il public sa decidi da dir gea. Strusch che Nasreddin era puspè sin l’altar, ha el dumandà ses aspectaturs sch’els hajan chapì.

Els han ditg: «Gea, Nasreddin, nus avain chapì.»

Sinaquai ha Nasreddin ditg che a persunas ch’hajan chapì na stoppia el declerar nagut pli.

Il venderdi suenter han ils participants decidì da dir tant gea sco na.

«En quel cas duessan quels ch’han chapì declerar a quels che n’han betg chapì», ha ditg Nasreddin ed ha bandunà l’altar.

Il puntg da vista

Nasreddin seseva a la riva ch’insatgi al ha clamà tiers da l’autra riva: «Co fatsch jau da vegnir sin l’autra vart?»

Sinaquai ha Nasreddin respundì: «Ti es da l’autra vart!»

Nasreddin e l’asen

Nasreddin aveva cumprà diesch asens. Sin in seseva el returnond a chasa, entant ch’ils nov auters chaminavan ordavant. Sin via ha el tuttenina dumbrà ils asens, ha dentant emblidà da dumbrar quel, sin il qual el seseva.

Tut vilà è el returnà sin la fiera da muvel tar il martgadant: «Ti m’has cugliunà, igl èn be nov asens.»

Sinaquai ha respundì il martgadant: «Jau ves schizunt endisch.»

La corda da laschiva

In vischin è vegnì tar Nasreddin per emprestar sia corda da laschiva.

«I ma displascha, ma jau la dovr gist per sientar farina.»

«Ma co pon ins pomai sientar farina vi d’ina corda da laschiva?»

«Sch’ins na la vul betg emprestar, è quai main grev che quai che ti pensas.»

Nasreddin e la reclama

Nasreddin aveva ina vatga ch’era flaivla e magra. In di ha ditg sia dunna: «Nasreddin, va cun la vatga sin fiera e la venda!» Quai ha el fatg pliras giadas, ma nagin na la vuleva cumprar.

La finala è sa gidà in martgadant. El ha ludà la vatga sur tutta mesira ed ha en spezial fatg valair ch’ella dettia extrem bler latg.

Qua ha Nasreddin pretendì enavos sia vatga ed ha ditg: «Sche la vatga dat uschè bler latg, na la vend jau betg!» Ed el ha prendì sia vatga ed è ì a chasa.

Quella ch’ha la perla blaua

Nasreddin ha duas dunnas. Omaduas al dumondan adina puspè: «Tgenina da nus duas has ti il pli gugent?»

Cura che las duas dunnas n’èn ina giada betg ensemen, dat Nasreddin ad omaduas ina perla blaua e supplitgescha mintgina da dir nagut a l’autra.

Cura ch’ellas dumondan puspè ina giada, tgenina ch’el haja il pli gugent, respunda el: «Mes cor batta per quella ch’ha la perla blaua!»

In resultat da fantasia

In di spassegiava Nasreddin sin ina via in pau bandunada. Igl aveva gist cumenzà a far notg che Nasreddin observa ina truppa da chavaliers che vegn encunter ad el.

Sia fantasia cumenza a girar. El tema ch’ils chavaliers pudessan sblundregiar el u sfurzar el d’ir tar l’armada. Sia tema è vegnida uschè gronda ch’el è siglì sur in mir ed è sa platgà sin in santeri.

Ils auters viagiaturs che n’eran zunt betg privlus sco Nasreddin aveva supponì, han gì mirveglias ed èn suandads Nasreddin. Cura ch’els han chattà el, giascheva el per terra sco sch’el fiss mort.

In dals chavaliers dumonda: «Pudain nus gidar? Pertge essas Vus en quella situaziun precara?»

Nasreddin ha percurschì ch’el era sa sbaglià ed ha respundì: «Quai è pli difficil da declerar che quai che vus pudais supponer. Guardai, jau sun qua per via da vus... e vus essas qua pervi da mai.»

A tuts na pon ins mai far endretg

Nasreddin è en viadi vers il vitg. El ha tschentà ses figl sin l’asen e chamina dasperas. Qua vegnan encunter in per persunas e dian: «Guarda qua! L’um vegl va a pe, entant ch’il giuven sesa sin l’asen. Quel duess sa turpegiar!»

Nasreddin ch’ha udì quai, lascha descender ses figl e sesa sez sin l’asen. Ma gia suenter curt temp ha el udì a schend dus sper via: «Il grond cumpogn sesa sin l’asen e fa ir il pover giuven daspera. Na datti nagina cumpassiun pli sin quest mund?»

Qua prenda Nasreddin ses figl sper sai sin l’asen ed omadus chavaltgeschan vinavant. Alura vegn in pur per via e manegia: «Sto quest flaivel animal purtar vus omadus? Quai è incredibel! Il pover asen vegn a sa rumper il dies.»

Sinaquai è Nasreddin descendì ed ha er prendì ses figl giu da l’asen. Uschia han els cuntinuà il viadi, l’asen ordavant ed els dus davosvart. Betg lunsch davent dal vitg audan els co ch’in um di a l’auter: «Guarda be quests dus tabaloris! L’asen chamina ordavant ed els dus trottan suenter. Co pon ins be esser uschè tgutg?»

Qua ha Nasreddin ditg a ses figl: «Vesas mes figl, als auters na pon ins mai far endretg. Il meglier è sch’ins fa adina quai cha para ad ins sez il dretg.»

E tge èsi cun il lader?

A Nasreddin è vegnì engulà in asen. In vischin che vegn a savair quai reproscha a Nasreddin: «Pertge n’has ti betg gia renovà daditg il vegl isch-uigl?»

In auter vaschin manegia: «Ti has segir emblidà da far vi il schlegn!»

Ed in terz di: «Ti stos durmir profund, Nasreddin! Il lader vegn, va en uigl, sorta cun l’asen e ti dormas e na sentas nagut!»

Uschia mintgin che chatta insatge da crititgar. Tuttenina basti a Nasreddin: «Raschun a tgi ch’ha raschun! Ma sun jau tut sulet la culpa da quai ch’è capità? Tge èsi cun il lader?»

Nasreddin e si’uraziun

Nasreddin è daventà in um vegl e guarda enavos sin sia vita. El sesa cun amis vi d’in té e raquinta si’istorgia.

«Cura che jau era giuven, era jau plain temperament. Jau vuleva midar tuts. Jau fascheva oraziun tar Allah ch’el ma dettia la forza da midar il mund.

En la mesadad da mia vita sun jau ma dasdà in di ed hai badà che la mesadad da mia vita era passada ed jau n’aveva midà nagin. Bain damai, jau hai urà tar Allah ch’el ma dettia la forza da midar quels enturn mai ch’avevan basegn da sa midar.

Ed ussa sun jau vegl e mi’uraziun è pli simpla. ‹Allah›, rog jau, ‹dai a mai la forza d’almain midar mamez.›»

La muntogna

Nasreddin sa gloriava mintgatant d’avair forzas surnatiralas. La glieud vuleva avair ina cumprova ed al ha supplitgà da far vegnir la muntogna tar el.

«Muntogna», ha clamà Nasreddin, «ve tar mai!»

Sa chapescha che la muntogna n’è betg sa muventada ed uschia ha el turnà a clamar repetidamain. La finala ha Nasreddin cumenzà a sa mover vers la muntogna.

In dals umens al ha dumandà: «Nua vas?»

Qua ha Nasreddin respundì: «Jau na sun betg uschè stinà – sche la muntogna na vul betg vegnir tar mai, sche vom jau tar ella.»

Nasreddin, il servient

Nasreddin era daventà in dals servients preferids a la curt dal retg. Ed el ha profità da quella posiziun per sa preschentar.

In di aveva il retg ina fomuna. Ins ha servì ad el oberschinas cuschinadas a moda exquisita, uschia ch’il retg ha cumandà al cuschinier dal palaz da cuschinar per el mintga di oberschinas.

«N’èn quai betg ils megliers legums ch’i dat insumma?», dumonda il retg Nasreddin.

Nasreddin respunda: «Gea, maiestad, ils pli delicats, ils pli exquisits.»

Tschintg dis pli tard, cura ch’il retg mangia per la dieschavla giada oberschinas, sbragia el: «Chalai cun quella rauba, jau detestesch oberschinas».

«Gea, maiestad, quai èn ils menders legums ch’i dat», conferma Nasreddin.

Sinaquai di il retg: «Nasreddin, avant paucs dis has ti ditg che quai sajan ils megliers legums ch’i dettia.»

«Gea, maiestad, quai hai jau ditg. Però jau sun il servient dal retg e betg quel dals legums.»

E sch’i funcziunescha tuttina?

Nasreddin sesa a la riva dal Lai d’Aksehir e fiera viaden jogurt. In passant al dumonda tut surstà: «Nasreddin, tge fas ti qua?»

«Jau fatsch jogurt», respunda quel.

«Ma co duai sa furmar jogurt en in lai?»

«Jau sai», ha manegià Nasreddin, «igl è nunpussaivel, i na po simplamain betg esser. Ma tge sch’i funcziunescha tuttina?»

La visita dal sultan

Prest eri uschè lunsch: il sultan sez vuleva vegnir en la citad da Nasreddin! Quel era malsegir co ch’el duaja sa depurtar en preschientscha dal regent. In emploià dal retg al ha instruì co ch’el duaja respunder a las dumondas usitadas dal sultan. Quel vegnia l’emprim a dumandar quant ditg che Nasreddin vivia gia en la citad e quants onns ch’el haja studegià.

Nasreddin ha emprendì ordadora sias respostas, ma il sultan ha tschentà las dumondas en autra successiun: «Quants onns has ti studegià?»

«38 onns, o Sultan», ha respundì Nasreddin.

«Sche quant vegls es ti pia?»

«Tredesch onns», ha respundì Nasreddin.

«Co po quai esser? Es ti nar u sun jau nar?»

Sin questa dumonda nunspetgada ha Nasreddin be ponderà curt avant che respunder: «Nus essan omadus nars, ma mintgin sin sia moda!»

Nasreddin e la glina

Nasreddin è ì ina notg tar ina funtauna, tar in begl. El aveva gronda said e vuleva baiver aua.

Qua vesa el co che la glina splendura en l’aua da la funtauna. El ha vulì salvar la glina ed ha bittà la sua da sia sadella en la funtauna ed ha tratg vi da quella. La sadella da l’aua è restada bloccada vi d’in chantun d’in grond crap a l’ur dal bigl.

Mabain, Nasreddin tira pli ferm, la sua stgarpa e Nasreddin croda en dies. Tut al fa mal, però el na sa lascha betg starmentar, el è cuntent e di: «I na fa nagut che jau sun blessà al dies. Il principal è che la glina è puspè là, nua ch’ella tutga.»

Sche bun pia, lain dir nov

Nasreddin ha in siemi. En quel al dat in um nov munaidas dad aur, ma Nasreddin vul exnum avair diesch. Tuttenina sa dasda el e realisescha ch’el na tegna insumma naginas munaidas en maun. Immediat serra el puspè ils egls, stenda or ses mauns e manegia: «Sche bun pia, lain dir nov!»

Nasreddin sur da giuven e vegl

Nasreddin ha ditg in di: «Tranter giuventetgna e vegliadetgna na datti nagina differenza.»

«Daco betg?», vegn el dumandà.

Nasreddin respunda: «Davant nossa porta datti in grev crap, be paucas persunas èn ablas d’auzar quel. En mia giuventetgna hai jau empruvà d’auzar el, senza avair success. Pli tard, cura che jau sun daventà vegl, ma sun jau regurdà da quel fatg ed jau hai empruvà danovamain d’auzar el – e puspè senza success. Suenter quellas experientschas vegn jau a la conclusiun che tranter giuven e vegl na datti propi nagina differenza.»

La said

Nasreddin ed in ami viandavan sin ina via cun blera pulvra ed els avevan said. Els han fatg ina pausa tar ina chasa da té ed han constatà ch’ensemen avevan els gist anc ils daners per cumprar in magiel latg.

L’ami di: «Baiva ti l’emprima mesadad, jau hai anc ina presa zutger che jau vuless metter en mia part.»

«Metta en il zutger gia ussa, frar, lura pudain nus giudair tuts dus», respunda Nasreddin.

«Na, i na tanscha betg per far vegnir dultsch in entir magiel», di l’ami.

Nasreddin va en cuschina e turna cun sal. «Buna novitad, ami, jau baiv mia part cun sal ed igl ha avunda sal per omaduas mesadads.»

L’iert da flurs

Nasreddin è sa decidì da far in iert cun flurs. El ha preparà il terratsch ed ha semnà bleras bellezza flurs.

Cura ch’ellas han cumenzà a flurir, n’avevi betg mo las flurs tschernidas, mabain dapertut creschivan flurs-chadaina.

El ha dumandà cussegl tar tut ils ortulans pussaivels ed ha empruvà tut las metodas enconuschentas per vegnir liber da las flurs chadaina, però senza success.

A la fin ha el fatg in lung viadi en la citad principala, fin tar l’ortulan dal palaz dal schaic.

L’um sabi aveva gia cusseglià blers ortulans ed ha proponì ina gronda quantitad da meds per sragischar las flurs-chadaina. Però Nasreddin aveva gia empruvà ora tut. In’urelletta èn els sesids in sper l’auter senza dir pled.

A la fin guarda l’ortulan si per Nasreddin e di: «Mabain, lura ta cussegl jau d’emprender d’avair gugent la flur-chadaina.»

Las sandalas da Nasreddin

In pèr mattatschs che faschevan termagls vulevan scappar cun las sandalas da Nasreddin. Els èn sa mess enturn Nasreddin ed han ditg: «Nasreddin, sin quella planta nagin che na vegn da raiver.»

«Ha, cler che quai va», di Nasreddin, «jau vegn a mussar a vus co ch’ins fa quai.» El vuleva laschar las sandalas per terra, però ina vusch interna al ha avertì ed uschia ha el mess ellas sut sia tschinta avant ch’el ha cumenzà a raiver. Ils mattatschs eran dischillusiunads. «Pertge prendas las sandalas cun tai?», cloman els si per el.

«Sche nagin n’è anc raivi sin quella planta, co duess jau lura savair ch’i n’ha betg vias si qua», ha Nasreddin respundì.

Asens bunmartgads

Mintga di da fiera manava Nasreddin in asen sin il martgà ed al vendeva fitg bunmartgà. Il pretsch ch’el dumandava per ses asens era adina lunsch sut ils pretschs da ses concurrents.

In di ha in ritg martgadant dad asens ditg ad el: «Jau na sai betg co che ti ta pos lubir da vender tes asens uschè bunmartgà. Jau fatsch engular mes servients il fain dals purs ed als cumond da tegnair ils asens senza als pajar persuenter. E tuttina èn tes pretschs pli bass ch’ils mes.»

«Quai è simpel da chapir», ha respundì Nasreddin. «Ti engolas pavel e forza da lavur – jau engol asens!»

Allah e Nasreddin

Nasreddin aveva spargnà daners per pudair cumprar ina nova chamischa. Cun plaschairun è el ì tar il cusunz. Quel ha prendì mesira e ditg: «Turna en in’emna, sche Allah vul è tia chamischa pronta fin lura.»

Nasreddin ha gì pazienza durant in’emna, lura è el puspè ì tar il cusunz en butia.

«Igl ha dà in retard», di il cusunz. «Però, sche Allah vul, sche vegn tia chamischa ad esser pronta per damaun.»

Il di suenter cumpara Nasreddin puspè en butia tar il cusunz. «I ma displascha, però la chamischa n’è betg anc finida. Sche Allah vul, sche fin damaun stuess ella esser pronta.»

Nasreddin sa vilenta: «E quant ditg cuzza quai anc, sche nus laschain d’ina vart Allah?»

Mieulas cunter tighers

Nasreddin sterneva mieulas enturn sia chasa.

«Tge fas ti qua?», al ha dumandà insatgi.

«Jau tegn davent tighers.»

«Ma en questa regiun na datti gea gnanc tighers.»

«Exact! Vesas co ch’i gida!»

Il scolast pedant

Mintgatant prendeva Nasreddin glieud sin sia bartga per far cun quels in’excursiun.

In di ha in scolast pedant sa laschà purtar cun la bartga da l’autra vart dal flum. Strusch ch’els eran sin la bartga, dumonda il scolast sch’i dettia in stemprà.

«Na dumonda betg mai chaussas uschia», respunda Nasreddin.

«N’has ti mai emprendì la grammatica?», di il scolast.

«Na», fa sinaquai Nasreddin. «Lura has ti manchentà la mesadad da tia vita», manegia il scolast.

Nasreddin tascha.

Lura vegn in grev stemprà. La bartga da Nasreddin s’emplaina cun aua.

Nasreddin guarda si per il scolast e dumonda: «Has ti emprendì insacura a nudar?»

«Na», respunda il giast.

«Lura, mes bun scolast, è ti’entira vita persa, pertge che nus giain sut.»

Il mund cupitga

In di ha insatgi dumandà Nasreddin: «Pertge cumenza la glieud atgnamain cun l’alva dal di a chaminar en las pli differentas direcziuns?»

«Fitg simpel», ha respundì Nasreddin. «Sche tuts giessan en la medema direcziun, cupitgas il mund!»

Nasreddin ed il tscharescher

In di è Nasreddin sesì sut in tscharescher per far in cupid. Da l’autra vart sa chattava in champ cun melonas d’aua.

Approfundà en la contemplaziun da las melonas, ha Nasreddin cumenzà a sa far patratgs. El ha ditg a sasez: «Igl è remartgabel che fritgs uschè gronds sco las melonas creschan vi da chaglias uschè finas, entant che fritgs uschè pitschens sco las tschareschas sur mai creschan vi d’ina planta uschè gronda. Qua n’è insatge be en urden. Tgisà sch’il creatur ha forsa tuttina fatg in sbagl?»

En quel mument è ina tscharescha dada directamain sin il chau da Nasreddin, uschia che quel ha exclamà: «Ludà saja Dieu, il tutpussent, il tutsaviaivel.»

Il mediatur

Cura che Nasreddin era mediatur, è ina dunna vegnida tar el cun ses figl.

«Quel cumpogn», ha ella ditg, «quel cumpogn mangia memia bler zutger. Jau na poss betg ma lubir quai. Perquai As supplitgesch jau da scumandar uffizialmain ad el da mangiar uschè bler. A mai na vul el betg obedir.»

Nasreddin ha ditg ad ella da turnar puspè en set dis. Cura ch’ella è turnada, ha el spustà sia decisiun per in’emna.

«Ussa», ha el ditg al cumpogn giuven, «ta scumond jau da mangiar dapli che tant e tant zutger al di.»

Sinaquai ha la dunna dumandà, pertge ch’i saja ì uschè ditg fin ch’el haja prendì questa simpla disposiziun.

«Guardai, buna dunna, l’emprim hai jau stuì chattar ora sche jau sun bun da reducir mes consum da zutger, avant che jau poss cumandar quai ad insatgi auter.»

Nasreddin ed il dir manzegnas

In um è vegnì tar Nasreddin ed al ha supplitgà: «Poss jau avair tes asen?»

«In autra giada fitg gugent, ma oz n’è mes asen betg qua», ha respundì Nasreddin. En quel mument ha l’asen clamà: «Jaaah».

«Pertge dis ti manzegnas, Nasreddin? Tes asen è bain a chasa!»

«Crais ti a mai u a l’asen?», ha dumandà Nasreddin.

Indicaziuns bibliograficas

Trad. Istorgias da Nasreddin. Tut ils dretgs d’autur(a) / chasa editura resalvads. Ediziun epub: www.chattà.ch (2016).