Bleras victorias d’etappa
Diesch onns Plenum grischun da dunnas

(anr/lw)

Il Plenum grischun da dunnas festivescha quest onn ses dieschavel giubileum. El è vegnì fundà dal 1993 sco organisaziun feminista. Malgrà da “bleras victorias d’etappa” na po’l però anc betg sa metter a ruaus, sco ch’ins po leger en l’ultim numer da sia revista. Las finamiras dal Plenum grischun da dunnas èn da sensibilisar il public, las partidas ed instituziuns per interess actuals da dunnas, da promover dunnas che vulan s’engaschar sin il champ politic e social e da sa metter en adina puspè per dumondas da dunnas. Ch’ins n’haja anc betg cuntanschì tut quai ch’ins vuleva durant ils ultims diesch onns, quai scriva la presidenta Marion Theus en l’editorial dal nov numer da la revista “Novitads dal Plenum da dunnas”. Tant en la politica sco en l’economia sa sminuescha la quota da dunnas e per quai che reguarda la participaziun da dunnas en il parlament federal è la Svizra sin rang 26 congualà cun las autras naziuns. 
Marion Theus, a partir da quest onn successura dad Ursina Campell, cumenza perquai ses temp d’uffizi sco presidenta cun ina tenuta da cumbat. Ella appellescha a las dunnas da na capitular e da sa motivar ina l’autra. “Prendain la pussanza!”, scriva ella, “la pussanza cun la quala nus avain gì fadia per plirs tschientaners.” Che fin ussa s’haja adina stuì cumbatter per survegnir ils medems dretgs sco quels che èn en possess da la pussanza. Saja quai sclavs, saja quai nairs, povers, dunnas – ch’ins n’haja mai concis ad els dretgs da libra veglia.
Tgi che pensa uss che tals tuns tutgassan tar il passà e tar il cumenzament dal moviment feministic, quel po sa persvader che quai nun è motivà cun leger las contribuziuns davart la critica da l’ONU e dal post da coordinaziun da las organisaziuns na guvernamentalas (Non Governmental Organization NGO).
L’ONU crititgescha che la Svizra è memia plauna cun sia politica da paritad tranter dunnas ed umens. Ch’in dals impediments per abolir discriminaziuns saja la structura federalistica, legia ins. Che dunnas èn sutrepreschentadas en posts impurtants da l’economia e da l’administraziun sco er a las universitads vegn attribuì al sistem scolastic en Svizra che saja sparpaglià ed orientà sin professiuns tecnicas e manualas. 
Il post da coordinaziun da las NGO da sia vart crititgescha che las finamiras en vista a la paritad sin il champ da l’administraziun federala na vegnian betg realisadas svelt avunda respectivamain tenor plan. Postulats en il parlament fan naufragi pervi da la maioritad masculina u svaneschan – en cas dad esser vegnids approvads – en chaschuttas da funcziunaris. Ina da las consequenzas è, legia ins, che la povradad saja derasada surtut tranter las dunnas, surtut tranter dunnas che vivan sulettas cun lur uffants. En media gudognan dunnas 30 pertschient damain che umens. Ed entant che la paja d’in um vegn per il solit augmentada cur ch’el marida, ston dunnas far quint cun reducziuns da paja. Che per dunnas saja i ordvart difficil da cumbinar in gudogn suffizient cun avair uffants. Quai – e dal rest er il problem da la violenza envers dunnas ed uffants – vegn anc pli acut en temps da crisas economicas accumpagnadas da dischoccupaziun e pensiers per l’avegnir. En quest senn pon ins forsa chapir l’intimaziun da Marion Theus da cumbatter per in mund che vegn ad esser pli bel apaina che las dunnas pon realisar lur ideas en la politica, la religiun, l’economia ed en la societad.