Madrignas dattan adina en ils latschs
La societad ha in mal maletg da la madrigna

(anr/vi) «Madrigna» u «madrastra» èn ils pleds rumantschs per «Stiefmutter». Gia il sun dals pleds tradescha: La reputaziun da la madrigna è mala. Dasperas surpiglia ella gronda responsabladad. In nov cudesch «Gute böse Stiefmutter» fa frunt al mal maletg che la societad ha da la madrigna. L’autura Karin Frei è sezza mamma e madrigna. Ella purtretescha en ses cudesch set madrignas. Ina da questas dunnas ha maridà in um cun quatter uffants. Avant l’altar ha ella engirà a sasezza: «Jau na vi mai avair agens uffants, uschiglio avess jau forsa pli gugent ils agens ch’ils figliasters.» In’autra dunna raquinta d’in perchasa cun otg uffants: Trais agens da l’emprima lètg, trais da l’um ed anc dus uffants communabels. Ella sa regorda da muments che las larmas èn siglidas cura ch’ella na veseva betg pli sur ils mantuns da resti tschuf ora. 

La perfiditad dals pregiudizis 
«Ad ina madrigna na perdunan ins betg, sch’ella disdescha», declera ina dunna. Sch’ina madrigna fa sbagls conferma ella tut ils pregiudizis da la societad. Perquai emprovan bleras madrignas l'emprim d’esser «super-mammas»: fitg charas e perfetgas. Sch’ina madrigna savila cun il figliaster u la figliastra, ha ella nauscha conscienza e sa dumonda, «reagiss jau tuttina, sch’i fiss mes agen uffant». 
La nauscha conscienza è ina da las pli profundas traplas en la vita da madrignas. Il dilemma è perfid: Sch’ina madrigna è severa, lura correspunda ella exact al maletg da la nauscha madrigna ord las istorgias da Grimm. Ma sch’ina madrigna è memia chara cun ils figliasters, daventan ils uffants pupragnads e maleducads. Ed era en quest cas ha la societad puspè in mussament «dapli»che las madrignas na valan nagut. 

Agid da psicologs 
Bunamain tuttas madrignas raquintan ch’ellas hajan duvrà agid d’ordaifer. Cun accumpagnament psicologic han ellas plaunsieu emprendì ch’ellas dastgan far sbagls e ch’ins dastga era esser vilà sin in figliaster, pertge era mammas èn viladas e fan sbagls. 
Ma la nauscha conscienza ed ils pregiudizis n’èn betg ils sulets latschs en la vita d’ina madrigna. Las charplinas ch’absorbeschan bler energia èn las sa scagnadas cun las ex-partenarias da l’um – pia cun las «vairas mammas». Be ina suletta madrigna raquinta ch’ella haja gì ina buna relaziun cun la mamma da ses figliaster. Lezza mamma aveva da bell’entschatta ditg ch’ella na veglia betg salvar l’uffant perquai ch’ella saja surdumandada cun l’educaziun. 
Las autras madrignas descrivan cumbats brutals, sche la ex-partenaria vegn suenter intgins onns sin l’idea ch’ella vuless tuttenina il dretg da tgira. 
Diras situaziuns datti era, sch’ils uffants vegnan instigads. Ina da las madrignas di en quel connex: «Jau er la mamma da lavurdis» e l’autra quella da dumengias nua ch’el survegniva adina tschigulatta. 

Buns muments 
En talas situaziuns pon era uffants esser diavelets. «Tobias aveva simplamain in temp la tendenza da disfamar mai tar glieud che n’enconuscheva betg mai», di ina madrigna che ha gì ditg da morder fin che la situaziun en famiglia è sa normalisada. 
Ma las madrignas raquintan era da buns muments, gist la madrigna da Tobias: Cura ch’ella ha stuì ir en spital per laschar operar il dies ha il figliaster ditg: «Sas, ti na stos betg far quitads. Ti has adina guardà da mai, uss guard jau da tai.» Suenter ch’ella è vegnida relaschada dal spital ha ella stuì star sis emnas enta letg, ed il mat da 14 onns ha purtà mintga damaun avant ch’ir a scola il té al letg a la madrigna. 

Ed ils padrasters? 
Il cudesch è ideal per dunnas ch’èn sezzas madrignas e che vulan intervegnir co autras dumognan questa sfida. El cuntegna ina glista da cussegls pratics e descriva en ina part pli teoretica las difficultads dal status «madrigna». 
Ma era a lecturs nun pertutgads pon ins cussegliar il cudesch. Ils set purtrets èn scrits a moda viva, ed ins po immediat s’imaginar las grittas ed ils plaschairs da las madrignas. E suenter la lectura dal cudesch tuna il pled «madrigna» tuttenina betg pli uschè giz e antipatic. 
I fiss plinavant er interessant da leger in cudesch equivalent davart ils padrasters (Stiefvater). En nossa societad datti numnadamain dapli padrasters che madrignas. Els han segir era da sbatter cun problems e pregiudizis ch’èn dentant in pau auters, damai ch’ils padrasters han pli gronda distanza tar ils uffants che las madrignas. 

Karin Frei: «Gute böse Stiefmutter». Chasa editura Limmat. 190 paginas. 36 francs. Turitg 2005. ISBN 3-85791-479-3.