Nagina toleranza per violenza en la famiglia
Cun infurmaziuns e scleriments duai la violenza a chasa vegnir prendida or 
da la «zona grischa».

(cc) La campagna «Violenza (n’)ha (nag)in dachasa» dal chantun Grischun ha chaschunà vastas reacziuns dapi sia lantschada l’entschatta da l’onn. Dunnas ed umens, ma er dunnas pertutgadas da violenza, han reagì sin la campagna da sensibilisaziun ed han dumandà il pled. Latiers èsi sa mussà in’ulteriura giada cleramain che violenza en famiglia ha bleras furmas e ch’ella sa chatta savens en ina uschenumnada zona grischa. Sch’ins discurra da violenza encunter dunnas en famiglia e partenanza, alura predomineschan per gronda part acts da violenza fisica. Tar tut quai ha violenza a chasa anc bleras autras furmas: Suppressiun tras smanatscha, intimidaziun, constricziun u massivas restricziuns finanzialas. Tut questas furmas èn acts da violenza ed uschia acts cunter la lescha. 

Metter ils cunfins ad ura 
Sche violenza vegn tolerada en ina da questas furmas, poi capitar che l’abus s’extenda. Perquai èsi impurtant che las mattas e dunnas pertutgadas reageschan a temp. 
«Impurtants èn projects ed iniziativas, ch’èn concepids spezialmain per rinforzar mattas», rapporta Susanna Mazzetta dal post da stab per dumondas d’egualitad dal chantun Grischun. «Uschia duain vegnir surmuntads ils models da rollas che impedeschan las dunnas da dir na e da metter clers cunfins.» Quant impurtantas che quellas mesiras èn mussan las cifras actualas da noss pajais. Susanna Mazzetta sa che violenza en famiglia capita en tut las gruppas da vegliadetgna ed en tut las classas socialas. «Anc adina teman bleras da las dunnas pertutgadas da discurrer davart lur experientschas cun violenza. Savens crain ellas d’esser con-culpaivlas vi da l’abus da lur partenaris.» 

Zona grischa tranter violenza e nunviolenza 
En il rom dal project interreg «surpassar cunfins – metter cunfins» marscha actualmain in studi che s’occupa tranter auter cun la zona grischa tranter violenza e nunviolenza. La retschertga succeda en il Grischun, il Liechtenstein e Vorarlberg. «Nus sperain da survegnir a maun da quest studi enconuschientschas pli exactas dal cumenzament e da la dinamica da violenza a chasa en Grischun», declera Susanna Mazzetta. «Sin quella basa pon alura vegnir sviluppadas sistematicamain mesiras preventivas.» 

Cussegliaziun e sustegn 
Cunter ina bagatellisaziun da violenza en mintga furma gidan en emprima lingia infurmaziuns e scleriment. «Cun la campagna «Violenza (n’)ha (nag)in dachasa» vulessan nus motivar dunnas da tschertgar gia baud agid», declera Susanna Mazzetta. «Perquai èsi necessari da render adina puspè conscient ch’ins na chapescha sut violenza betg mo ils maltractaments fisics, mabain tut ils cumportaments che chaschunan a dunnas donns fisics, psichics e sexuals.» Sin la pagina d’internet www.gewalthatkeinzuhause.org pon vegnir consultads servetschs da cussegliaziun e d’agid dal chantun Grischun, dal Vorarlberg e Liechtenstein. 

A medem temp datti broschuras d’infurmaziun sin tudestg, talian e rumantsch che pon vegnir pustadas tar il post da stab per dumondas d’egualitad (tel. 081 257 35 70). Infurmaziuns: Susanna Mazzetta, Post da stab per dumondas d’egualitad, natel 079 483 74 01 

Opiniuns
«Passa 30 onns lavur per las medias m’han mussà ch’ina vita libra, in’opiniun independenta e libra è mo pussaivla en ina societad libra da violenza. Violenza destruescha l’uman e si’olma. Violenza destruescha la societad. Esser cunter la violenza è in cumbat per in dretg da l’uman – viver en nunviolenza.» 

Hanspeter Lebrument, editur 

«Ina partenanza sto adina sa basar sin in dialog. Tgi che sforza tras si’opiniun cun forza, quel surpassa cleramain ils cunfins morals e legals. Jau chat fitg impurtant che mintga singul mettia adina puspè in cler accent cunter mintga furma da violenza e suppressiun.» 

Andy Gees, pilot da bob e lutgader 

«Numnar e condemnar tut las furmas da violenza cunter dunnas, mattas e mats, independentamain dal fatg, sch’ellas vegnan toleradas da nossa cultura u betg, per rumper il mir da la taciturnitad.» 

Jürg Capol, Chief Marketing Officer FIS CM da skis 2003 

«Jau prov da tractar umans, n’emporta sche quai è mia amia, mia mamma, in ester u in uffant, uschia sco che jau vuless gugent vegnir tractà – plain amur e cun respect. Violenza, sin tge stgalim che quai saja, na tutga definitivamain betg tiers.» 

Cla Mosca, campiun mundial da snowboard 

Nus tuts ans giavischain ina societad senza violenza. Alura èsi bain cler che nus stuain cumenzar cun quai en l’atgna famiglia. Schliar problems senza conflicts vul er dir, schliar els senza ch’il ferm supprima il debel. Abus da violenza envers dunnas na dastgan vegnir tolerads en nagina furma. 

Norbert Joos, alpinist extrem