Immersiun: Visiun u allucinaziun?
A Vaz sura è l’instrucziun immersiva in tema delicat

DA SIBYLLE PFIFFNER

Il cussegl da scola da Vaz sura ha infurmà ier saira davart il project preliminar d’immersiun en scola. L’acquisiziun d’in segund linguatg duai esser ina schanza e purschida per ils uffants. Immersiun munta emprender in segund linguatg cun pratitgar quel. Ina visiun dals scolasts da Vaz sura è da viver il segund linguatg rumantsch grischun en il rom matematica. Quai duai capitar senza stuair emprender, sco usità, ordador pleds en auters linguatgs. L’instrucziun immersiva sa dentant mo vegnir cuntanschida communablamain. Joos Weber, manader da la scola, è persvadì che l’immersiun promova la flexibilitad e creativitad en il patratgar. «Immersiun munta sfunsar en in auter linguatg e sa nudar.» Joos Weber agiunta che l’emprim linguatg na vegnia perquai betg a la curta. I sa tractia plitost d’ina cumpetenza equilibrada en dus linguatgs. Il referent Werner Carigiet discurra d’in model da muntogna da glatsch. «Tar l’immersiun profiteschan ils uffants dal segund linguatg rumantsch grischun, quai che na va betg a donn e cust d’in auter linguatg.» L’idea da l’immersiun è d’instruir tscherts roms en il linguatg mamma ed auters en in linguatg ester u en il segund linguatg. A Vaz sura fiss quai il rumantsch grischun. 

Il pievel na pleda betg exnum per il rg
«Quants uffants èn cunigls d’experiment tar quest project preliminar? Exact in uffant da la segunda classa sa rumantsch.» Questa frasa deriva d’in genitur sceptic envers las duas lecziuns supplementaras en rg. D’in auter chantun vegn la reproscha ch’ils geniturs ed ils uffants vegnian sut las rodas. «Ils uffants emprendan per la vita e betg per la scola. Cun questa immersiun emprendessan ils uffants per la scola.» Sto esser ch’intgins na realiseschan anc adina betg da tge ch’i sa tracta insumma tar l’immersiun. Ils uffants possedan avunda capacitad intellectuala per emprender plirs linguatgs. Plitost han ils educaturs temas e barrieras cura ch’i va per acquistar in segund linguatg. Immersiun munta chapir e pir lura numnar. Tenor Paul Dosch, inspectur da scola, sa tracti da cuntanscher il plan d’instrucziun, e l’immersiun na saja nagin impediment. «Il rom matematica è adattà per l’acquisiziun dal segund linguatg», manegia  l’inspectur. Paul Dosch punctuescha ch’ils uffants retschavessan ils pensums en omadus linguatgs. Sin la dumonda, daco che l’instrucziun immersiva na possia betg esser voluntaria, respunda il president da scola Kaspar Jörger: «L’instrucziun d’in linguatg ester è obligatori en l’entir chantun Grischun. E lura na pudain nus betg far in program da giavischs per mintga uffant.» Na manegia el betg in plan da menu per ils geniturs? 

Rumantsch sco clav da linguatgs
«Na fissi betg pli prudent da ponderar ina giada, sche l’englais na fiss betg pli adattà sco segund linguatg?» Ina dumonda giustifitgada, sch’ins ponderescha tge impurtanza che l’englais ha ozendi. Tuttina na vai betg per dominar il rumantsch grischun, mabain per gudagnar la clav da linguatgs. Rg è ina buna basa per emprender englais, talian, portugais ed auters linguatgs. Babilonicas da linguatgs èn sclausas. La finamira da l’immersiun è era d’augmentar il nivel cun resursas ch’ils uffants han fatg. Sin l’entir mund vegn stimà tranter 60% e 75% umans bilings. Il rumantsch grischun vegniss pia nizzegià sco vehichel e betg sco frain dal vehichel. «Umans bilings èn pli attents e sensibels che tals che san perfetg in linguatg», manegia Werner Carigiet. «Tar la bilinguitad resta l’areal dals pleds il medem. Sulet ch’il chaun survegn ina autra parita tar il pled «dog», «chien», «cane» u «Hund». Quai munta flexibladad en il patratgar tar il medem pled. 

«Era nus essan abels d’emprender»
Tenor intgins geniturs haja il cedel d’infurmaziun gia fatg ir els sin la palma. Las duas lecziuns supplementaras hajan irrità bain inqualin. Cura che la scolasta Tina Liesch ha agiuntà las duas lecziuns da matematica per rg, è la glisch pir ida si. Chapaivel ch’intgins eran plain ravgia gia avant la saira d’infurmaziun. Ina pitschna mancanza da communicaziun. Suenter lungas discussiuns è la finala crudada la dumonda, sch’ins na pudessi betg introducir l’immersiun en in rom music sco per exempel malegiar. Las rodas en ils tscharvels han entschavì a rotar, a moda positiva. Schebain che la terminologia è pli simpla tar la matematica, manegia Kaspar Jörger avant il «open end»: «En la proxima sesida dal cussegl da scola vegnin nus a resguardar l’atmosfera durant il referat, vossas temas e voss dubis envers il project. En mintga cas reponderain nus anc ina giada la situaziun.» Sco quai ch’il cussegl da scola è abel d’emprender, vegnan bain era ils geniturs ad avrir in pau dapli l’orizont. I va per il futur dals uffants, per ina schanza unica en la vita e betg per la focusaziun dals problems persunals sin la scola da pli baud. Era il project d’immersiun na pretendess betg da discurrer rumantsch grischun. U discurra insatgi da la Svizra tudestga a chasa suenter scola tudestg da scrittira? Quai èn dua pèra chalzers.