Fas kunscht?
L’artist Michel Pfister da Vuorz tranter atelier e supermartgà

Dad Andreas Cadonau

El na va pli zop. La terza operaziun ha gì success. Cun terapia e veglia èsi reussì ad el da gulivar ses manco corporal. Ses chalun nun era da naschientscha sa sviluppà endretg. Il Michel Pfister na gieva guliv. Forsa ha gist quest zoppegiar bittà el or da la lingia guliva, la carriera classica burgaisa clamada, dunna, uffants, chasa ed in salari che lubescha il nivel da viver giavischà. Vi dal tschiel pendan nivels d’urizi, stgirs, gronds, extensivs che stauschan la glisch da la saira or da la citad. Igl è stitg. Nus sesain sin sutgas d’ustaria, dador insanua en la uschenumnada «Basilea pitschna», la Basilea da la vart dretga dal Rain. La Basilea dals Tircs, Jugoslavs e uschenavant. Noss discurs daventa ladinamain intensiv. Mias dumondas tschiffan il visavi, foran suenter il fundament da sia existenza. El para concentrà, sia egliada è fitgada enavos en il film da sia vita. Sias respostas èn exactas, definidas, libras dad emoziuns. Da la tur baselgia visavi entschaivan ils zains pitschens a tutgar. Il discurs s’interrumpa andetgamain. Cun set onns vegn el operà l’emprima giada. El entschaiva gia alura a s’occupar pli intensivamain cun sia existenza. Cun 16 onns la segunda operaziun. Ina fuscrada. Durant ils quatter onns d’emprendissadi è el absent dapli che quatter mais da sia plazza da lavur, pervi da operaziuns. Adumbatten, la speranza da savair sa muventar sco l’ulteriura glieud sto vegnir sutterrada. Michel Pfister gulivescha quai cun dapli prestaziun. «Jau hai gulivà mes manco corporal cun lavurar dapli. Sche ti nun es sco tschels, alura stos ti gulivar.» Quai ha el fatg durant ses trais onns a Turitg nua ch’el ha lavurà sco dissegnader da construcziun auta. Da las otg fin las otg en biro. E tranteren en viadi cun la vespa da consum tar cultura.

La scola da furmaziun e d’art
Michel Pfister entra en la scola da furmaziun e d’art a Basilea. Michel ha rimnà sutgas, or dal rument, si da la via, merda che la civilisaziun ha spidà or da ses mulin. El ha separà la tocca e creà in agen mund da sutgas, en l’emprima egliada in mund scurril. Co po ina sutga ch’è definida cleramain en nossa vita da mintga di chattar ina autra furma? Il diever da la sutga è gea determinà. Èn las sutgas da Michel Pfister banalitads? Simplas furmas da diever skizzadas en in’autra dimensiun? Ina ch’è greva da tschiffar? La sinfonia da las sutgas. Nus sesain sin terrassa da sia abitaziun a Basilea. «Qua davant è la scola, visavi la scolina e qua dasperas in burdel. Quai è halt la Basilea pitschna.» Uschia ha il Michel Pfister definì ses vischinadi. Il mund davos terrassa è idillic cun curtins ed ierts, cun in pign davant si. Ils vischins sin distanza. En l’orizont tanscha la tur dal Wartek en il tschiel. La tur da l’anteriura bieraria, oz ina localitad culturala era cun ateliers per artists. En il Wartek ha il Michel Pfister fittà ses atelier ed in atelier custa. L’abitaziun custa. Ses art entschaiva a survegnir ina tscherta renconuschientscha. Dentant betg finanziala. 

Viver a l’ur da l’existenza
Tge po motivar in um da passa trenta onns da viver di per di a l’ur da l’existenza materiala? Da lavurar trais dis ad emna en la partiziun da victualias dal Manor a Basilea. Da desister d’ina famiglia. Da nun esser segir da pudair pajar ils proxims daivets. Las rollas en in center da cumpra èn definidas spert. I dà là glieud che cumpra rauba ed auters che vendan u semn ella per vender. Sa chattan ins en in’autra rolla che ina da quellas definidas crodan ins spert en egl, in corp ester. Michel Pfister na sa lascha dentant disturbar. El lavura era qua a moda exacta e concentrada, taglia salata, pachetescha ella. Semtga sosas da salata, fritgs, ordaina tut en ils regals davanttiers, lava giu la vaschella, prenda dapart las maschinas da tagliar. Tut cun ina segirtad sco quai ch’el avess mai fatg insatge auter. «Jau gudogn uschia tranter 1400 e 1800 francs il mais, quai tanscha da pajar l’abitaziun e l’atelier.» Quant che ses collavuraturs gudognan – ils blers vegnan di per di davent da l’Alsazia – na sa il Michel. In passus en il contract da lavur scumonda ad el da tschantschar cun ses collavuraturs sur da la paja. Il manaschi spargna vi dal persunal. I na vegn engaschà glieud qualifitgada, lezza è memia chara. Il persunal vegn e va ed igl è grev da tegnair in nivel da qualitad. «Fas ti kunscht?», ha in da ses collavuraturs dumandà el, Per els è kunscht in auter mund. «Bain, jau sai trair parallelas tranter mia lavur artistica e mia lavur qua en il Manor. Sche jau tschern in chau salata, schubregel el, tagl e pachetesch el, alura dun jau a quella salata tras mia lavur ina autra valur.» Sin la dumonda sch’el savessi viver en sia patria en il Grischun: «sco artist nunpussaivel, a mi mancass l’ambient latiers. En il Grischun es ti spert insatge. Qua es ti in tranter blers.» Ina da sias lavurs sa numna «Hüftkiste». Or da differents materials ha el construì chaluns en furma e grondezza aduala. Ordinà els en ina chista da lain sin launa da lain, fotografà e serrà la chista. Ils zains pitschens han chalà da tutgar. La ruassaivladad è turnada, ma betg pli il discurs. Il Michel Pfister stat si e va. Il Michel Pfister va per quatter mais a Paris. Cité international des Arts, cun in stipendi en satg.

Curt e bun
Num: Michel Pfister
Naschì: ils 16 da mars 1966
Burgais: Vuorz / Waltensburg
Furmaziun: Emprendissadi sco dissegnader da construcziun auta a Domat; Lavurà trais onns sin la professiun; Da 1989 fin 1995 Scola da furmaziun ed art a Basilea; Tranteren in onn stipendi da barat al la «Cooper Union» New York; Davent da l’onn 1995 artist liber cun differentas occupaziuns parzialas; Sa participà a bleras exposiziuns e concurrenzas d’art
Exposiziuns: L’onn 1999 emprima exposiziun individuala en la galaria G. Daeppen, Basilea.
Domicil: Abitescha dapi diesch onns a Basilea