“In spinner? – Quai è in cumpliment per mai”

Dad Anita Simeon

Mirko Baselgia ha ina passiun: l’art. El ha prendì a cor il cumond dal maister da Michelangelo: “Na lascha mai passar in di senza dissegnar.” E quai fa el cun persvasiun ed insistenza. In purtret d’in pitschen exot.

Ina figurina da zin stat tut suletta sin ina gronda platta da fier. Isolaziun, temp, l’uman en relaziun cun il spazi extern ed intern, quai èn gronds temas da la vita. E quai èn er ils temas da Mirko Baselgia. “I deva in temp, nua che jau dumandava tut quels che jau entupava, tge relaziun ch’els hajan cun il temp. E quai ha dà per part interessantas respostas.” Ina avischinaziun empirica als temas dad ina vart, e l’avischinaziun cun il material da l’autra vart. “L’emprim stat la skizza, pli baud devi suenter savens in maletg, ussa lavur jau surtut en furma da sculpturas.” Il material è divers: per part lavura el en gip, per part en fier, per part en lain. Per pudair lavurar cun divers materials ha el drizzà en il vegl clavà da ses tat sco atelier, nua ch’el po experimentar senza cunfins. “L’enviern èsi bain in zichel fraid, ma perquai hai jau fabritgà ensemen cun mes barba ina chista da lain en il faner che jau hai isolà cun strom. Jau poss damai supportar las temperaturas, il problem è però ch’il gip vegn per exempel tut sfess e dat dapart.”

Sia sculptura preferida il mument consista or da betun liger. In quader alv cun ina sfunsada centrala. Ina stgala maina en il intern – u en il nagut? “L’uman e ses conscient u subconscient ma han adina fascinà. Jau less er viver en moda conscienta e m’agitesch sche jau hai fatg il viadi da la posta fin a chasa senza ch’jau hai percurschì che jau hai fatg el, perquai che jau era en patratgs u en siemis. Il pli gugent struvegiass jau alura enavos la roda dal temp.”

Sch’ins dumonda Mirko dapi cura ch’el haja cumenzà a sa deditgar a l’art, alura vegn la resposta da standard, ch’ins enconuscha bain e ch’el commentescha cun in surrir: “Dapi che jau sai tegnair in rispli en maun, malegel jau.” Entschet per propi ha el avant bel e bain sis onns. Alura aveva el exponì divers da ses maletgs sin la fiera da stad a Lantsch. “Ma quai n’era betg il dretg public, er sche jau hai survegnì intgins buns feedbacks.” Avant dus onns e mez ha el cumenzà a salvar sias skizzas. “Jau hai ina giada dumbrà: igl èn varsaquantas sur traimilli.” La passiun ha tschiffà el. E sch’insatge fascinescha el, alura s’occupa el dal tema sco ch’i s’auda. Avant quatter onns ha el cumenzà a s’occupar da l’anatomia. “Jau hai in onn e mez mo malegià umans. Ussa sai jau pli u main malegiar in um musculus che stat cun medema paisa sin tuttas dus chommas.”
In da quels ha el er malegià sin in purtret da circa in meter quadrat. En il magun da l’um hai però ina rusna, ed en quella hai puspè in uman. Il medem motiv ha el er stgaffì en gip. “Er sche jau mettess ussa diesch da quellas figuras ina dasper l’autra, l’uman en l’intern da la figura resta isolà.”

Mirko Baselgia deriva atgnamain d’ina famiglia da sportists. Ses tat aveva ina butia da sport che è vegnida schlargiada da ses barba e divers nums da sia parentella cumparan adina puspè sin glistas da rangaziuns sportivas, surtut en la disciplina da passlung. N’è el mintgatant betg sez er isolà? In pau status d’exot ha el schon, er tranter collegas. Quai na disturba el però betg grond: “Sch’insatgi di a mai ch’jau saja in spinner, alura è quai in cumpliment.” N’èsi betg er in zichel rebelliun? “Jau rump gugent or da l’unifurmitad. Mes ami ha ina giada scrit ina chanzun da la plievgia, nua ch’el descriva tut quellas persunas che stattan cun mina gritta sut lur umbrellas e na vesan betg sur il cunfin da la taila tendida. Jau giaud dad ir enturn en la plievgia e da sentir co che jau vegn bletsch.”

La gruppa da teater Val Alvra vegn a manar si quest atun il toc da Dario Fo e Franca Rame “Mater Toxicorum”. In’idea dal reschissur Philip Lenz e dal responsabel per il maletg da tribuna Mirko Baselgia era dad inscenar quel en il bogn cuvert a Casti. Quell’idea è però crudada en l’aua. ussa datti ina lunga rampa che vegn adina pli stretga e prolunghescha uschia la perspectiva. Là giogan ils dealers e lur victimas, ils umans pia a l’ur da la societad. Quella vegn mussada cun statists a l’ur da la rampa sin puntadas da bajegiar. “La differenza tar las sculpturas è, ch’i sa tracta qua da persunas realas e betg mo da figuras d’atschal. Il tema è però il medem: societad ed isolaziun. Il bel è ch’jau na stoss questa giada betg procurar per la realisaziun da mias ideas, la construcziun da la tribuna procuran auters. Igl è però er stà bel da lavurar e sviluppar ideas en il team.”

Mumentan fa Mirko in emprendissadi da dissegnader da construcziun auta. Tge visiuns ha el per ses futur? “Mintgatant èsi er in zichel stentus dad esser in exot. Jau emprov da chattar persunas cun las medemas finamiras. Forsa datti ina giada in studi en ina scola d’art. Jau hai bain anc in pèr projects concrets che èn sin rucca, ma quels n’èn betg anc madirs da laschar or dal chaschut.” Vegni ina giada a dar in Mirko Baselgia sin la bancnota da 100 francs? “Quai na decid jau betg sez. Mumentan sun jau però a la tschertga d’insatge autentic, ma igl è grev da chattar insatge che n’è betg anc vegnì fatg. Jau na vuless però mai stuair dir: Quai avess jau anc vulì far.”

Sche ti t’interesseschas pli detagliadamain per las lavurs da Mirko, alura guarda sut www.baselgia.com.